Libanon, om met een paar basisfeiten te beginnen, is een piepklein landje. Het meet met 10.452 vierkante kilometer niet eens de helft van “officieel” Israël (dat heeft, met bezet Oost Jeruzalem en de bezette Golan hoogvlakte erbij, 22.072 km2, of met alle bezette gebieden samen 27.799 km2), dat ook al zo klein is. Op die heel beperkte oppervlakte is Libanon tegelijk geografisch divers, met kustvlakte, heuvelland en bergketen, en een lappendeken van 18 religieuze en etnische gemeenschappen die, gegroeid uit een paar duizend jaar geschiedenis, niet noodzakelijk goed overeen komen. Ten getuige de Burgeroorlog (1975-1990) die 15 jaar duurde, tussen wisselende kampen van diverse Libanese christelijke en moslim milities, Palestijnse groepen (PLO), en ook Syrië en Israël. Het conflict ontstond door politieke spanningen, de aanwezigheid van de PLO, religieuze verdeeldheid en een voorbijgestreefde, half feodale staatsstructuur, resulterend in een oorlog met circa 250.000 doden en grootschalige verwoestingen.
Opgedeeld
De oorlog werd stopgezet, in de woorden van een veteraan ervan, omdat wapens en munitie niet meer gratis waren, en de combattanten voortaan hun gerief en kogels zelf moesten betalen. Niet door vrede en verzoening dus. De Libanese christelijke sector alleen bestaat uit twaalf verschillende gemeenschappen. In het Chouf gebergte wonen de druzen, die quasi onafhankelijk zijn en alleszins proberen een neutrale rol te blijven spelen. Sunni- en sjia-moslims zouden ongeveer gelijk verdeeld zijn, waarbij de sjia, sinds de burgeroorlog aanzienlijk aangegroeid, in het heuvelige Zuid-Libanon en in stukken Zuid-Beiroet intussen de meerderheid van de bevolking uitmaken, en gevoelig zijn voor de rekruteringslogica van de sjiïetische groepen Amal en nu vooral Hezbollah, door Iran gesteund, die niet alleen militie is maar ook politieke partij, en als dusdanig, in vrije verkiezingen verkozen mee in de Libanese regering zetelt. Die regering wordt immers in een ingewikkelde procedure samengesteld uit vertegenwoordigers van de winnende gemeenschappen.
Dit alles wordt doorkruist en tot op grote hoogte geïmmobiliseerd door een netwerk van gevestigde belangen, buitenlandse inmenging (van SyrIë, Iran, Frankrijk…) en corruptie. Het Libanese leger, dat aan de beschreven politieke wirwar moet gehoorzamen, is de burgeroorlog nooit te boven gekomen. Het is zwak, onderbetaald en slecht bewapend, en wordt grotendeels gebruikt als repressiemiddel (liefst maar niet uitsluitend, tegen sjiïeten). Het zou onzin zijn dit leger in te zetten in een echte oorlog en tegen een echte vijand zoals Israël, waartegen het geen enkele kans zou hebben. Maar ook tegen de zeer strak gedisciplineerde en door Iran opgeleide, betaalde en zwaar bewapende Hezbollah-militie zou dat leger, daarover zijn waarnemers het unaniem eens, geen overwinning kunnen behalen.
Israël is ook een piepklein land hoewel dubbel zo groot, maar er zijn verschillen. Eén vaak vergeten verschil is dat het in Dimona, een centrum in de Negev woestijn, op een arsenaal zit van geschat 90 tot 400 atoombommen die het kan inzetten met de ballistische raketten, bommenwerpers en onderzeeboten die het heeft. Dat maakt Israël — dat in tegenstelling tot Iran het nonproliferatieverdrag over kernwapens nooit ondertekend heeft — de enige, zij het illegale, kernmacht in de regio. Daarnaast heeft Israël natuurlijk ook het machtigste en best bewapende conventionele leger in het Midden-Oosten.
