Europa : Atlantisch of Europees
De “as van de schaamte” zit met rode kaken. Het Europa van de EU heeft alles bovengehaald om zijn trouw, zijn gehoorzaamheid aan de VS van Donald Trump te bewijzen. De prooien hebben met hun beschamende onderwerping, de roofzucht van Trump alleen maar aangewakkerd. Hij kan ervan uitgaan dat ze toch buigen, vooral omdat hij in Europa zoveel vrienden heeft van wie er verscheidene hopen binnen afzienbare tijd te zullen regeren.
Slappe vuist
Ze hebben zich schaamteloos laten vernederen, de kopstukken van dat Europa. Hét beeld van de vernedering komt steeds terug, Donald Trump die zijn golfspel in Schotland even onderbreekt om EU-Commissievoorzitster Ursula Von der Leyen een handelsakkoord te doen sluiten dat verdedigd wordt met als argument “om erger te voorkomen”. Ook, zeggen die Europeanen, om van de VS garanties te krijgen voor de veiligheid van Oekraïne als er ooit een vredesakkoord komt.
Nu steigert de EU. Of toch niet, het is slechts een stuk van de EU. Zes landen die samen met Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk militairen naar Groenland sturen. Het VK één, het door Trump vergeten België ook één. Duitsland een dozijn meer, maar die zijn al op de terugweg.
Is dat een vuist maken? Dat is eerder zich extra belachelijk maken, zijn best doen de geit en de kool te sparen. Dat ze bovendien de militaire missies naar Groenland officieel inkleden als hulp bij de verdediging van Groenland tegen vijandige machten – Rusland en China – maakt het compleet belachelijk. Er valt tijdzones in het rond geen dreiging te bespeuren. Alleen een As van de schaamte.
Misverstand
Von der Leyen en de chef van de EU-diplomatie, Kaja Kallas,sloven zich uit om voorkomend te blijven, geen scherpe bewoordingen die Washington kunnen storen. Beleefd herinneren aan principes en aan de zo noodzakelijke Trans-Atlantische verbondenheid. Kallas weet alleen te vertellen dat China en Rusland nu in hun vuistje lachen. Alsof dat nu het belangrijkste is. Over kampioen lofzwaaier Mark Rutte zwijgen we best, dat doet hij ook. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot noemt Trumps dreigementen “onnodig vijandig” en vraagt een reactie “om onze geloofwaardigheid en respectabiliteit te vrijwaren”.
Terughoudendheid (eufemisme voor slaafsheid in dit geval) vinden we ook aan de kant van de Balten, de Polen, de Balkanstaten van de EU, zij willen geen potten breken. Anderen volharden in hun trouw. Zoals de Hongaarse premier Viktor Orban die bij de start van zijn campagne voor de verkiezingen in april, massaal steun krijgt van de uiterst-rechtse kopstukken uit de EU. De Italiaanse premier Giorgia Meloni vindt alleen dat Trump met zijn tarievendreigement “een fout maakt”. Zij heeft het over “een communicatieprobleem”, “een misverstand”, terwijl Trump jn zijn communicatie nochtans zeer duidelijke taal spreekt.
Europa in 2018
Trump, of althans zijn extreemrechtse omgeving, bekijken Europa op termijn. Hoe zal het er in 2028 uitzien: Orban mogelijk nog aan de macht; gelijkgezinden regeren al in Slovakije en Tsjechië. De kans is groot dat de extreemrechtse PiS de volgende verkiezingen in Polen wint – ze won vorig jaar al de presidentsverkiezingen daarbij in de campagne geholpen door Trumps minister van Binnenlandse Zaken Krist Noem. Zoals vice-president JD Vance de Duitse extreemrechtse AfD ene jaar geleden een hart onder de riem ging steken; In Oostenrijk is de kans reëel dat de ÖVP tegen die tijd aan de macht zit. In Roemenië doen de geestgenoten het steeds beter, ook dat ligt binnen bereik.
In Italië zit postfasciste Meloni voorlopig op rozen. De grote buit is Frankrijk, daar is de kans toch zeer reëel dat Marine Le Pen, of waarschijnlijker haar voorzitter Jordan Bardella, in de lente van volgend jaar president wordt en meteen ook de parlementsverkiezingen wint.
Met andere woorden: dat Europa is dan binnen. Met als kers op de taart mogelijk het Verenigd Koninkrijk waar ReformUK van Nigel Farage, een grote vriend van het Witte Huis, beslist kans maakt om Labour van de macht te verjagen.
Of: Trump moet maar even geduld uitoefenen en de buit is binnen. Met een Europa dat dan ook ideologisch volkomen volgzaam is.
Traditie
Heeft Trump nu echt de bakens verzet? Die bakens waren al eerder uitgezet, vanaf 1945 toen West-Europa in de Koude Oorlog werd gedompeld en de CIA op haar manier deelnam aan sommige verkiezingen, zoals in Italië. Volgzaamheid is verre van nieuw. Ze is af en toe onderbroken, bij voorbeeld in 2003 toen enkele Europese landen als Frankrijk, Duitsland, België… weigerden deel te namen aan de oorlog tegen Irak.
Ze is de voorbije tien jaar weer versterkt, de ene vernedering na de andere werd geslikt. Ook onder Trumps voorganger Joe Biden. Die pakte in de zomer van 2022 uit met de IRA, de Inflation Reduction Act. Die wet had niets te maken met inflatie, maar alles met het aantrekken van buitenlandse, voorl Europese, investeringen naar de VS, met massa’s premies en belastingverminderingen als lokaas. De EU vond dat niet leuk, ging ‘onderhandelen’ en legde zich daar bij neer.
Biden rolde in 2021ook de Aukus, uit, een militaire alliantie van VS, VK en Australië voor de Pacific, waar Frankrijk bewust werd buiten gehouden. De VS-president draaide zijn Franse collega Macron een andere loer, hij overtuigde Australië ervan de bestelling van duikboten in Frankrijk te annuleren om in de plaats Amerikaanse te kopen.
Dan was er ook nog de vernedering in Afghanistan waar de VS in augustus 2021 in allerijl hun tenten oprolden zonder de aanwezige Europese bondgenoten daarvan op de hoogte te brengen.
Die “Europeanen” hebben alles over hun hoofd laten gaan. Ze hebben hun geschiedenis herschreven over de bevrijding van de nazi’s in 1945. Bij de grote herdenkingen vorig jaar klonk het alsof alleen de VS daarin een rol speelden. De slag om Stalingrad en de cruciale rol van het Rode Leger en van de Sovjet-Unie werden verdonkermaand. Dat is dan op zijn beurt een vernedering voor Rusland dat zich daarin terecht zwaar miskend voelt.
Dit stuk Europa betaalt een prijs voor zijn afwijzing van een echt Europees beleid op alle terreinen, veiligheid, economie, cultuur…. Dat houdt in een Europees beleid waarbij ook Rusland als partner wordt meegerekend. Het wordt wel dringend, de machtsgeile Europese vrienden van Trump zijn vaak ook vrienden van Poetin die dromen van één illiberaal Europa.
