Van Los Angeles tot Boedapest
Donald Trump drijft in Los Angeles zeer doelbewust de spanning op, na de Nationale Garde zet hij nu ook mariniers in. Hij rekent erop dat zijn aanhang de mensenjacht en het militair handhaven van de “orde” volmondig toejuicht, dat kan zijn tanende populariteit opkrikken. Tegelijk mikt deze VS-president op de langere termijn, hij wil een toestand creëren die moeilijk omkeerbaar is.
Coup na coup
In zijn eerste ambtstermijn had hij dat al gedaan door het Hooggerechtshof op te vullen met drie nieuwe uitgesproken reactionaire rechters. Hun uitspraak over abortus, sindsdien illegaal in talrijke staten, was daar een resultaat van. De huidige verhouding, 3 ‘progressieve’ rechters tegenover 6 zeer conservatieve, kan met Trump II nog ongunstiger worden. Dat Hof wordt dus voor minstens een generatie gedomineerd door rechters met grote sympathieën voor uiterst-rechts.
Tegelijk heeft Trump in die eerste termijn ook massa’s federale rechters benoemd. De voorbije maanden heeft hij het gerechtelijk apparaat verder ‘gezuiverd van wokisten’ – verdedigers van elementaire rechten en vrijheden.
Trump wil nu het inzetten van militairen tegen elke vorm van protest normaliseren. Duizenden Nationale Gardisten en mariniers sturen tegen een protestactie, is geen normale gang van zaken. Maar de partij MAGA, die de Republikeinse Partij in handen heeft genomen, wil dat dit de gewone gang van zaken wordt. Als een middel om opposanten te intimideren en desnoods op te sluiten. Trump zoekt hoe hij gouverneur Gavin Newson van Californië achter de tralies kan krijgen.
Stroomlijnen
De macht moet bestendigd worden en mag niet in gevaar komen door verkiezingen. Die moeten gestroomlijnd worden, wat in Republikeinse staten al deels gebeurt met aanpassingen voor toekenning van stemrecht. Men kan in datzelfde elan ook de noodtoestand afkondigen om verkiezingen onder toezicht te houden, kiezers te weren, stemmen te vervalsen. Fantasie? De presidentsverkiezingen van 2000 tonen aan wat kan: toen besliste het Hooggerechtshof over de uitslag van de verkiezingen in Florida en gaf het de zege aan George W. Bush. Massa’s stemmen uit zware districten werden weggegooid.
Er zijn diverse manieren om de greep van uiterst-rechts (MAGA) onomkeerbaar te maken. Het Hooggerechtshof is daarin natuurlijk een machtig instrument, samen met de diverse ‘orediensten’ en desnoods met wat hulp van milities als de Proud Boys. Laten we niet vergeten dat diezelfde Proud Boys optraden in de couppoging van 6 januari 2021! Met als centrale figuur: Donald Trump.
Europa
De Europese vrienden van Trump hebben al laten zien hoe ze hun greep moeilijk omkeerbaar kunnen maken. De Poolse regering kampt nu al anderhalf jaar met de erfenis van tien jaar regering door de uiterst-rechtse PiS die justitie en overheidsinstellingen volstouwde met aanhangers. De regering kon haar programma tot nog toe niet waar maken omdat president Duda met zijn veto beletten dat de PiS-greep op justitie en media werd omgebogen. Met de verkiezing van de uiterst-rechtse Nawrocki wordt het nog iets erger. De regering van Donald Tusk is zo goed als vleugellam.
In Hongarije zorgt premier Viktor Orban al 15 jaar voor structuren, benoemingen en zuiveringen die de macht van zijn uiterst-rechtse Fidesz bestendigen.
Orban heeft justitie aan zijn partij onderworpen. Een zeer groot deel van de media is opgekocht door vrienden van Orban; media die dwars liggen blijven verstoken van advertenties door overheden en bedrijven. Kortom, Orban heeft de media in de greep. Intussen heeft hij ook het onderwijs en de cultuur grotendeels gestroomlijnd. De Hongaarse jeugd wordt patriottisch opgevoed en de cultuur steekt daar een handje bij toe.
In Italië heeft Trumps bewonderaarster Giorgia Meloni de overheidszender Rai stevig in handen genomen. Nieuw is dat niet, het eerste wat Silvio Berlusconi na zijn overwinning in 1994 (in alliantie met uiterst-rechts) deed, was de Rai in handen nemen. Het tweede wat hij deed was de justitie verlammen en onderwerpen. Deze Berlusconi was in enkele opzichten een voorloper van Trump.
Belangrijk is te onthouden dat hij met de steun van de EVP, Wilfried Martens in persoon, uiterst-rechts ‘respectabel’ maakte, nog eer de Oostenrijke conservatieve ÖVP (EVP) met het uiterst-rechtse FPÖ scheep ging.
Meloni is druk bezig om uiterst-rechts diepe wortels te doen schieten. Haar nieuwe ‘veiligheidswet’, door de oppositie een ‘angstdecreet’ genoemd, voert 23 nieuwe strafbare feiten in. Die wet bepaalt onder meer dat politieagenten die worden vervolgd voor gewelddaden tijdens de uitoefening van hun functie, kunnen rekenen op 10.000 euro financiële steun om hun verdediging te betalen. Talrijke overtredingen worden strenger bestraft, zoals passief verzet of blokkades bij vakbondsacties.
De regering Meloni komt ook veel actiever tussen in de cultuurwereld waar ook al het patriottisme wordt aangemoedigd.
Wat duidelijk wordt: uiterst-rechts eenmaal aan de macht, doet er alles aan om daar ook te blijven of op zijn minst een diepe stempel na te laten. Door zich in de structuren te nestelen, instellingen van justitie en overheid in te nemen en door een sterke greep op media, onderwijs en cultuur om de geesten te kneden. Oppositie krijgt minder en minder ruimte om er een dam tegen op te werpen. Men weze gewaarschuwd.
Voor vergelijkingspunten, zie onder meer het Turkije van Erdogan en het India van Modi.