Oude bekenden
Met dat leger van Israël zijn ze in Libanon wel vertrouwd. De zionistische beweging heeft altijd met de gedachte gespeeld dat minstens de helft, zoniet heel Libanon bij Israël hoort. Reeds de legendarische koning Salomon had volgens de Bijbel zijn oog op de ceders van de Libanon laten vallen, voor de bouw van zijn tempel, zijn draagkoets en zijn huis. Zo dus ook Ben Goerion en zijn opvolgers, die er een gewoonte van maakten in hun eeuwige oorlog tegen de Palestijnen en hun PLO het buurland te bombarderen en af en toe binnen te vallen. Toen de PLO in 1982 uit Beiroet verdwenen was — wat de massamoorden op de Palestijnse inwoners van de kampen Sabra en Shatila in Zuid-Beiroet mogelijk maakte (onder bewaking en belichting van de IDF) had Israël Beiroet bezet, en zou zich pas in 2000 uit Zuid Libanon terugtrekken.
Maar intussen was de bevolking van dat gebied in grote meerderheid sjiïetisch geworden, en de Hezbollah had twintig jaar de tijd gehad om groot te worden en zich in te graven in het heuvelland.
Van daar zou het af en aan raketten Noord-Israël in sturen, en IDF doelwitten en eenheden onder vuur nemen. (Een van de hoofdredenen van Israëls premier Ehud Barak om de IDF toen uit Libanon terug te halen was dat hij er teveel soldaten verloor aan guerrilla-acties van Hezbollah, en hij daarom in Israël zelf met een revolte van boze soldatenmoeders geconfronteerd werd. Zo kon Hezbollah de IDF-terugtrekking thuis verkopen als een overwinning.)
In 2006 kwam het daarbij opnieuw tot een echte oorlog, waarin de Israëlische luchtmacht eens te meer de complete Libanese infrastructuur (electriciteit, waterleiding enz.) vernietigde, maar waarin tegelijk de Israëlische tank-invasie in het zuiden feitelijk afgeslagen werd. (En als per toeval betekende dit ook het einde van een misschien veelbelovend vredesplan dat toenmalig premier Ehud Olmert met de PLO aan het smeden was.)
In die periode ook wijzigde Teheran kennelijk zijn plannen met Hezbollah in Libanon. Van een zuivere zij het agressieve lokale verzetsgroep, werd de organisatie omgebouwd tot de zeer getrainde en gedisciplineerde militie die door Iran opgeleid en zwaar bewapend werd om Israël desgevallend vanuit een noordelijk, dat was dan Libanees, front te bestoken. Hezbollah kreeg zo een strategische functie als defensieve poot van Teheran in de oorlog die de Iraniërs vanuit Israël zagen aankomen. Ook in buurland Syrië kreeg de gelijknamige sjiamilitie die functie. In de recente 12 dagen-oorlog zouden beide organisaties door Israël praktisch uitgeschakeld worden, en alleszins onklaar gemaakt voor hun hoofdfunctie, de bescherming van Iran. Viel daarmee de strategische factor Hezbollah weg, wat restte was de in Libanon — en dan vooral in de heuvels van Zuid-Libanon — ingegraven militie, en de dreiging daarvan over het noorden van Israël.
Met de Israëlische vernietigingsoorlog in Gaza en de steeds duidelijker genocide op de Palestijnen, veranderde de status quo voor Hezbollah die, uit solidariteit met de Palestijnen, maar ook allicht op instructies van Teheran, een tweede, noordelijke, front voor Israël opende met massieve raketaanvallen, in principe op het noorden, maar Israël is dus zo groot niet. Niettemin bleef de beschieting van Israël in de Hezbollah-retoriek steevast verbonden met de Gaza-oorlog: zo lang Israël bleef oorlog voeren in Gaza, zo lang zou Hezbollah blijven schieten. De militie was toen een niet te onderschatten vijand. Door de uitschakeling van een groot deel van haar leiding en de moord op Hassan Nasrallah in september 2024, werd de organisatie danig verzwakt. Zodat Israël in het kader van zijn oorlog tegen Iran, met zijn meer recente bombardements-offensief in Zuid-Libanon in ernst kon overwegen de Hezbollah voorgoed uit te schakelen — ongeveer zoals het dacht zich van Hamas te kunnen verlossen in Palestina. Dat werd dan ook een officieel streefdoel van de oorlog. En opnieuw zou Libanon eraan geloven.
