Geruchten, ontzettend veel geruchten. Iedereen weet wel ‘iets’ over wat er rond Cuba gebeurt vandaag. Marco Rubio wordt de nieuwe President. Er wordt onderhandeld met een neef van de Castro’s. Rusland stuurt olie. China stuurt zonnepanelen. Er wordt onderhandeld in Mexico.
Slechts één feit is zeker: de koord rond Cuba’s nek wordt aangetrokken. Wellicht denkt Marco Rubio dat hij het land langzaam kan wurgen. Want zonder energie kan niemand overleven. Fabrieken draaien niet, de voedselproductie valt stil, ziekenhuizen vallen uit, geen chirurgische ingrepen meer, scholen gaan dicht, bussen en treinen staan stil, het vuilnis in de straten stapelt zich op.
Hoe dit moet aflopen is minder duidelijk: een volksopstand? Een migratiegolf richting Florida? Veralgemeend geweld? Of een collectieve zelfmoord?
President Diaz Canel blijft herhalen dat hij best bereid is te praten met de VS, maar er komt geen antwoord. ‘Zonder druk, met respect voor onze soevereiniteit en zelfbeschikking’. Bemiddelaars, waarbij gedacht wordt aan Mexico of het Vaticaan, zijn niet nodig. Niets staat in de weg van rechtstreekse gesprekken, maar ze gebeuren niet.
Waar wel onderhandeld wordt is tussen Mexico en de VS. Mexico is best bereid olie te sturen, het deed dat de afgelopen jaren trouwens geregeld, met gewone commerciële contracten of als humanitaire hulp. Sinds Trump’s decreet van enkel weken geleden wordt het land echter bedreigd met hogere importtarieven. Mexico staat zwak op dit ogenblik, want er wordt ook onderhandeld over de vernieuwing van het vrijhandelsakkoord voor Noord-Amerika waarvan erg veel afhangt voor het land. Voorlopig kan Mexico enkel humanitaire hulpgoederen sturen, 814 Ton waren dat afgelopen week, en een luchtbrug voor die hulp voorstellen.
De VS zelf stuurt trouwens humanitaire hulp, om zijn ‘goede wil’ te tonen. ‘We zullen vriendelijk zijn tegen Cuba’, aldus Trump. Ook Chili stuurt hulpgoederen. Progressive International brengt een flotilla op de been om humanitaire goederen naar Cuba te brengen.
Daarmee is Cuba voorlopig niet gered want als er geen benzine is om die goederen over het land te verdelen, blijft de honger. Als er geen vrachtwagens zijn om de binnenlandse productie naar de steden te brengen, blijft de honger eveneens.
Het toerisme, dat de afgelopen jaren al zware klappen kreeg – min 70 % sinds 2018 – valt nu helemaal stil. Luchtvaartmaatschappijen die in Cuba geen kerosine meer kunnen kopen halen hun toeristen terug en tanken ergens in de buurt. Er zijn noodmaatregelen genomen om de schaarse resterende energie zo goed als mogelijk te verdelen. Minder bussen en treinen, kantoren op halve kracht, scholen en universiteiten op afstand. Tel daar nog bij dat de bestaande elektriciteitscentrales verouderd zijn en geregeld uitvallen en tot overmaat van ramp op vrijdag brand is uitgebroken in de grootste raffinaderij van het land. Oorzaak onbekend.
‘Trump, dat is niets bijzonders’, zo hoor je in de straten van Havana. We hebben al zoveel meegemaakt. Ook dit doorstaan we wel. Toch kan het niet anders of een groot deel van de bevolking snakt naar een normaal leven, met brood op de plank. De enige uitweg tot hiertoe was emigratie, maar ook die deur gaat dicht. Nicaragua, dat de bui voelt hangen, voerde weer een visaplicht in. De VS stuurde deze week een vlucht met 170 opgepakte migranten in de VS… De Cubaanse bevolking is inmiddels gedaald tot acht miljoen.
Een wurggreep
Een wurggreep is een wurggreep. Cuba en de Cubanen zijn bijzonder veerkrachtig, maar dat is niet eindeloos. Er bestaat op het eiland een bijzonder sterke verzets- en anti-imperialistische cultuur. Maar met een lege maag hou je dat niet lang vol.
