In verscheidene oorlogen in Afrika duiken de jongste jaren meer en meer de Verenigde Arabische Emiraten op. De emirs en sjeiks uit de Emiraten hebben er strategische belangen, zoals controle op de zeeroute langs de Hoorn van Afrika. Ze hebben ook al langer hun oog laten vallen op diverse bodemrijkdommen, waaronder de vele mineralen en ook landbouwgronden. Ze zijn prominent aanwezig aan de oorlogsfronten in Libië, Soedan, Ethiopië, Somalië en hebben militaire samenwerkingsverdragen met steeds meer landen.
Soedan
De ijver van de Emiraten is de jongste tijd erg opvallend in Soedan waar diverse oorlogen elke dag meer en meer slachtoffers maken. Er vielen in drie jaar al meer dan 150.000 doden (ruwe schatting), 10 miljoen Soedanezen zijn vluchtelingen, 25 miljoen hebben dringende hulp nodig om aan de hongerdood te ontkomen. Dit is momenteel inzake omvang de ergste humanitaire ramp ter wereld. De crisis in Soedan dreigt een belangrijk deel van Afrika te ontwrichten.
De twee grootste oorlogskampen: de Rapid Support Forces (RSF) van Muhammad Hamdan Dagalo, bekend als Hemetti; zij controleren onder meer het grootste deel van Darfur en van de hoofdstad Khartoum. Terwijl het “officiële leger”, de SAF (Sudanese Armed Forces), zijn hoofdkwartier heeft opgeslagen in Port Sudan, aan de Rode Zee.
De RSF van Hemetti kan op de volle steun rekenen van de Emiraten. Hemetti heeft hen dan ook al grote diensten bewezen. Hij stuurde manschappen naar het zuiden van Jemen waar de Emiraten een eigen oorlog voeren. Ze steunen er vooral de zuidelijke separatisten van Aden. Maar al eerder stuurde Hemetti soldaten om mee te vechten aan de zijde van de Libische generaal Khalifa Haftar. Die is baas over het oosten en een deel van het zuiden van Libië. Zijn poging drie jaar geleden om Tripoli binnen te trekken, werd hem belet door de wapens en de huurlingen die de Turkse president Erdogan naar daar stuurde.
Vrienden
Toen Hemetti begin dit jaar een kleine Afrikaanse rondreis maakte, deed hij dat in een toestel van de Emiraten. Hij werd toen in Addis Abeba zeer hartelijk verwelkomd door de Ethiopische president Abiy Ahmed (Nobelprijs voor de Vrede 2019) , die ook op zeer goede voet staat met de Emiraten.
De emirs hebben ook nauwe relaties met Mahamat Idriss Déby, de juntaleider van Tsjaad. Die laat toe dat de Emiraten via het oosten van Tsjaad wapens leveren voor de RSF en hun medestrijders in Darfur. Dat ze daar vooral massaal zwarte Afrikanen vermoorden en verjagen, neemt Déby erbij, al krijgt hij daarvoor de jongste tijd wel sterke tegenwind in eigen land. RSF en vooral de Arabische milities aan hun zijde, voeren in Darfur weer net zoals 20 jaar geleden een ‘etnische oorlog’. Déby krijgt voor zijn medewerking van de emirs ook zijn deel van de wapens.
Wat hebben de emirs in Soedan en omgeving te winnen? Net als anderen zijn ze erg geïnteresseerd in de goudmijnen. Maar ook in de landbouwgrond. En in feite in alles, net zoals in de rest van Afrika. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zijn trouwens na China, de EU en de VS de vierde grootste investeerder op het continent.
Route beschermen
De regio is vooral strategisch erg belangrijk: aan de Rode Zee, zowat de drukste handelsweg ter wereld en van vitaal belang voor de olie-uitvoer van de Emiraten. Om die route veilig te stellen, bouwen die Emiraten in de regio militaire posten uit waar ze kunnen: Eritrea, Somalië, Somaliland en verderop in Libië, Tsjaad… In Somalië nemen ze bij voorbeeld actief deel aan de strijd tegen de jihadisten van al-Shabaab. In Puntland, een feitelijk afgescheiden deel van Somalië, betalen de VAE de 2000 manschappen van de maritieme politie in hun strijd tegen piraterij.
De emirs hebben ook een duidelijk politiek objectief: de invloed van de “politieke islam”, vooral in de vorm van de Moslim Broeders, terugdringen. Dat speelt bij voorbeeld sterk mee in Libië en Soedan: het regime in Tripoli en de Soedanese SAF zitten in dat vijandig kamp. Die kunnen dan wel in beide gevallen op steun van Turkije, Qatar en in het geval van Soedan op Iran rekenen. In Soedan botsen de Emiraten ook met Saoedi-Arabië dat probeert te verzoenen.
Mijnen
De emirs investeren in Afrika in zeer uiteenlopende sectoren. Havens hebben wel hun speciale aandacht, Dubai Ports World (DP World) en AD Ports (de vroegere Abu Dhabi Ports Company), zijn grote spelers in Afrika. Daarnaast infrastructuur, telecommunicatie, landbouw. In Soedan hebben de emirs al tienduizenden hectare gekocht – met de toezegging om een haven te bouwen voor de uitvoer van de oogsten.
En nu is het de beurt aan mijnbouw, waar de competitie steeds harder wordt. De eerste grote ‘buit’ is een kopermijn in Zambia, naast onder meer lithiummijnen in Zuid-Afrika en Zimbabwe, en enkele diverse mijnen in Congo. Een deel van die mineralen moet ook dienen om de verdere uitbouw van het militair apparaat van de VAE te verzekeren. Want ook op dat vlak willen de Emiraten een grote speler zijn.
