Een groot deel van West-Siberië kent een nooit geziene dooi van permafrost gebied (waar de grond dus altijd bevroren blijft) die een dramatische verhoging van de opwarming van de aarde kan teweeg brengen, menen klimaatspecialisten. We lazen hierover een artikel in The Guardian Weekly(1), waarvan we u de essentie weergeven.
Onderzoekers die onlangs uit de regio terugkeerden, waren tot de bevinding gekomen dat een permafrost gebied van een miljoen vierkante kilometer (meer dan 300keer België, of de gezamenlijke oppervlakte van Duitsland en Frankrijk) voor de allereerste keer is beginnen ontdooien sedert het 11000 jaar geleden op het einde van de laatste ijstijd werd gevormd.
Het gebied beslaat de gehele subpolaire regio van West-Siberië, en bezit de grootste turfmoerassen van de wereld. Wetenschappers vrezen nu dat door de dooi het miljarden ton methaan zal uitstoten, een opwarmingsgas dan 20 maal gevaarlijker voor de atmosfeer is dan CO2 (koolstofdioxide).
De wetenschappers Sergei Kirpotin van de Staatsuniversiteit van Tomsk en Judith Marquand van Oxford University zagen dat het voormalige desolate landschap van bevroren turfgronden nu was omgevormd tot een onderbroken landschap van modder en meren die soms meer dan een kilometer doorsnee telden. Volgens dr. Kirpotin gaat het om een ecologische verschuiving die waarschijnlijk irreversibel is en zonder twijfel te maken heeft met de klimaatopwarming van de aarde. Hij meent dat de dooi reeds een jaar of drie vier geleden moet zijn begonnen.
Klimaatwetenschappers reageerden zeer bezorgd op deze bevindingen, en waarschuwden dat voorspellingen over toekomstige temperatuurschema’s naar boven zullen moeten worden herzien. In zijn laatste grote rapport van 2001 voorzag het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatwijziging een globale temperatuurstijging tussen 1990 en 2100 van 1,4 tot 5,8 graden Celsius. Maar dan was alleen rekening gehouden natuurlijk met de gekende uitstoot van de opwarmingsgassen.
“Wie met natuurlijke systemen begint te spelen kan in situaties geraken die eigenlijk niet meer kunnen worden tegengehouden of teruggedraaid”, aldus David Viner van de East Anglia Universiteit. “Dit is heel ernstig. Je kan de permafrost niet opnieuw installeren eens het weg is. De invloed van deze nieuwe uitstoot zal nog groter zijn dan die van de menselijke activiteit.” De Siberische turfmoerassen hebben methaan uitgestoten sinds ze werden gevormd aan het einde van de laatste tijdstijd, maar het grootste deel van het gas zit in de permafrost gevangen. Sommige vorsers menen dat deze permafrostgebieden zo’n 70 miljard ton methaan bevatten, dat is een kwart van het methaan dat wereldwijd in de grond is opgeslagen.
West-Siberië warmt veel sneller op dan welk gebied ook in de wereld, namelijk met zo’n 3°C in de laatste 40 jaar. Maar er zijn ook rapporten over beschadiging van de permafrost in Oost-Siberië, waar ook uitzonderlijke methaanconcentratie werden gemeten.
Nu de permafrost begint te dooien komt hij in een spiraal terecht, want de ontdooide grond warmt op zich weer sneller op dan ijs en sneeuw, waardoor het smelten van de permafrost op zich weer wordt versneld. Nu zal alles niet in een keer smelten, en het methaan ook niet in een uitbarsting vrijkomen. Maar zelfs een zeer geleidelijk vrijkomen van het gas in de komende 100 jaar zou jaarlijks zo’n 700 miljoen ton koolstof in de atmosfeer doen bijkomen, wat kan neerkomen op een verhoging van 10 tot 25% van de globale opwarming.
Omdat de permafrost bedekt is met sneeuw en ijs wordt het zonlicht weerkaatst vooraleer het de aarde kan verwarmen. Door de globale opwarming is echter een langzame dooi ingetreden. Als het dooiwater wegvloeit kunnen de moerassen uitdrogen zodat het methaangas oxideert tot koolfstofbioxide (CO2) en het in de atmosfeer komt. Indien de moerassen echter nat blijven zal het gas naar boven komen als methaan. Aangezien methaan meer warmte kan absorberen dan CO2 draagt het meer bij tot de globale opwarming. Wetenschappers vrezen dat we in een spiraalbeweging terecht komen van steeds stijgende temperaturen, waardoor de globale opwarming een niveau zou kunnen bereiken die vernietigende gevolgen heeft voor de wereldeconomie en voor het milieu.
(Uitpers, nr. 68, 7de jg., oktober 2005)
(1) Ian Sample, Warning hits ‘tipping point’. The Guardian Weekly August 19-25