Abel Prieto, de godfather van de Cubaanse cultuur, wijst erop dat wanneer deze coup tegen Cuba slaagt, niemand in de wereld nog veilig is. ‘Trump denkt dat hij God is en dat hij alles mag’. Voor hem gelden geen regels, hij staat boven alles. Maar: ‘als het socialisme verliest, dan is het land verloren’. Het is een ongelijke strijd, want zij kunnen grenzeloos liegen en links heeft het ‘nadeel’ van zijn ethiek. ‘Wij willen rekening houden met de mensen, wij willen rechtvaardigheid en streven naar waarheid’.
Hoe sterk Marco Rubio ook staat, ook hij zal toch rekening moeten houden met enkele grenzen. Het volk werkelijk uithongeren zal ook in de VS veel weerstand oproepen. Een militaire invasie met onvermijdelijk grote verliezen kan hij zich niet veroorloven. Toegeven op enkele essentiële punten en zoeken naar een oplossing à la Venezuela – zie de geruchten over een Castro neef – kan hem de steun kosten van de sterke anti-Cuba lobby in Florida. Het wordt ook voor hem dansen op een slap koord.
Cuba is niet Venezuela en is geen land als een ander. Al meer dan 60 jaar wordt het land met een embargo onder druk gezet. Dat heeft Cuba tientallen miljarden gekost, want met een embargo kan je nog steeds alles kopen, maar wel veel duurder. En je hebt Dollars nodig. Er wordt veel romantiek verkocht rond de socialistische revolutie, wat echt niet nodig is. Wat steekt, is dat een land opkomt voor zichzelf, dat het kan zorgen voor waardigheid, dat het kan tonen dat een ander systeem wel degelijk mogelijk is. Gewoon door te bestaan en vol te houden, toont Cuba hoe obsceen het kapitalisme wel is en nog elke dag erger wordt. Het Cubaanse volk maakte een socialistische revolutie, en dat mag niet.
Tot nog toe wordt vooral druk uitgeoefend op de buurlanden, Guatemala, Guyana en San Vincente hebben hun contracten voor medische zorg met Cuba al opgezegd. Dat betekent alweer minder inkomsten voor het eiland.
Mexico en Rusland wijzen erop dat deze wurggreep volkomen illegaal is. Men kan sancties nemen tegen een land, met toestemming van de VN, maar men kan geen bevolking uithongeren. In de Algemene Vergaderring van de VN werd een resolutie aangenomen om de acties van de VS te veroordelen. Ook in het Congress in Washington kwam er een een oproep om de M(D)onroedoctrine te begraven. Al tientallen jaren wordt bij de VN met een overweldigende meerderheid gevraagd om het embargo op te heffen. Verder gaat de solidariteit voorlopig niet.
De rechterzijde blijft actie voeren. Enkele Mexicaanse parlementsleden waren op een CPAC-conferentie in de VS deze week. Zij steunen de VS. Rosa María Payá, dochter van gekend dissident Oswaldo Payá is lid van het Interamerikaans Comité voor de mensenrechten. Tegen alle regels van haar instelling in, kwam ze afgelopen week naar Mexico voor een optreden in de ‘Universiteit van de Vrijheid’ van miljardair Salinas Pliego. Om te pleiten tégen Cuba, uiteraard. Presidente Sheinbaum tekende protest aan. Rosa María Payá is een goede vriendin van de Venezolaanse María Corina Machado.
Het is moeilijk te voorspellen hoe dit alles afloopt. Het Cubaanse volk is het grootste slachtoffer. Eens te meer moet erop gehamerd worden dat conflicten met diplomatie kunnen en moeten opgelost worden. Wat Trump ook zegt, Cuba is geenszins een bedreiging voor de VS. De enige militaire basis op het land is van de VS zelf, Guantánamo. Hoeveel kritiek sommigen ook mogen hebben op het Cubaanse regime, hier geldt, net als in het geval van Venezuela, het internationale recht. Een volk verhongeren is geen diplomatie, dat is terrorisme en dat is een oorlogsmisdaad.
