De Oekraïense minister van Justitie, German Galoesjtsjenko, is geschorst. Tegen hem en enkele anderen loopt een onderzoek rond corruptie in de energiesector. Galoesjtsjenko was eerder minister van Energie. Corruptie en zwendel op grote schaal in de energiesector is even oud als het hedendaagse onafhankelijke Oekraïne zelf. De omvang van de corruptie plaatst vragen bij de plannen van de EFU om de in België geblokkeerde Russische tegoeden van 140 miljard euro, aan Oekraïne over te maken.
Zelensky’s kring
De anti-corruptiediensten die president Volodymr Zelensky deze zomer wou kortwieken, voerden de voorbije dagen 70 huiszoekingen uit. Met hun operatie “Midas” willen ze een “criminele organisatie op hoog niveau in energie en defensie” blootleggen. Dat hoog niveau stelden ze onder meer vast bij het beluisteren van telefoongesprekken op het ministerie van Energie en bij Energoatom. Dat laatste vormt de kern van het schandaal.
De speurders kwamen al op meer dan 100 miljoen smeergeld uit. Het onderzoek spitst zich toe op de omgeving van president Zelensky zelf. Onder hen vooral het brein er van, Timoer Minditsj, een vertrouweling van de president. Minditsj is mede-eigenaar van Kvartal 95, het productiehuis van Zelensky. De man kreeg vooraf een tip over het onderzoek en ontvluchtte intussen het land.
Andere verdachten zijn onder andere gewezen vice-premier Oleksyi Tsjernysjov en Roestem Oemerov, gewezen minister van Defensie en nog altijd hoof van de Nationale Dienst voor Veiligheid en Defensie. Een select gezelschap dus.
EU twijfels
Het was slechts onder druk van bezorgde EU-middens en na grote protestbetogingen in Oekraïense steden, dat Zelensky de wet introk die de anti-corruptiediensten lamlegde. Daaronder ook het anti-corruptie parket SAPO dat momenteel het onderzoek leidt naast het Nationaal Anti-corruptie Bureau NABOe..
Bij de EU groeien de twijfels aan de wenselijkheid om Oekraïne tegen 2030 tot de EU te laten toetreden. Dat speelt mee in de suggesties om een speciaal statuut van associatie uit te werken om zo volledig lidmaatschap, voorlopig toch, uit de weg te gaan.
België staat momenteel onder zware druk om de in het land opgeslagen bevroren Russische tegoeden, vrij te geven voor hulp aan Oekraïne. Met de opeenvolgende schandalen over corruptie en medeplichtigheid aan de top, heeft de Belgische regering alvast een bijkomend argument om aan die druk niet toe te geven.
Precedenten
Het huidige Oekraïne is omzeggens geboren in schandalen rond energie, corruptie en machtsmisbruik. Het land was vooral de jaren na de onafhankelijkheid, 1991, in de greep van oligarchen die alle touwtjes, politieke en economische incluis, in handen hadden.
Berucht werd onder andere ‘gasprinses’ Ilja Timosjenko die in 1996 de ‘Verenigde Energiesystemen Oekraïne’ leidde. Ze werkte samen met premier Pavlo Lazarenko die in 1998 in de VS was opgepakt, beschuldigd van diefstal en witwassen. Timosjenko ging dan diens partij leiden en werd in 1999 vice-premier belast met energie. Zij bestreed de corruptie, maar dan wel die van haar concurrenten. Ze werd in 2001 zelf voor corruptie opgepakt, maar via connecties bij Justitie werden toen alle aanklachten verworpen. Na de ‘Oranje revolutie’ van 2004 werd ze premier. In 2010 verloor ze de presidentsverkiezingen van Viktor Janoekovitsj waarna e tot zeven jaar gevangenis werd veroordeeld wegens corruptie. Een politiek proces, aldus Timosjenko die na de ‘Maidan revolutie’ van 2014 weer op het voorplan kwam.
In juli verdedigde ze in het parlement de wet om de corruptiebestrijders en lam te leggen. Ze trok bij die gelegenheid van leer tegen “het westers kolonialisme”, waarmee ze anti-corruptiestrijd bedoelde.
