We leven in een tijd waarvan we tien jaar geleden wellicht dachten dat ‘dit ons niet kon gebeuren’. En het gebeurt.
Onder onze ogen, dagelijks op teevee, een genocide. Wereldwijde solidariteitsacties en protesten, maar onze regeringen vinden dat Israël ‘aan de kant van het licht’ staat en er geen sprake kan zijn van sancties.
Zelfs wanneer Israël de doodstraf voor Palestijnen beslist, wordt er wel ‘bezorgdheid’ geuit, maar van sancties is nog steeds geen sprake.
Ondertussen begint de VS een oorlog tegen Iran, zonder aanwijsbare doelstellingen en bombardeert er ook scholen en onderzoeksinstellingen, zoals het Pasteur-instituut. Duidelijke oorlogsmisdaden volgens het internationale recht, maar alweerrechtssta immobilisme bij onze regeringen.
Terwijl Israël vrolijk een stuk van Libanon in beslag kan nemen en tot in de hoofdstad Beiroet burgerdoelen bombardeert. Alweer: oorlogsmisdaden, maar kom.
We staan er bij en kijken er naar.
Deze internationale misdaden staan niet alleen.
Even moeilijk om te geloven is de gestage afbouw van de rechtsstaat, het negeren van grondwettelijke rechten, het schenden van mensenrechten in landen die tot voor kort zowat alle landen van het zuiden met de vinger wezen.
Een paar voorbeelden uit de kranten van nauwelijks één week:
Veelzeggend is het rapport dat de NGO ‘Civil Liberties Union for Europe’ de afgelopen week publiceerde. 22 EU-Lidstaten werden onderzocht, slechts in één land, Letland, kan van een kleine verbetering worden gesproken. In alle andere landen is de rechtsstaat erg of een beetje in verval. Er is sprake van een democratische recessie en er zijn problemen met justitie, corruptiebestrijding, persvrijheid, migratieregels en allerhande kleine en grote regressieve wetten. Het rapport herinnert ook aan de brief van acht landen, waaronder België, waarin aan de Raad van Europa wordt gevraagd de asielregels van het Hof voor de Mensenrechten opnieuw te bekijken en aan te passen.
In datzelfde verband kan ook herinnerd worden aan het verslag van vorig jaar van ITUC, het wereldwijd verbond van vakverenigingen, waarin stond dat het arbeidsrecht er in nagenoeg alle landen, ook in het Noorden op achteruit ging.
Verder zijn er anekdotes op overschot.
Een Franse filosofieprof die op de vingers wordt getikt omdat ze ‘ideologie wil opleggen’ aan de studenten. Ze had een gesprek gepland met een aantal vrijwilligers die met de haveloze migranten in Calais werken.
In het V.K. worden leden van Palestine Action opnieuw opgepakt, ook zonder aanwijsbare wetsovertredingen.
In Antwerpen krijgen gemeenteraadsleden een gasboete omdat ze deelnamen aan een pro-Palestina betoging, duidelijk in strijd met de wet die de gasboetes invoerde.
De Chileense President Kast trekt zijn steun voor Michelle Bachelet als nieuwe secretaris-generaal van de VN in, want ze is ‘fanatiek voor abortus’.
Thiago Avila, een Braziliaan die deelnam aan de flotillas naar Gaza en de Global Sumud naar Cuba, mag Argentinië niet in en werd gearresteerd aan de grens.
De Christenen mogen op Palmzondag niet bidden bij het Heilig Graf of het Hof van Olijven in Jeruzalem. Moslims mogen geregeld niet langer bij hun Al Aqsa moskee.
In de VS wordt fake news verspreid over Congress-lid Ilhan Omar alsof Somaliland om haar uitlevering zou hebben gevraagd.
Nog in de VS circuleren concrete voorstellen voor het invoeren van een stemrecht ‘per gezin’, te gebruiken door mannen.
In Frankrijk werd Europees parlementslid Rima Hassan opgepakt voor ondervraging en beschuldigd van ‘verheerlijking van het terrorisme’, ondanks haar parlementaire onschendbaarheid.
En uiteraard, in eigen land, een Minister die arresten van het Grondwettelijk Hof of de Raad van State steevast in de onderste lade klasseert, zonder meer. Een hoopvol teken is dat haar personeelsleden nu een brief hebben geschreven dat ze aan deze onwettige praktijken niet langer willen meewerken.
Al deze anekdotes op een rijtje zeggen niet zo veel, alleen dat de afbouw van de rechtsstaat en de schendingen van mensenrechten bijna stilzwijgend hun weg vinden in al onze samenlevingen, stap voor stap. Hoe lang nog? Tot waar?
Ondertussen vond in Porto Alegre, Brazilië een eerste internationale anti-fascistische conferentie plaats, waar helaas niets meer werd bereikt dan wat anti-imperialistische slogans die ons geen stap dichter brengen bij progressieve samenwerking, laat staan een strategie.
Het immobilisme van onze regeringen, de machteloosheid van progressieve sociale bewegingen en de onverschilligheid van een groot deel van de samenleving doet het ergste vrezen. Het water staat aan de lippen.
Het is bemoedigend vast te stellen dat er wel een enorm potentieel aan solidariteit en actie voorhanden is in de samenleving, tot hiertoe evenwel zonder resultaat. Vandaar dat de brief van de personeelsleden van Fedasil zo belangrijk is. Het is hun vorm van staking, het is hun manier om ‘stop’ te zeggen tegen een minister die de rechtsregels aan haar laars lapt.
De rechtsstaat en rechten in het algemeen zijn een bijzonder kostbaar goed. Het helpt niet enkel te protesteren bij kleinere, nauwelijks zichtbare en voelbare regressieve maatregelen. Het gaat duidelijk om een wereldwijde trend die we moeten zien en waartegen verzet dringend nodig is. De zogenaamd ‘vrije wereld’ is zichzelf aan het uitkleden. Dit gaat niet enkel over migranten en het bijhorend racisme, dit gaat ook niet enkel over Palestina en islamofobie, dit gaat ook meer en meer over een jacht op alles wat links en progressief is.
De kant van het licht is de kant van progressieven die blijven geloven in emancipatie, de gelijkheid van alle mensen en solidariteit, de grote principes van de Verlichting en de Franse Revolutie.
