Attac Vlaanderen becommentarieert het voorstel van de Belgische minister van Ontwikkelingssamenwerking Armand De Decker om, gebruikmakend van het momentum rond de tsoenamiramp in Zuidoost-Azië, de Tobintaks Europees in te voeren.
De Belgische regering wil de natuurramp in Zuidoost-Azië en de wederopbouw van de regio aangrijpen om in de hele Europese Unie een Tobintaks in te voeren. Deze heffing op grote financiële transacties werd vorig jaar goedgekeurd in België, maar treedt slechts in voege als zij in de hele EU ingevoerd wordt.
Attac vlaanderen wil de minister feliciteren voor deze démarche. Het siert de Belgische regering dat ze de Tobintaks promoot op het Europese niveau. Het is bovendien positief dat minister De Decker het momentum om in Azië aan wederopbouw te doen aangrijpt om aandacht te vragen voor de noden in de rest van de wereld. Toch wil attac vlaanderen een aantal belangrijke kanttekeningen plaatsen bij de manier waarop de Tobintaks hier gepromoot wordt. Wij vinden het immers spijtig dat de nadruk eenzijdig op de financieringsdimensie van de Tobintaks komt te liggen.
Natuurlijk is de Tobintaks een geschikt instrument voor een alternatieve financiering van ontwikkelingssamenwerking. Alleen… de Tobintaks is zoveel meer. Door haar te herleiden tot een financieringsinstrument dreigt de Tobintaks ingeschreven te worden in een liefdadigheidsverhaal. Met liefdadigheid is er op zich uiteraard helemaal niets mis. De enorme hoeveelheid fondsen die nu opgehaald worden om de gevolgen van de vreselijke natuurramp in Zuidoost-Azië te bestrijden zijn een goede zaak.
Er is echter wel iets mis als men de illusie koestert dat liefdadigheid de structurele ongelijkheden in deze wereld kan rechttrekken. Dat kan het namelijk nooit. En het is juist hier dat de Tobintaks iets ten gronde wil veranderen. De Tobintaks is een poging om de wurggreep van de geglobaliseerde financiële markten op processen van democratische politieke besluitvorming los te maken door destructieve speculatieve kapitaalstromen zoveel mogelijk uit te schakelen.
Hetzelfde Zuidoost-Azië dat nu door een vreselijke natuurramp getroffen wordt, ervoer acht jaar geleden, tijdens de Zuidoost-Aziatische financiële crisis, aan den lijve hoe destructief vrijgemaakte kapitaalstromen kunnen zijn. Het is naar aanleiding van deze crisis dat de Tobintaks haar come-back maakte in het publieke debat. Er werd geopperd dat de Tobintaks (in de Spahn-versie) de financiële markten zou kunnen stabiliseren door speculatie tegen te gaan en paniekverkoop bij heftige schommelingen van wisselkoersen te stoppen. Het zou de democratisch verkozen overheden een instrument geven om de financiële markten beter te controleren en dus de politieke controle erover te versterken.
Gaandeweg groeide rond de Tobintaks ook een verhaal over internationale fiscale rechtvaardigheid. Terwijl ontwikkelingshulp vooral gefinancierd wordt door nationale belastingssystemen, waar de belastingsdruk onrechtvaardig zwaar doorweegt op arbeid maar de grote vermogens en de bedrijfswinsten steeds meer buiten schot blijven, zou de Tobintaks gefinancierd worden door de grote poenpakkers op de financiële markten. Net dit verhaal over internationale fiscale rechtvaardigheid en meer controle over de financiële markten is de kern van de andersglobalistische politiek.
Attac vlaanderen hoopt dat de eigenheid van de Tobintaks als een aanzet tot een internationaal rechtvaardige fiscaliteit en instrument voor wereldwijde structurele herverdeling bewaard blijft en men deze niet reduceert tot een gemakkelijke bron van financiële middelen in noodsituaties.
(Uitpers, nr. 61, 6de jg., februari 2005)