Een nieuw denkraam
Nu was voor Benyamin Netanyahu en zijn extremistische medestanders in de regering ook een nieuw strategisch vlak bereikt. Door het elimineren van de Iraanse luchtafweer, de verzwakking van Hezbollah en de daarmee gelieerde val van het Assad-regime in Syrië, dit alles bovenop de geslaagde en door de internationale gemeenschap (met name Europa) onbestrafte genocide in Gaza die de Palestijnen voor lang zou uitschakelen, stond Israël leunend op zijn machtige vriend in Amerika, nu op een nooit gezien niveau van politieke en militaire macht.
Na jaren aandringen bij opeenvolgende VS-presidenten, was het er eindelijk in geslaagd president Donald Trump over te halen om samen een oorlog tegen Iran te beginnen, die de islamistische staat ervan zou uitschakelen en, vooral, zijn ontwikkeling van kernwapens stopzetten. Die oorlog wordt nog steeds gevoerd. Tegelijk ging Israël dan in Libanon de Hezbollah vernietigen. Het leek een goed plan, gedragen door de macht van Amerika, zelfs bij snel afkalvende steun bij de Amerikaanse Joodse gemeenschap, want wie zou er iets tegenin brengen? Niet de Europese Unie, die door over de Gaza genocide te zwijgen er haar toestemming voor gegeven had. Dat opende gelijk nieuwe perspectieven.
In de woorden van de lucide expert, Israëlische ex-vredesonderhandelaar Daniel Levy, voorzitter van het U.S./Middle East Project: ‘Dit is niet meer de tijd van “Pax Americana”, de “Amerikaanse Vredestijd”, waarin ondanks alle toegeeflijkheid voor Israël toch nog zekere remmen ingebouwd bleven. Tegenwoordig ziet Israël het als wat je een “Pax Greater Israel” kunt noemen, de “Groot-Israëlische Vrede”.
Het gaat er nu over hoe ver Israël zijn overheersing met macht en harde hand kan uitbreiden in de regio, stukken Syrië of Libanon pakken, de Palestijnen uitroeien… Daartoe moet Iran militair verzwakt worden, om een soort afschrikking uit de weg te ruimen. Dat kan alleen met de V.S., dus moet je de V.S. mee in de oorlog trekken. Misschien versnel je daarmee de Amerikaanse neergang en misschien versnel je zelfs het verlies van steun aan Israël in Amerika, maar dat is dan de prijs die je betaalt. Het is een situatie van “use it or lose it’, want dit alles is toch al aan de gang.
Ik suggereer niet dat Amerika hier geen verantwoordelijkheid in draagt. Maar dit is wat Netanyahu tracht te bereiken: Groter Israël, dominantie in de regio, verzwakking van de Golfstaten, met opzet, ten koste van de vermindering van Amerikaanse politieke, economische invloed en reputatie in deze oorlog.’
Wat Iran aangaat beweert Israël natuurlijk al vele jaren dat het “op een paar maanden” van een werkzame atoombom stond, wat telkens weer onwaar bleek te zijn. In feite is het niet eens zeker hoewel waarschijnlijk dat Iran aan een kernwapen werkt, en is de vernietiging daarvan (de pretext van Donald Trump voor de oorlog) in deze Israëlische oorlog maar een bijproduct: in wezen gaat het er om de vernieling van het Iraanse staatsapparaat, de verdwijning van de islamitische republiek, en de implosie van het Iraanse rijk bij middel van interne, ook etnische, conflicten en burgeroorlog, die aan de grenzen, onder meer door de Mossad, actief worden voorbereid.
