Nahla Chalal is de coördinatrice van de “Campagnes civiles internationales pour la protection du peuple palestinien” – Internationale burgercampagne voor de bescherming van het Palestijnse volk. Zij was in de jaren 1970 een van de leiders van de Organisatie voor Communistische Actie van Libanon. Ze keert terug uit Libanon waar ze verbleef tijdens de Israëlische agressie tegen dat land.
Wat is de weerslag van de oorlog op het Libanese volk?
We hebben in Libanon zeer gespannen dagen beleefd. Mijn ogen gingen in 1967 al open, mijn politiek bewustzijn kwam er na de nederlaag van 1967. Ik heb toen gezien hoe mijn ouders – mijn vader was een Libanese communist, mijn moeder een Iraakse communiste, in 1967 instortten. Mijn vader kreeg zelfs een hartaanval door die oorlog. De toenmalige Arabische regimes trachtten het voor te stellen als een onbelangrijke nederlaag. Maar voor ons betekende dat het einde van een periode waarin de regio zich begon te ontplooien. Voor Arabische nationalisten en communisten was Israël een hinderpaal die moest beletten dat de regio als dusdanig eenheid kreeg, dat ze een kracht en een ontwikkelde gemeenschap zou worden. Daarop volgde een periode van neergang van de Arabische wereld. Overal klonk het “We kunnen tegen Israël niet op, verzet is onmogelijk”. Dat is nu al 40 jaar zo. Ik prijs mezelf gelukkig omdat ik het bewijs heb gezien dat Israël en zijn overwicht geen eeuwig gegeven zijn. Israël zit nu vast in een logica van “wij of zij”. Ik besef wel dat wat we nu hebben gezien, slechts een kleine vonk is. Maar er is nu wel aangetoond dat een muis als de kleine militie van Hezbollah, een olifant aankan. De eerste tien dagen was er wel enorme paniek. Maar ineens, toen de mensen zagen dat de Israëlische militairen vast zaten, gingen de mensen de hoge tol aanvaarden. En dat is zeker historisch te noemen.
Israël en de VS wilden de Libanese bevolking tegen elkaar opzetten. Hoe komt het dat ze hierin niet slaagden?
De Libanese bevolking was al wel verdeeld. Als iemand zegt dat de Libanese bevolking in verzet is gegaan, is dat fout. Een groot deel van de bevolking staat wel achter het verzet, maar is daarom nog niet bereid daarvoor een hoge tol te aanvaarden. Dat deel van de bevolking zit in het neoliberale kamp van het vermaak en het individualisme. Sommigen vonden zelfs dat Hezbollah wat had moeten wachten, tot het te koud was om naar het strand te gaan. Het Israëlo-Amerikaanse plan bestond erin een deel van de bevolking tegen Hezbollah op te zetten. Dat had best kunnen gebeuren indien Hezbollah en de andere partijen van het verzet geen weerstand hadden kunnen bieden.
Wat vindt u van het militair verzet van Hezbollah?
Er is iets gebeurd dat we in dat deel van de wereld al lang niet meer gezien hadden. De militanten van Hezbollah streden vol overtuiging. We hadden het nog nooit meegemaakt dat in één dag tijd 34 Merkavas, Israëlische tanks, werden vernield. Geen enkel Arabisch leger was ooit tot zoiets in staat. De Hezbollah is echt goed georganiseerd. Maar belangrijk is vooral dat de bevolking, de maatschappelijke basis van Hezbollah, achter die strijders van Hezbollah stond. De mensen hebben die strijders opgevangen. Dan waren er ook de toespraken van Hassan Nasrallah. Hij heeft er vier gehouden en het zijn volgens mij meesterwerken die voorwerp van politieke studie moeten uitmaken. Iedereen wist dat zijn tweede zoon aan de gevechten deelnam. De zonen van alle Hezbollah-leiders zaten volop in de strijd. De zoon van sjeik Naim Hassem, nummer twee van Hezbollah, is zwaar gewond. De bevolking wist heel duidelijk waar het om ging.
Wat is de regionale weerslag?
De Arabieren wachtten met toegeknepen keel af. Er kwamen voortdurend delegaties uit de Arabische wereld naar Libanon. Ze vertelden ons hoe de Arabieren de eerste vier dagen met grote angst de gebeurtenissen volgden, overtuigd als ze waren dat dit de zoveelste nederlaag zou zijn. Maar na tien dagen konden de Arabieren nauwelijks hun ogen en oren geloven. Er is nu een enorme malaise in Egypte en in het Egyptische leger, maar ook in het Syrische. Ze vragen zich af hoe het mogelijk is dat Hezbollah tot zoiets in staat was. En wij dan? Wat hebben wij gedaan? Historisch bekeken heeft de strijd van Hezbollah het begin ingeluid van een Israël dat de rest van de regio terroriseert. Zelfs als Israël herbegint, blijft de herinnering aan wat is gebeurd, voortleven. Ik denk dat veel Israëliërs dat wel beseffen.
Kan links samenwerken met groepen als Hezbollah en Hamas, groepen die binnen links soms bestempeld worden als fascistische integristische islamisten? En indien ja, welke samenwerkingsvormen zijn mogelijk en wenselijk?
Laten we kijken naar het standpunt van de Libanese Communistische Partij (CPL). Deze communistische partij is een van de oudste en invloedrijkste van de regio. De CPL werkt nauw samen met Hezbollah, maar staat er wel kritisch tegenover. De CPL zegt soms openlijk tegen Hezbollah dat ze zich vergist. Na 2000 oordeelde de CPL dat Hezbollah de overwinning had verkwanseld omdat die beweging ging samenwerken met haar vijanden van de neoliberale bourgeoisie.
Ik maak wel een onderscheid binnen de islamistische bewegingen. Zoals bij de communisten en bij links, mogen we ze niet allemaal over dezelfde kam scheren. Er is geen enkele verwantschap tussen Ben Laden en de Hezbollah, geen enkele. Het is zoals bij links. Wat hebben wij te maken met de Rode Khmers? Voor mij zijn dat fascisten. Er zijn zowel fascisten onder de islamisten als bij links. Maar er zijn ook progressisten. IK ga nu niet de lof zingen van de Hezbollah, ik ken hun zwakke punten. De Hezbollah is er zich nog onvoldoende van bewust dat het een beweging van bevrijdingstheologie is. Maar het is wel de enige islamistische beweging die naar de Europese en mondiale sociale forums komt. Sinds 2003 stuurt de beweging delegaties naar die forums. Er is een reële en politieke samenwerking tussen de Hezbollah, de communistische partij en de Volkspartij, een links-nationalistische beweging. Ze ontmoeten elkaar regelmatig en steken hun meningsverschillen niet weg. De CPL verwijt de Hezbollah bij voorbeeld dat ze nooit deelneemt aan manifestaties voor sociale eisen, terwijl haar basis toch bestaat uit armen, uit arbeiders, boeren en de armere kleinburgerij. De Hezbollah zegt soms: “Ge hebt gelijk, we zijn ons daar onvoldoende van bewust”. Vergeet niet dat Hezbollah ene jonge beweging is die nog sterk evolueert en die ook luistert. Dat is zeer belangrijk. Het is ook een beweging die niet vastzit in dogma’s. Het feit dat ze met de communisten samenwerken, is daar voor mij een mooi bewijs van.
*Chris Den Hond is een regelmatige medewerker aan Uitpers. Nicolas Qualanderis een redacteur van Rouge, weekblad van de Franse Ligue Communiste Révolutionaire.
(Uitpers, nr.79, 8ste jg., oktober 2006)
