De geschiedenis van de islamofobie

Lucas Catherine. Van Morendoders tot Botsende Beschavingen. De duizendjarige oorlog tegen de islam. Uitg. EPO, Berchem-Antwerpen, 2007. 208 blz. € 16,50. ISBN 978 90 6445 465 3

In 1993 publiceerde de Amerikaanse professor Samuel Huntington in het Amerikaanse establishment-tijdschrift Foreign Affairs een opgemerkt artikel onder de titel Clash of Civilisations?. Het kan als het begin worden beschouwd van de huidige golf van islamofobie die de westerse wereld overspoelt en die “veelt gelijkenissen vertoont met antisemitisme” of Jodenhaat. In plaats van religie of ethnie is het nu het cultuurverschil dat volgens Huntington & Co. onvermijdelijk tot botsingen leidt.

De naam islamobofobie zelf werd volgens Lucas Catherine pas in 1997 in Groot-Brittannië gelanceerd door de RunnymedeTrust, een organisatie die racisme bestudeert. Dat het woord eerder niet bestond, wel niet zeggen dat de haat tegen de islam en de moslims vroeger niet bestond. Integendeel, anders had Lucas Catherine.geen nieuw boek aan zijn lange reeks werken kunnen toevoegen.

Ook is Huntington niet zo origineel als velen denken, onderstreept Lucas Catherine. Hij heeft nogal wat geput uit het werk van de Amerikaanse islamoloog Bernard Lewis (°1916) en diens voorgangers zoals de Amerikaan Lothrop Stoddard, die in 1922 het boek The Rising Tide of Color against White World-Supremacy publiceerde. En wellicht is de eerste academische vermelding van “botsende beschavingen” het werk van de Belg en ULB-professor Charles Pergameni (blz. 148). Hoe het ook zij, Huntington is met de “roem” gaan lopen. En kent heel wat epigonen, ook in België zoals bv. Paul Beliën, echtgenoot van Vlaams Belang-parlementslid Alexandra Colen, en barones Mia Doornaert, journaliste bij De Standaard. Maar dat zijn maar mineure waterdragers, die als taak hebben het verwerpelijke gedachtegoed van de Amerikaanse neoconservatieven te propageren.

Van een ander kaliber uit ons land zijn de historicus Henri Pirenne (1862-1935) met zijn boek Mahomet et Charlemagne en “onze” Jacob Van Maerlant (ca. 1235-ca 1300), de befaamde middeleeuwse kroniekschrijver, die we volgens Lucas Catherine “de peetvader van de islamofobie mogen noemen”. En niet te vergeten koning Leopold II, die de islam als vijand voorspiegelde als rechtvaardiging van zijn verovering van Kongo terwijl hij, gewoon ten eigen bate, de commerciële concurrentie van de Arabieren van Zanzibar wilde uitschakelen.

Je ziet het al: Lucas Catherine borstelt een breed panorama van de islamhaat in tijd en ruimte. We hebben nog eens niet gesproken over de kruistochten naar het “heilig land”, de reconquista, de oorlogen in Noord-Afrika, de verovering van Amerika en de kolonisatie van Aceh op Sumatra door de Nederlanders. Zoals gebruikelijk doet Lucas Catherine dat met veel verve én kennis. Tegelijkertijd doorprikt hij heel wat mythes. Wie weet bv. dat de islamitische jihad ofte heilige oorlog eigenlijk een begrip is dat door de kruisvaarders is geïntroduceerd in de islam. Of de mythe van de joods-christelijke beschaving terwijl Europa van de Middeleeuwen tot in de 20ste eeuw de joden verketterde en vervolgde. Of de mythe van de Griekse erfenis als een exclusief Europese erfenis, terwijl het hellenisme vooral in Azië een enorme bloei kende. En de mythe van de superioriteit van de zgn. christelijke westerse beschaving terwijl het Westen werd en wordt gekenmerkt door “agressie, grenzeloze bezitsdrang en meedogenloos geweld”. Alleen al met het transport van zwarte slaven van Afrika naar Amerika heeft dat christelijke Westen de dood van 20 miljoen zwarten op zijn geweten. Huntington ziet alleen het islamitisch geweld en schrijft: “islam has bloody borders“. Maar voor Lucas Catherine is er maar één botsende beschaving, de Europese, en stelt hij dus terecht dat Europe has bloody borders.

Alleen het laatste hoofdstuk”Vlaanderen bruist van de islamofobie en botsen doet het ook”, lijkt wat overtrokken en te pessimistisch. Is dit de invloed van het neobelgicistische gedachtegoed dat Vlaanderen nogal eens als achterlijk, bekrompen en provincialistisch wil voorstellen? Natuurlijk is er hier heel wat racisme, maar we vinden dat racisme in heel Europa terug. Achterlijkheid en bekrompenheid ook. Zo stond bv. op 25 juni 2007 in de Nederlandse krant De Pers te lezen dat een reformatorische (zeg maar calvinistische) school in Amersfoort een leerling weigerde omdat zijn ouders thuis een internetaansluiting en televisie hadden! Een open oog op de wereld is wel wat anders. Erger nog, in eerste instantie gaf de rechtbank in Utrecht de school gelijk. Dergelijke toestanden vind je niet in Vlaanderen. En fundamentalistische partijen als de Christenunie, die zelfs in de Nederlandse regering zit, evenmin.

(Uitpers, nr 91, 9de jg., november 2007)

U kunt dit boek via de link hieronder rechtstreeks bestellen bij:

en wie via Uitpers bestelt, helpt Uitpers!

De link:

http://www.groenewaterman.be/anne/index.dll?webpage=index.htm&inpartcode=715084&refsource=uitpers

Over Paul Vanden Bavière

Paul Vanden Bavière (°1944) is historicus en journalist. Hij werkte een 30-tal jaar in de gedrukte pers als journalist gespecialiseerd in buitenlandse politiek. Vooral het Midden-Oosten, waarover hij ook enkele boeken publiceerde. Toen de media veel te veel “mainstream” – d.w.z. gezagsgetrouw – en commercieel werden, richtte hij met enkele mensen in 1999 Uitpers, het eerste Nederlandstalig webzine voor Internationale politiek, op met de bedoeling weerwerk te bieden aan de mainstream media (MSM).