Op 20 september werd op een vergadering in het Europees Parlement het “Handvest met de beginselen voor een ander Europa” voorgesteld. De initiatiefnemers willen met dit initiatief een gemeenschappelijk discussieplatform ontwikkelen voor de sociale bewegingen in Europa, over de grenzen van de lidstaten en de thema’s heen.
Op de vergadering in het Europees Parlement waren 65 mensen uit 8 landen aanwezig. Het waren vooral militanten uit sociale bewegingen betrokken bij het Europees Sociaal Forum, maar ook 5 Europese parlementsleden.
Het voorgestelde Handvest is het resultaat van een lange discussie in de schoot van een netwerk van sociale bewegingen, ngo’s en vakbonden. De discussie speelde zich de laatste jaren vooral af in het kader van het Europees Sociaal Forum.
De eerste aanzet werd gegeven in de aanloop naar de Europese top van Nice, in december 2000. Die Europese Top keurde de tekst van het Europees Handvest van de grondrechten goed. Een Frans netwerk stond erg kritisch tegenover de beperkingen van dit Handvest, en zo kwam de discussie op gang over de basiswaarden die ten grondslag moeten liggen aan de eenmaking van Europa. Via netwerken zoals de Europese marsen tegen de werkloosheid en de Liga voor Mensenrechten kende dit Franse initiatief snel Europese vertakkingen.
De Europese top van Laken in december 2001 lanceerde een nieuwe herziening van de Europese verdragen. Dit leidde uiteindelijk tot het voorstel van een Europese grondwet. Als reactie lanceerde het netwerk een poging een eigen alternatieve visie op Europa te formuleren, vertrekkend van de waarden gedragen door de sociale bewegingen die in Europa opkomen tegen neoliberalisme, racisme en oorlog. De beslissing werd genomen in juni 2003 in het Griekse Thessaloniki, waar de Europese top de laatste hand legde aan de Europese grondwet, en waar het netwerk samenkwam in het kader van een tegentop.
In 2005 mobiliseerde het netwerk tweehonderd mensen voor een discussieweekend in Firenze, en dan ging het verder via Thessaloniki, Praag, Brussel, Istanbul en Frankfurt naar het Europees Sociaal Forum van Athene. Tenslotte werd de tekst nog eens geamendeerd in de marge van de G8 in Rostock.
Er werd dus aardig wat is afgepalaverd over deze tekst.
Een gemeenschappelijke visie
Het is niet de bedoeling met deze tekst een alternatief uit te werken voor de Europese verdragen. Het doel is bescheidener: vertrekkend van de strijd van de sociale bewegingen werken aan een gemeenschappelijke alternatieve visie op Europa.
Die tekst van het Handvest is nu “voorlopig af”. In de loop van de jaren hebben enkele honderden mensen aan de discussie deelgenomen: dat is niet veel, maar het zijn wel mensen met een erg verscheiden achtergrond, en met diepe wortels in de sociale bewegingen. Heel erg leesbaar is de tekst niet, maar het is ook niet gemakkelijk met al die verschillende nationale tradities een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen. Er blijven punten waarover geen consensus bestaat: het secularisme (de ‘laicité’), de verhouding tussen burgers en volkeren in een Europese democratie, en – niet toevallig – de democratie en de instellingen van de Europese Unie.
Maar het Handvest biedt toch een uniek kader dat sociale bewegingen in Europa toestaat te praten over de gemeenschappelijke visie gedragen door hun strijd, over de grenzen van thema’s en lidstaten heen.
Hoe verder?
Er is discussie over hoe het nu verder moet. De vertegenwoordiger van Attac Duitsland op de vergadering in het Europees Parlement vond dat nu moet gewerkt worden naar voorstellen die direct ingrijpen op de debatten in de Europese Unie: welke rol moet de Europese Centrale Bank spelen, welke Europese begroting, welke instellingen,enz. Attac Duitsland vindt ook dat de tekst die nu voorligt te zwak is wat betreft het milieu, en geen duidelijke keuze maakt voor een sterke Europese democratie die de directe uitdrukking is van de Europese burgers (zij zijn tegen de benadrukking van de rol van de volkeren in de Europese democratie). Attac Duitsland blijft meewerken in het netwerk, maar ondertekent het Handvest niet.
Anderen vinden dat de tekst niet mag “gepolitiseerd” worden en niet verder mag gaan dan dat waarover sociale bewegingen een consensus kunnen bereiken. In de volgende fase komt het er op aan op basis van de bestaande tekst campagnes te lanceren. Het netwerk dreigt nu al gepolitiseerd te worden door de sterke aanwezigheid van mensen uit de GUE (de linkse fractie in het Europees Parlement).
Iedereen is het erover eens dat de tekst niet af is, en nooit af zal zijn. Een tekst van bewegingen moet ook altijd zelf in beweging blijven, zo klonk het gevleugeld. De tekst vormt nu de discussiebasis tot aan het Europees Sociaal Forum in Malmö in september 2008, waar hij de basis zal vormen van een of meerdere seminaries. Per mail kan elkeen werkgroepen lanceren om thema’s verder uit te spitten, en het netwerk blijft samenkomen in de marge van de Europese vergaderingen van het ESF (de volgende vergadering heeft plaats begin december in Istanbul).
(Uitpers, nr 91, 9de jg., november 2007)
Meer informatie op www.europe4all.com
Mailen naar charter@ras.eu.org
De Franse versie van het Handvest staat ook op de site van het SFvB:
http://www.wsf.be/article.php3?id_article=349
