Het gaat niet op om als kleine partij ineens heel groot te worden. Zoveel zou na de voorbije weken in Nederland toch al duidelijk moeten zijn geworden. De Lijst Pim Fortuyn (LPF), die na de dood van haar kopman plotsklaps een reusachtige hoeveelheid stemmen kreeg, heeft het nog geen 90 dagen uitgehouden aan het bewind. Het verhaal van een mislukte regeringsdeelname, en de lessen te leren uit al deze interne twisten.
Was de korte duur van de eerste regering Balkenende te voorspellen? Achteraf gezien uiteraard wel. De LPF – die een quasi onvermijdelijke coalitiepartner was voor de Nederlandse regering – was in feite een samenraapsel van allemaal ongetwijfeld goedbedoelende mensen, maar zoals in de voorbije maanden gebleken is, speelde het gebrek aan politieke ervaring hen flink parten.
De politiek mag dan misschien voor velen een spel lijken, helaas is het een hard spel, met zeer eigen regels, en als je die niet kent of respecteert, dan ga je voor de bijl. En interne organisatie is natuurlijk ook altijd heel belangrijk binnen een partij. Een goede communicatie tussen de partijtenoren is van vitaal belang. LPF heeft deze les nu geleerd, op de hardst mogelijk manier. De belangrijkste les is wellicht dat ze gewoon hun leidersfiguur misten. Want zoals al vrij snel na de dood van Pim duidelijk werd, was dat de LPF zonder hem verviel in chaos. Ondanks enkele goede pogingen is het daar dan ook bij gebleven, en is de partij aan diezelfde chaos ten onder gegaan.
De vele schreeuwers die in Vlaanderen riepen om een gelijkaardige partij, met de hoop op een gelijkaardig succes als LPF, zullen ondertussen ook wel stilletjes zwijgen. Nochtans hebben we in ons land al eerder kleurrijke figuren gehad die zich aan politiek waagden. Denken we maar aan de partij R.O.S.S.E.M. die onder de leiding van boegbeeld Jean-Pierre Van Rossem enkele verkiezingen terug een paar zetels verkreeg in het parlement. Opvallende mensen als Jean-Pierre zelf, maar ook bijvoorbeeld Jan Decorte kregen een zitje toegewezen, en lieten zich geregeld opmerken in één of ander schandaalachtig evenement. Hebben zij iets kunnen realiseren ? Niemand die zich iets zal herinneren. Velen herinneren zich wellicht niet eens meer dat deze partij ooit bestaan heeft. Ze is overigens – verrassing – aan interne ruzies ten onder gegaan. En dan zaten ze nog niet eens in de regering … zoniet hadden wij wellicht jaren voor het LPF-verhaal ons eigen regeringsverhaal gehad, en had Jean-Luc Dehaene wellicht een gelijkaardig probleem gehad als Jan-Pieter Balkenende.
Wat Nederland vooral zal bijblijven is dat verkiezingen in de nasleep van een heus mediadebacle, met kiezers die zich voornamelijk laten leiden door hun emoties, geen blijvend resultaat opleveren. Net na de moord op Fortuyn vroeg immers heel politiek Nederland zich af wat voor invloed die zou hebben op de stemuitslag. Had LPF evenveel stemmen gehaald als hun kopman levend aan de verkiezingen had deelgenomen ? Maar, op dit ogenblik misschien relevanter: had LPF evenveel stemmen gehaald indien de toenmalige premier Wim Kok had besloten – via één of andere omweg, zoals er indertijd velen gesuggereerd werden – de verkiezingen had kunnen uitstellen naar een latere datum? Waren onze Noorderburen dan gespaard gebleven van het bijna meelijwekkende tafereel van de voorbije drie maanden aan haar regeringstop?
Wat Nederland misschien ook wel zal bijblijven, is de vraag of nationale politiek bedrijven echt zo moeilijk is. Moet je dan echt beschikken over een rijke politieke ervaring om te kunnen slagen in een regering? De anciens uit de politiek zullen onmiddellijk instemmend knikken, en stellen dat je er zonder ervaring niet komt. Vraag is natuurlijk wat de LPF-bewindslieden dan juist misten. Kan je regeren leren? Moet je over bepaalde extra vaardigheden beschikken om in een regering te kunnen zetelen? Of werden de LPF-ministers misschien onvoldoende gesteund door hun partners? Dat zullen deze laatste uiteraard staalhard ontkennen, maar het feit dat iemand naar de pers liet uitlekken dat premier Balkenende kort voor de val van zijn regering nog enkele topambtenaren stuurde naar de LPF-verkozenen "om hen wat staatskunde bij te brengen", doet bij heel wat kritische commentatoren toch ook vragen rijzen. Het klinkt aannemelijk, daar is iedereen het over eens. Maar het is wel opvallend dat dit weetje zo heel spontaan en net op het juiste moment de pers bereikte.
Hoe dan ook kan Nederland nu opnieuw naar de stembus, en alle peilingen wijzen ondertussen op een flinke afstraffing van de LPF, en een nieuwe herverdeling van de vrijgekomen zetels in het parlement. En of we na de volgende verkiezingen nog veel gaan horen over deze partij? Het valt zeer te betwijfelen. Indien er in december inderdaad een zware nederlaag volgt voor LPF, dan is de toekomst van de partij meer dan onzeker te noemen, en zouden de interne twisten wel eens voor de verdere dood van LPF kunnen zorgen. Of er moest natuurlijk een nieuwe flamboyante leidersfiguur opstaan natuurlijk. Want dan kan het misschien helemaal opnieuw beginnen van voor af aan? Hopelijk dan wel zonder moord, en met een iets langere bewindstermijn dan 3 maanden.
(Uitpers, nr. 35, 4de jg. november 2002)
