Israël en de oorlog tot het einde.
Er zit verandering in de lucht. Als zelfs in de Belgische regering wordt gekibbeld over een mogelijke erkenning van de onafhankelijke staat Palestina. Het zou goed zijn als België dat deed, zelfs met een reeks zwakzinnige voorwaarden eraan verbonden die je eigenlijk niet wil horen, zoals de totaal wetteloze maar op maat van Israël gesneden eis dat die Palestijnse staat “gedemilitarizeerd” zou zijn.
Symbolisch
Waarom dan wel? Dit in het voetspoor van de Franse president
Macron, en de Britse premier Staermer (“tenzij Israël zijn oorlogsmisdaden zou stoppen” : in dat geval dus niét?), de Ieren, de Spanjaarden en de Portugezen en nog veel anderen: van de 193 landen in de Verenigde Naties hebben er 147 Palestina als staat erkend. Ontbreken in dit plaatje vooral de zogenaamde vrienden en bondgenoten van Israël: Europeanen en Amerikanen en hun vazallen. Ook Canada zou in september — bij de komende Algemene Vergadering van de VN — Palestina erkennen (en kreeg daarvoor de woede van buurman Trump over zich heen).
Behalve misschien op het vlak van de internationale wetgeving — en de politieke uitlopers daarvan — is de kwestie echter hoofdzakelijk symbolisch, en België hoeft zich dan ook geen zorgen te maken over mogelijke gevolgen van zijn erkenning van de Palestijnenstaat. In se zou dit aan de nu woedende oorlog ook niets veranderen, zolang Israël een lange neus blijft trekken naar de rest van de wereld — en zolang die rest van de wereld en dan met name de zogenaamde vrienden en bondgenoten van Israël, niet de acties willen dan wel durven ondernemen om hun erkenning kracht bij te zetten, met name het opleggen van sancties aan Israël.
Geen zorg dus. Zoals de Israëlische onderhandelaar Gershon Baskin het stelt: al die landen die Palestina erkennen, erkennen eigenlijk alleen maar de Twee Staten-regeling, die ze toch al onderschreven hadden. Maar die door de Israëli Benyamin Netanyahu principieel geweigerd en ondergraven werd. Wat de erkenning dus aan de heersende situatie zou veranderen, is als een klein beetje opwarming van het klimaat: een ietsje meer druk op Israël om zijn genocidaire en ook suïcidale oorlog tegen de Palestijnen te onderbreken.
Het woord genocide.
Ook dat woord genocide heeft heel wat voeten in de aarde. Omdat het een na de Tweede Wereldoorlog en de Shoah extreem beladen maar ook juridisch vastgelegde en beschermde term is, viel het Joden in de diaspora en zeker Joodse Israëlis, plus die zogenaamde Vrienden en Bondgenoten tot voor kort niet te zwaar om het gebruik ervan in de huidige oorlog af te ketsen met behulp van juridische argumenten en spitsvondigheden bovenop de schroom en schuldgevoelens over de Holocaust in WWII. Dit kon zolang in de Joodse gemeenschap, en dat wil zeggen de Israëlische Joden, zelf het woord niet opklonk. Dat is nu voorbij.
Het is voorbij omdat de oorlog zelf, de Israëlische ploertigheden in Gaza, de massamoorden op vluchtelingen en ziekenhuizen, de uithongering en de walgelijk georganiseerde Russische roulette bij de luttele voedselverdelingen — omdat het allemaal veel te duidelijk werd.
Totdat vorige week David Grossman, die een van de meest geliefde Israëlische schrijvers is, ook al was hij altijd al in het vredeskamp actief, voor het eerst verklaarde dat hij, “met pijn en een gebroken hart”, niet anders meer kon dan toegeven dat Israël, zijn land, een genocide aan het plegen is.” De schande.
Dat, en dat is goed, heeft de titels gehaald in veel Israël goedgezinde kranten. Als het ware omdat het ineens mocht, de term. Want David Grossman is lang geen linkse radicaal, maar een bezorgde schrijver — bezorgd niet zozeer over wat de Palestijnen aangedaan wordt, maar over de gevolgen daarvan voor Israël zelf, want het is Israël dat hem interesseert.
Maar laat ons Gideon Levy citeren, de moedigste Israëlische journalist ooit, die al jaren in de krant Haaretz de waarheid durft schrijven. Hij schreef dit als commentaar in Haaretz bij de persconferentie maandag 28 juli, van twee bij uitstek geloofwaardige Israëlische ngo’s, Btselem en Doctors for Human Rights, die samen een rapport uitbrachten “Our Genocide”. (Hij noteert dat daarbij zo goed als geen Israëlische media aanwezig waren.)
“Het is een genocide en het is de onze,” schrijft Levy, en: “Heeft Israël echt de wil een genocide te plegen, of ligt het er maar wat mee te rollebollen? De vraag is overtollig. Het gaat niet om de hoeveelheden van moord en vernieling, maar om de systematische manier waarop dat gedaan wordt. Als 33 van de 35 ziekenhuizen verwoest worden, dan is de bedoeling transparant en de discussie is voorbij. Als op een systematische manier woonwijken, dorpen en hele steden met de grond gelijk gemaakt worden — dan is er ook geen twijfel meer over de bedoeling daarvan. Als elke dag tientallen mensen vermoord worden die voor voedsel in de rij staan — dan is de methode duidelijk en laat geen twijfel toe. En als uithongering gebruikt wordt als oorlogswapen — dan hou je geen vraagtekens meer over.
