Er vielen de voorbije dagen honderden doden bij gevechten in de Pakistaanse provincie Baloetsjistan. Het leger heeft naar eigen zeggen minstens 150 opstandelingen gedood nadat die bij aanslagen in talrijke steden, tientallen slachtoffers hadden gemaakt. Die opstandelingen, dat is vooral het ‘Balochistan Liberation Army’ (BLA) dat de provincie wil losmaken van Pakistan. Eenzelfde groep strijdt aan de andere kant van de grens met Iran ook voor afscheiding.
Buren
Baloetsjistan is een Pakistaanse provincie, 44 percent van het nationaal grondgebied waar iets meer dan tien miljoen Baloetsji wonen, een met de Perzen verwant volk. In Iran zelf zijn er ook rond 3 miljoen Baloetsji en dan nog 1,5 miljoen in Afghanistan.
Vooral in de Pakistaanse provincie is het verzet van de Baloetsji sterk toegenomen door de grote ontwikkelingsplannen die de Pakistaanse overheid in dat gebied heeft. Het gebied is rijk aan delfstoffen en er zijn grootste plannen voor de haven van Gwadar. Chinezen spelen een zeer grote rol in de uitwerking van die plannen. Vandaar dat er bij de aanvallen vaak Chinese slachtoffers vallen.
In Baloetsjistan is intussen de uitzonderingstoestand uitgeroepen, openbare bijeenkomsten zijn verboden en het verkeer wordt beperkt. “De terroristen waren huurlingen in dienst van India”, aldus Sarfraz Bugti, de premier van de provincie. Pakistan beweert wel vaker dat India de hand heeft in alle onrust in het land. India wijst dan vaak Pakistan met de vinger voor gewelddadige onrust in eigen land. In april vorig jaar leidde dat tot een vierdaagse oorlog.
Een andere buur, Iran, bestookte twee jaar geleden een groep over de grens met Pakistan, zeggend dat het ging om militanten van Jaish al-Adl, een Iraanse Baloetsji separatistische groep. Daarop bestookte Pakistan plaatsen in Iran waar het kampen van het BLA vermoedde. Het bleef beperkt tot een grensincident.
Bugti beschuldigde ook het Talibanbewind in Afghanistan van medeplichtigheid. De aanvallers zouden vanuit dat land Pakistan zijn binnengetrokken. De relaties tussen Pakistan en Afghanistan zijn al een jaar erg gespannen, met beschietingen aan de grens in de Pathaanse gebieden. Pakistan beschuldigt de Afghaanse Taliban ervan de Pakistaanse Taliban te steunen, onder meer door hen basissen te geven van waaruit ze Pakistan kunnen binnentrekken.
Beroofd
Veel Baloetsji voelen zich in Pakistan zwaar gediscrimineerd, van bij de stichting van het land in 1947 al toen Baloetsji leiders zegden dat ze tegen hun wil bij Pakistan hadden waren aangesloten.
Er zijn sindsdien al verscheidene golven van verzet geweest, vorige eeuw een per decennium. De huidige golf is wel veruit de langste, al 20 jaar strijden het BLA en daarnaast het Balochistan Liberation Front (BLF) voor een eigen staat, later uit te breiden met delen van Iran en Afghanistan waar Baloetsji in de meerderheid zijn.
Aan de grond van die opeenvolgende opstanden ligt de rijkdom van de provincie en de verdeling er van. Baloetsjistan heeft veel energiebronnen (vooral gas), het heeft grote mijnvoorraden, waaronder de Reko Diq mijn met een van de omvangrijkste koper- en goudvoorraden ter wereld; die is voor de helft in handen van de Canadese Barrick Gold. In de rest van de provincie zijn vooral Chinese maatschappijen actief, onder meer in de grote kopermijn Saindak.
Corridors
Chinese ondernemingen zijn ook zeer sterk betrokken bij grote infrastructuurwerken, waaronder de uitbouw van de haven Gwadar. Baloetsjisten is immers een belangrijk onderdeel van de Belt and Road Initiative, de “nieuwe zijderoute”. Voor de China-Pakistan Economic Corridor is 622 miljard dollar uitgetrokken.
Die corridor mondt uit in de haven van Gwadar, waardoor China een veel kortere weg krijgt naar de Arabische Zee voor onder meer de invoer van energie. Op termijn zal die haven ook belangrijk zijn voor Turkmeens gas en als uitweg op zee voor Afghanistan.
Dat strategisch belang speelde een grote rol in het midden van de jaren 1990 toen de VS de Afghaanse Taliban gingen steunen met het oog op een corridor van pijpleidingen van Centraal-Azië naar Gwadar. De oliefirma Unocal opende in 1996 een kantoor in Kandahar, het zuiden van Afghanistan, toen het in handen was van de Taliban. Dat alles was het werk van Zbigniew Brzezinski, jarenlang de veiligheidsadviseur van VS-president Jimmy Carter. Dat maar om het strategisch belang van Gwadar en de corridors aan te tonen.
Brandhout
De nu in Baloetsjistan ontgonnen gas gaat via pijpleidingen naar de rest van Pakistan en naar de haven, terwijl de meeste lokale families nog met brandhout moeten koken. Pas vorige week nog zijn nieuwe gasvoorraden, ontdekt, maar de lokale bevolking gaat er van uit dat ze daar zelf geen baat zal bij hebben.
Er zijn dus talrijke grote werkzaamheden bezig, maar volgens de inwoners hebben zij daar niets aan. Het gebied is rijk, de bevolking is dat niet, onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting worden erg verwaarloosd.
De remedie tegen de opstand ligt voor de hand: de rijkdommen van de provincie ook ten goede laten komen van de lokale bevolking. Onder meer door betere collectieve voorzieningen, door uitbouw van onderwijs en gezondheidszorg, door alle discriminatie te weren.
De Pakistaanse leiders zien dat anders. Hun antwoord is al bijna 80 jaar repressie. Ongeacht wie aan de macht is in Islamabad. De huidige ‘golf’ is opgelaaid in 2006 door de moord op een populaire Baloetsji leider; dat gebeurde tijdens de militaire dictatuur van generaal Pervez Musharraf. Maar ook als er een burgerregering is, zijn het de generaals die de plak zwaaien en zweren bij onderdrukking.
Dat maakt de tegenstellingen alleen maar scherper. De huidige generatie opstandelingen is afgestapt van autonomie, ze wil volledige onafhankelijkheid, het wantrouwen is te groot geworden. Waar in het begin stamhoofden nog vaak het verzet leidden, zijn het nu meer jongeren uit de middengroepen, onder wie opvallend veel vrouwen die de protesten aanvoeren tegen de vele verdwijningen. Verdwijningen van opposanten wier lijk later wordt gevonden. Dood gefolterd, als waarschuwing voor de anderen. Maar duidelijk met averechts effect.
