Het was een drukke verkiezingsmaand in Latijns Amerika: Nicaragua, Argentinië, Chili, Venezuela en als hekkensluiter nu zondag Honduras. Honduras is een klein Centraal-Amerikaans land dat eigenlijk boven zijn gewicht speelt. Er staat opnieuw veel op het spel, zeker voor het machtsevenwicht in de regio.
Er wordt zondag een President verkozen, 128 volksvertegenwoordigers, 298 burgemeesters en 20 afgevaardigden voor het Centraal-Amerikaanse Parlement.
De Presidentsverkiezingen zijn uiteraard het belangrijkst. Er zijn in totaal vijftien kandidaten, maar slechts twee maken echt kans om te winnen. Een derde kandidaat kan nog wel een rol spelen, de overige tellen nauwelijks mee.
Grootste kanshebber en op nummer één in de peilingen staat Xiomara Castro de Zelaya, echtgenoot van de in 2009 afgezette President, aan het hoofd van LIBRE, een coalitie van verschillende progressieve partijen.
Op nummer twee Nasry ‘Tito’ Asfura Zablah, van de Nationale Partij waar ook huidig President Juan Orlando Fernandez toe behoort. Hij was burgemeester van Tegucigalpa, de hoofdstad, en verwikkeld in corruptieschandalen met een onderneming in Panama.
Tenslotte Yani Rosenthal van de Liberale Partij, bankier, in de V.S. al veroordeeld voor witwassen van drugsgeld en vermeld in de Pandora Papers.
Er is slechts één ronde, wie zondag de meeste stemmen haalt wordt President.
Een enge geschiedenis
In juni 2009 werd President Zelaya, die een aantal progressieve hervormingen had doorgevoerd en de grondwet wilde vernieuwen, brutaal afgezet. De beelden van de man die in pyjama in een helikopter werd geduwd, staan nog op het netvlies gebrand. Sindsdien is de Nationale Partij aan de macht met een hard neoliberaal beleid. Men verweet Zelaya, ten onrechte, dat hij een tweede mandaat wilde binnenhalen, in strijd met de grondwet. Toch is het precies dat wat President Fernandez wel degelijk heeft gedaan, zonder dat er een haan naar kraaide. Hij liet zich in 2017 illegaal voor een tweede mandaat herkiezen.
De verkiezingen van 2017 gingen bovendien gepaard met fraude, er was veel sociaal protest, er vielen 35 doden. Slechts in één enkele zaak viel er een veroordeling.
Honduras is momenteel één van de meest gewelddadige landen. Duizenden mensen proberen het land uit te vluchten, wat leidt tot de migratiekaravaans door Mexico (waarin ook duizenden Haitianen zitten). Ook in deze campagne zijn al ettelijke lokale kandidaten vermoord. De economische situatie is gewoon slecht, de enige sectoren met groei zijn energie, financiën en telecom, niet bepaald goed voor de werkgelegenheid en ondernemingen die meer geld bijeenrapen dan dat ze voor de ontwikkeling van het land zorgen.
Honduras heeft een overmaats ambtenarenapparaat van 250.000 man. Meer dan 60 % van de bevolking is arm, met de crisis kan het meer dan 70 % geworden zijn.
Mensenrechtenschendingen zijn talrijk. Men zal zich de moord op Berta Cáceres herinneren, in 2016, een milieuactiviste. President Fernandez wordt vaak genoemd als één van de intellectuele daders van die aanslag. Veel Garifuna’s – de zwarte bevolking van de Atlantische kust – werden verdwenen.
Honduras wordt vaak een ‘narco-dictatuur’ genoemd. De broer van de huidige President zit in de gevangenis in de V.S.
Xiomara Castro belooft een regering voor nationale verzoening te zullen vormen. Ze wil de neoliberale wetgeving vervangen, de precarisering van de arbeid tegen gaan, de spionagepraktijken van de regering stopzetten en een soepeler arbortuswetgeving invoeren. Abortus is vandaag volledig uitgesloten en veel vrouwen zitten in de gevangenis, vaak aangeklaagd door het zorgpersoneel.
Een ander moeilijk punt wordt de erkenning van Taiwan. Castro verklaarde diplomatieke betrekkingen met China te willen aanknopen in plaats van met Taiwan, wat de V.S. uiteraard slecht uitkomt.
Of deze verkiezingen eerlijk zullen verlopen is zeer de vraag. Er is op het laatste ogenblik nog met de kieswet gesjoemeld, de begroting voor de Electorale Raad kwam veel te laat, de regering heeft wel geld om stemmen af te kopen. Er zijn zevenduizend nationale en ongeveer 400 internationale waarnemers actief, maar verschillende internationale groepen werd toegang tot het land geweigerd. Bij de vorige verkiezingen lag de participatiegraad net onder de 50 %.
Niet te vergeten: Honduras ligt in het hart van de achtertuin van de V.S. De invloed van die grootmacht is nooit weg te denken.
