Ik denk vaak aan hen, de linkse vrienden die een kleine tien jaar terug hoopten dat Trump de verkiezingen zou winnen, hij was immers minder oorlogszuchtig dan Hilary Clinton.
Trump zit nu één jaar in zijn tweede mandaat. Te vroeg voor een balans, uiteraard, maar er is dit jaar zo veel gebeurd dat het de moeite kan lonen even terug te kijken.
In Davos maakte de VS-President zelf een balans van zijn ‘verwezenlijkingen’ in 2025. Alles loopt prima in de beste en sterkste der werelden. Fact-checkers hebben beslist nog wat werk voor de boeg, want er werden heel wat cijfers vermeld. En het valt niet uit te sluiten dat de mensen in Minneapolis de wenkbrauwen fronsen bij zoveel ijdeltuiterij. De tienduizenden ambtenaren die werden ontslagen? Ze zijn Trump dankbaar, want nu verdienen ze veel meer in de privé-sector.
De geschiedenis, o.m. in verband met Groenland, werd een beetje herschreven, maar ach, als de machtigste man ter wereld zich als een verwaarloosde peuter wil gedragen, wie maalt er om?
Het verhaal van Trump in Davos komt hierop neer: wij hebben zoveel gedaan voor de wereld, voor de NAVO, voor de Europese landen, voor het Zuiden en we krijgen niets terug. De wereld is zo ondankbaar en onrechtvaardig! Dankzij mijn beleid komt er nu wat verandering in, maar tenslotte vraag ik niet meer dan een stuk ijs, waarom gunt men mij dat niet? Er zijn zóveel landen die gebruik en misbruik maken van de VS, ze worden rijk op onze rug, het is de VS die de hele wereld op zijn schouders laadt en doet leven.
Eén uur en vijftien minuten lang sprak Triump over hoe fantastisch hij wel niet is en wat daarbij vooral opviel was dat hij zijn eigen persoontje, de Verenigde Staten en de ondernemingen tot één entiteit maakte. Alsof VS-bedrijven er geen andere mening kunnen op nahouden dan hijzelf, alsof hijzelf de VS verpersoonlijkt, voor eens en altijd.
Er viel maar één dreiging. Wie zijn Groenland-smeekbede inwilligt krijgt dank, maar wie dat niet doet … die zullen we onthouden, aldus de President. Maar nee, er zal geen geweld worden gebruikt, maar U zal ons ook niet tegen houden. Ondertussen werd bekend gemaakt – zonder details – dat er een akkoord uit de bus is gekomen met Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO. De VS zullen met hún middelen, en hún technologie een ‘golden dome’ bouwen om het land en de wereld te beschermen. En Canada te beschermen, dat land zou best wat dankbaarder mogen zijn. Trump kon de speech die President Carney gisteren gaf helemaal niet pruimen. In Ijsland daarentegen, daar houden ze van mij, ‘they call me daddy’.
Alles bij elkaar was het een ’vriendelijke’ Trump die het woord voerde. Het is niet uitgesloten dat hij sommigen in zijn publiek heeft weten te overtuigen. Hoe aantrekkelijk is het niet: blijf of word een vriend van mij, ik zal je belonen, je zal goede zaken kunnen doen, je zal veel geld verdienen. Al zijn ‘deals’ komen er trouwens op neer dat zijn familie en zijn goede vrienden er een flinke duit aan over houden.
Er kan echter niet meer getwijfeld worden aan de plannen van Trump. Een driedeling van de wereld, maar de VS altijd op kop.
Zijn plannen voor de ‘Board of Peace’ spreken boekdelen. Dat was aanvankelijk bedoeld voor Gaza, maar het woord Gaza komt niet voor in het voorgestelde Handvest. Het lijkt op een substituut voor de VN, een ‘internationale organisatie die moet zorgen voor stabiliteit in de wereld’. Donald Trump wordt er voorzitter van en enkel landen die door hém worden uitgenodigd – prijskaartje één miljard US$ – kunnen lid worden.
Dit is inderdaad, mochten die plannen worden uitgevoerd, de wereldorde op zijn kop en het eind van het multilateralisme. Het is de almacht van één land over de wereld, met een invloedssfeer voor Rusland en China. Europa wordt onder de mat geveegd. “China en Rusland worden als de boemannen van deze wereld gezien”, aldus Trump, “maar in feite zijn het de VN, de NAVO en de islam van wie de dreiging uitgaat.”
Trump is uit meer dan 60 internationale organisaties gestapt, de universiteiten én de wetenschapsbeoefening werden gekortwiekt, klimaatverandering is een ‘hoax’.
Migranten worden zonder uitzondering als criminelen bestempeld en in feite ontmenselijkt. De ICE-mannen die hard toeslaan in de grote steden zijn bullebakken die vaak nauwelijks kunnen lezen of schrijven. Het zijn de zwarthemden van vandaag.
Het helpt niet te stellen dat Trump een fascist is, woorden doen er niet altijd toe. Belangrijk is dat we beseffen dat de democratie, verzet, dissidentie en solidariteit in zijn wereld worden afgeschreven.
Het verzet in Minneapolis geeft hoop, de verkiezing van Mamdani in New York is goed nieuws, maar hebben is er een strategie om het geweld tegen te gaan? De VS zijn meer dan Trump, een paar tech-giganten en een massa blinde en gelovige followers. Er waren meer dan 10.000 protesten in 2025, de dag van de ‘No Kings’ kwamen 7 miljoen mensen op straat. Komt er meer actie?
Ook in Europa zijn enkele uiterst-rechtse partijen en bewegingen al aan of dicht bij de macht. De directe toekomst ziet er beslist niet rooskleurig uit.
Twee zaken kunnen de horizon doen opkleuren. Een eerste punt zou een betere samenwerking en organisatie van de progressieven zijn. Men zou kunnen werken aan een gemeenschappelijke analyse en een actieplan dat beslist nodig wordt. Dat moet verder gaan dan de klassieke slogans maar verankerd zijn in een concrete en reële wereld van mensen onderaan de ladder die geloven in democratie en solidariteit. En in eerste instantie brood op de plank willen.
Het tweede is het spel van de Europese leiders. Niemand verwacht dat ze een brutale breuk maken met de oude bondgenoot. Wel werd de afgelopen weken afdoende aangetoond dat de Europese landen heel wat troeven in handen hebben en veel meer kunnen doen om hun soevereiniteit en zelfredzaamheid te verdedigen. Het is logisch dat Macron huivert als zijn wijn- en champagneboeren worden bedreigd, of Merz wanneer zijn auto-export in gevaar komt. Het zal noodgedwongen een werk van lange adem worden, maar noodzakelijk is het zeker. De Europese landen hebben een geschiedenis die tot verstandiger keuzen dan die van Trump kan leiden. Het kan werken aan een stevig en coherent kader voor samenwerking, zoals Macron ook vroeg in Davos, democratie, multilateralisme en respect. Het is volstrekt mogelijk. Het is tijd om ons te verdedigen en te beschermen. Als je er niet voor zorgt om zelf te eten, dan sta je op het menu, aldus de Canadese Premier gisteren.
