Tot voor enkele jaren had de Russische president Poetin het vooral over de positieve economische gevolgen van de opwarming van de poolgebieden. Vandaag geeft hij toe dat de klimaatontwrichting ook negatieve gevolgen heeft, die zeker onze bezorgdheid zouden moeten wegdragen. Hij is wel van oordeel dat deze veranderingen niet te stoppen zijn en dat we alles moeten inzetten op aanpassing aan de nieuwe situatie. Uit zijn recentste uitspraken blijkt dat hij ook helemaal niet overtuigd is dat dit fenomeen door menselijk handelen is veroorzaakt.
De evoluties in de noordelijke streken van Rusland zijn echter moeilijk te ontkennen. De hoge temperaturen doen een deel van permafrost van de toendra dooien. Deze dooi beschadigt de fundamenten van zovele constructies en andere infrastructuur. In de bevroren ondergrond zitten volgens experts heel wat ziekteverwekkers gevangen die bij dooi zouden vrij komen.
Het noorden van Rusland kent dit jaar opnieuw recordtemperaturen. In het Russische poolgebied zijn er plaatsen waren de gemiddelde temperatuur sedert 1998 met 4,95°C is gestegen. Waar gisteren de grond nog stabiel was, maakt de dooi van de permafrost vandaag de aarde helemaal week. Moskou bevestigt nu dat meer dan 40 procent van de gebouwen in het noorden ernstige schade heeft opgelopen in de bouwstructuur zelf. De aanleg van straten en spoorwegen ondervindt de grootste moeilijkheden. De dooi van de grond ligt aan de oorsprong van 23% van de technische degradatie in de regio. 29% van de olie- en gasinstallaties daar kan niet meer gebruikt worden.
Het lek van meer dan 20.000 ton olie op het Taimoer schiereiland in 2020 is volgens experts zeker veroorzaakt door de dooi van de ondergrond waar een centrale opslagtank op steunde. Hierbij werden de lokale waterwegen en een grote oppervlakte land met olie vervuild. Het wordt beschouwd als de grootste Russische olieramp in tientallen jaren. De mijngigant Nornickel, eigenaar van de betrokken installaties, is in handen van de oligarchen Vladimir Potanin, Oleg Deripaska en Roman Abramovitsj. Er werd toen schadevergoeding beloofd aan de autochtone bevolking maar daar is nog niet veel van in huis gekomen.
Lokale verantwoordelijken plaatsen grote vraagtekens bij de huidige grote constructiewerken in de noordelijke regio’s waarvan een groot deel geen gebruik maakt van technologie die aangepast is aan de plaatselijke situatie. De bouwondernemers komen zonder duidelijke kennis over hoe de permafrost eigenlijk functioneert, en hanteren geen stabiliteitsstandaarden die nodig zijn om gebouwen in stand te houden. “Wat zal er met onze steden gebeuren binnen tien, vijftig of honderd jaar?” vraagt de gouverneur van de regio Noord Yamal-Nenets zich af. Onderzoekers hebben berekend dat de schade ten gevolge van de destabilisering van de grond tegen 2050 zou kunnen oplopen tot zo’n kwart van het huidige Russische federale budget.
Met het smelten van de toendra komen er ook nieuwe gevaren voor de volksgezondheid op ons af: nieuwe en dodelijke ziektes. Onder de vele verspreiders van infectieziektes die opgeslagen zitten in de bevroren ondergrond van de permafrost, wordt de anthrax bacterie (miltvuur) genoemd.
De grens van de permafrostzone is de laatste 40 jaar 30 kilometer naar het noorden opgeschoven en studies melden dat elk jaar tot 500 vierkante kilometer aardoppervlak in de poolzeeën schuift. Het proces is niet te stoppen, menen Russische beleidsverantwoordelijken.
Het Russische Ministerie van Natuurlijke Rijkdommen lanceert nu een nieuw systeem om de permafrost te monitoren. De laatste geologische kaarten voor de regio dateren van de jaren 1980. Dit systeem voorziet twee fasen en steunt op resultaten van bestaande onderzoeksinstallaties. Een eerste fase beloopt een periode van tot 2024 en maakt gebruik van bevindingen en methodes die al worden toegepast in het Noorse Spitsbergen, en in het Russische Franz Josef Land en Severnaja Zemlja.
Het is duidelijk dat we hier nog niet aan het einde van het verhaal zijn gekomen.