Reputatie
Wat Libanon betreft kon Netanyahu nu voortbouwen op zijn reputatie, op wat hij in Gaza al gepresteerd had. Enerzijds werd het programma de vernietiging van Hezbollah, ook al weten de militaire experten — ook de Israëlische, waar elke een beetje politicus op z’n minst kolonel is — dat zoiets militair onmogelijk is; anderzijds bood de militaire operatie in Zuid-Libanon een nieuwe mogelijkheid: de bezetting van een stuk Libanon.
Vandaar de verwoestende bombardementen op de stadjes en dorpen van Zuid-Libanon, en op de sjiïetische wijken van Zuid-Beiroet, gepaard gaande met bloedstollende dreigementen, dat hij van Zuid-Libanon een nieuw Gaza zou maken. Dorpen verwoesten, inwoners massaal op de vlucht jagen naar het noorden (waar een miljoen sjiïetische vluchtelingen gegarandeerd de rest van het land en zijn politieke structuur zullen ontregelen), en dan met die tanks van hen de zuidelijke provincie. bezetten tot aan de Litani-rivier. Want dat wilden vroegere Israëlische strategen toch al lang: Libanon inlijven bij Israël tot aan de Litani. En eventueel van de rest een soort protectoraat maken aangezien toch onbestuurbaar… Ariël Sharon probeerde het al in 1982.
Niets wijst er op dat het programma uitvoerbaar is. Natuurlijk verwensen veel Libanezen de Hezbollah, die alsmaar weer de Israëli’s over Libanon halen, maar dat impliceert niet dat ze de wet van Israël aanvaarden. Dat geldt voor Beiroet, dat geldt ook in het zuiden. Vormt de huidige oorlog één luik van de grotere Israëlisch-Amerikaanse tegen Iran, hij is ook een vervolg op de vorige tegen Hezbollah zelf, in september – november 2024. Die eindigde toen met een zwaar beschadigde, maar niet verslagen laat staan vernietigde Hezbollah.
‘Het was evident dat de politieke en militaire leiding in Israël op een pretext wachtten om de oorlog te hervatten, na het onevenwichtige staakt-het-vuren-akkoord van november 2024,’ schreef de Palestijnse waarnemer Yezid Sayigh van het Midden-Oostenbureau aan de Carnegie Foundation, ‘zeker gezien in het kader van een ongelimiteerde Israëlische overmacht in het Midden-Oosten.’ (Le Monde 13/3/2026)
Dat “onevenwichtig akkoord” voor het staakt-het-vuren van november 2024 voorzag dat Hezbollah zou ontwapend worden, en dat alle milities (zij dus) zich tot voorbij de Litani terugtrokken. Uiteraard gebeurde dat laatste niet, terwijl ook Israël zich niet aan het akkoord hield. Gedurende vijftien maanden is de IDF in Libanon aanvallen blijven lanceren tegen Hezbollah en zijn mogelijke bondgenoten. Eind januari waren daarbij al meer dan 130 doden gevallen (sinds het begin van de nieuwe oorlog tellen we niet meer) in meer dan 15.000 Israëlische schendingen van het akkoord.
Het lijdt geen twijfel dat deze bloedige evolutie, het product van Israëlische overmoed of “hubris”, zoals Daniël Levy het noemt, gedeeltelijk op de rekening van de V.S. moet geschreven worden, maar ook dat ze sterk aangemoedigd werd — en nog wordt — door de oorverdovende stilte terzake uit Europa en de internationale gemeenschap meer in het algemeen. Zo gewend waren de Europeanen al aan de genocide in Gaza dat ze zelfs de strafmaatregelen tegen Israël die uiteindelijk afgekondigd werden, niet ten uitvoer brachten. Zo gewend waren ze aan Israëlisch gedrag in Gaza dat ze, toen Israël dat in Libanon nog een overdeed, bleven zwijgen in alle talen.
Zo gewend zijn ze aan dit alle grenzen overschrijdend gedrag dat ze, om nog even op Palestijnen terug te komen, blijven zwijgen als bondgenoot Israël een wet aanneemt waarin de doodstraf ingevoerd wordt, die echter alleen voor Palestijnen geldt.
Zij vinden dat dus normaal.
