Xi Jinping is opgegroeid in chaos, die van de zogenaamde “Grote Proletarische Culturele Revolutie” van Mao Zedong en de “Bende van Vier”. Die “revolutie” – een machtsgreep van Mao tegen de partijleiding- maakte een einde aan zijn middelbare studies en rode gardisten plunderden het huis van de familie Xi. China’s president-partijleider heeft er net als veel andere Chinezen een grondige afkeer voor chaos aan overgehouden.
Stabiliteit
De autoritaire Xi speelt die vrees voor wanorde in eigen land politiek uit. Maar er is veel meer dan die herinnering aan de chaos van meer dan een halve eeuw geleden, er is ook het spookbeeld van het einde van de Sovjet-Unie en de chaotische toestanden die daar op volgden, bijna dagelijks wordt daaraan herinnerd. De uitleg is altijd dat er een gebrek aan autoriteit was, dat de teugels teveel werden losgelaten – wat onzin is en als uitleg “marxisten” (zo noemen die leiders zich nog) onwaardig.
Maar tegelijk wordt herinnerd aan de vele periodes uit de nationale geschiedenis waarin het land in chaos uiteenviel. Ik herinner me in dat verband bijeenkomsten van dissidenten in Hongkong die daar even beducht voor waren. Ze herinnerden eraan hoe vaak China niet was verbrokkeld, stabiliteit is belangrijk, vonden ook opposanten.
Stabiliteit, het is een kernwoord van het regime, zelfs vreedzame protesten als die van de ‘Pekingse lente’ op het Tiananmenplein en elders in China in 1989, werden te gevaarlijk geacht en zwaar onderdrukt.
Contrast
Stabiliteit, wat een contrast met de al dan niet schijnbare chaos die VS-president Donald Trump veroorzaakt.
Zit er een geheim plan achter die chaos? Men zou het bijna hopen, het alternatief is dat het gaat om waanzin ingegeven door de narcistische machtsdrang van een elite die de strijd hervat van het Ancien Régime tegen de Verlichting, het oscurantisme tegen wetenschappelijk denken, de ongebreidelde graaizucht van oligarchen tegenover maatschappelijke solidariteit.
Een groot contrast met het China van Xi dat zijn eigen verwarde aanpak van de covis-crisis graag wil doen vergeten. China als baken van rust, redelijkheid en orde dat weerstand biedt aan de tarievenrazernij in Mar-a-Lago.
China kan verder bogen op wetenschappelijke successen zoals het AI DeepSeek dat de VS eerder dit jaar opschrikte en in de rest van de wereld zwaar indruk maakte.
Terwijl Trump en zijn gang van obscurantisten universiteiten en wetenschappelijke instellingen aanvallen, kunnen de Chinese leiders pronken met de resultaten van hun wetenschappelijke instellingen.
Zeker, de Volksrepubliek leeft onder een zeer autoritair verticaal bewind waarin vrije meningsuiting de voorbije jaren gevoelig is ingekrompen. Maar de leiding van partij en staat beseft beter dan de Trumpiaanse gang hoe belangrijk het voor eigen bestaan is, om wetenschappelijk onderzoek veel ruimte en middelen te geven.
Er was vóór de aanval van Trump al een merkwaardige brain drain bezig; Chinese onderzoekers die eerder naar de VS waren gelokt met mooie beurzen, keerden de jongste tijd terug naar China omdat ze vonden dat het in de VS te eng werd. Nu het nog veel enger wordt, kan dat die remigratie alleen maar aanporren.
Klimaat
Er is meer. China is vooruitziend gebleken en heeft begin deze eeuw het technologisch voortouw genomen in de ontwikkeling van vernieuwbare energie. De ploegen van Xi’s voorgangers Jiang Zemin en Hu Jintao hebben de weg daarvoor geplaveid.
Europa zit nu enigszins verbluft aan te kijken tegen een dominantie waaraan de EU- noodplannen voor transitie op kortere termijn niet kunnen verhelpen. Afgestraft door een beleid dat teveel overlaat aan ondernemingen die in de eerste plaats aan grijpgrage aandeelhouders denken.
Transitie opbouwen vergt vooruitziendheid, stellen ze nu bij voorbeeld vast bij het failliete Northvolt dat Europa een grote eigen batterijfabriek moest leveren. Transitie, dat is veel en diep in de aarde delven voor de massa’s metalen die daarvoor nodig zijn, wat de Chinezen in eigen grond en wereldwijd hebben gedaan, terwijl de EU nu de ijdele hoop koestert tegen 2030 bijna tien percent van de behoeften uit eigen bodem te kunnen halen.
Daar stelt Trump “drill, baby, drill”, tegenover, blijk gevend van het allergrootste fossiele misprijzen voor het lot dat de aarde met de klimaatopwarming wacht. De roekeloze fossiele schalieboorder tegenover de bezorgde staatsman (die wel massaal kolen centrales onderhoudt en bijbouwt voor de productie van transitiemateriaal…).
De onvoorwaardelijke verbondenheid met het genocidair bewind van Netanyahu in Israël, tast bovenop het broze moreel imago van de VS aan. Tenslotte maakt die oorlogsmisdadiger deel uit van dezelfde neo- of postfascistische internationale waarvan de ploeg Trump de leiding op zich neemt.
Xi kan er alleen maar garen bij spinnen. Maar dat zal de door machtsdrang, wraakzucht en diverse vormen van waanzin gedreven Trump niet tegenhouden.