Meer dan dat is niet nodig om te begrijpen dat wat in Gaza gebeurt niet de directe schade is van een vuile oorlog, maar wel het doel ervan. Hongersnood en verwoesting en massamoord is de bedoeling. Dit leidt recht naar de conclusie: genocide.“
En: “Er is niemand in Israël die de genocide zal stoppen. Er zijn slechts lui die hem negeren. Zo vreselijk als het klinken mag, het gevaar bestaat dat hij niet zal stoppen in Gaza. In de Westbank is er al een operationele infrastructuur voor klaargemaakt.”
Stemmen tegen de oorlog.
We kunnen geredelijk aannemen dat de Joodse bevolking van Israël voor zo’n 90 procent achter de oorlog en de IDF staat zoniet achter de regering. Dat wil zeggen zij staan achter het doel van de oorlog, de uitschakeling van Hamas, dat als de baarlijke duivel gezien wordt, en de gevolgen van dit alles voor de mensen in Gaza. Maar teveel stemmen laten zich nu horen ook in Israël die tégen de oorlog zijn zoals hij nu gevoerd wordt, de meeste omwille van de gijzelaars van Hamas, die voor Benyamin Netanyahu collateral damage zijn, en die met elke dag dat de oorlog langer duurt, zoveel minder overlevingskans hebben — als ze nog niet dood zijn. Hamas gaf vorige week tot grote woede in Israël een video opname vrij van een uitgemergelde en deerliijk verzwakte gijzelaar, die Israël aanmaande spoed te zetten achter de bevrijding van de gijzelaars door onderhandelingen en een akkoord. Een staakt het vuren. Hamas, nooit de elegantste in de diplomatie, toonde daarmee aan dat als Israël erop staat de bevolking van Gaza uit te hongeren, dat logischerwijs ook enigszins opgaat voor de gijzelaars.
Maar er zijn ook mensen in israël die op een technische manier weten wat er gaande is. De legerleiding, de chefs van de geheime diensten, van het inlichtingensysteem, van Shin beth en Mossad. Vergeten we niet dat een beetje politicus in Israël bijna automatisch de rang van kolonel indien niet generaal heeft als hij zijn reservistenuniform aantrekt. Die laten al langer van zich horen, maar nu begint het een koor te worden.
Dit is een beetje de achtergrond van dat koor:
Pas uitgelekte copieën, door het Israëlische populaire TV-kanaal Channel 13, van regeringsnota’s van maart 2025 tonen aan dat het oorlogskabinet willens en wetens voor een strategie van hongersnood in Gaza koos. Dit ondanks het feit dat Israël reële mogelijkheden had om de gijzelaars vrij te krijgen door onderhandelingen, aangezien Hamas niet te kwader trouw maar in ernst aan het negociëren was, en het gros van de Israëlische kopstukken in de inlichtingendiensten en legerleiding, de Shin Bet en de Mossad er eensgezind op aandrongen verder te gaan met wat toen de B-fase van het lopende Staakt-het-vuren heette. Zelfs als de oorlog later hervat werd, zeiden zij, was dit de beste gelegenheid om de gijzelaars weer vrij te krijgen. Maar Netanyahu weigerde dit, en verbrak de wapenstilstand.
Nu, vier maanden oorlog later, had Bibi Netanyahu nog steeds niet verteld wat eigenlijk de bedoeling van zijn oorlog voor Gaza was. Dat stookte onrust in het leger.
Scenario’s.
De pro-genocide ministers Itamar Ben Gvir en Bezalel Smotrich, vertelt Richard Silverstein in zijn blog Tikun Olam, vroegen aan de IDF-leiding alternatieve plannen te ontwikkelen voor Gaza in een volgende fase van de oorlog. Hij citeert het dagblad Haaretz. Het gevraagde plan moest Gaza Stad, met haar 1,2 miljoen inwoners, innemen en vernietigen. De legerleiding antwoordde dat zulke operatie maanden zou duren en voor de soldaten een verlenging van hun actieve dienst, of anders een grotere oproep van reservisten noodzakelijk maken. Netanyahu zou het toch niet uitgesloten hebben. Netanyahu is nu verplicht elke eis van zijn extreme ministers, hoe moorddadig ook, serieus te nemen.
Het leger kwam dus met drie scenario’s.
- ofwel een totale belegering waarbij de toevoer van water, voedsel, medicijnen en humanitaire hulp totaal afgesloten worden.
- ofwel een militaire bezetting.
- ofwel annexatie van de Gaza Strook.
Alle drie werden nader bestudeerd. Als vanzelfsprekend werd het probleem bekeken van militaire operaties in zones waar gijzelaars zouden kunnen zitten. De Chef Staf zei dat de IDF het punt bereikt heeft waar alle militaire doelstellingen bereikt zijn. Als de ministers willen dat de IDF nog verder gaat, wat heel waarschijnlijk de dood van de nog levende gijzelaars impliceert, moeten ze dat expliciet zeggen.
Maar als de regering toegeeft dat de bevrijding van de gijzelaars niet meer het prioritaire doel van de oorlog is, verliest Netanyahu een van zijn meer evidente drogredenen: dat Israël Hamas kan vernietigen en tegelijk ook de gijzelaars bevrijden.
Maar de bezetting van Gaza zou voor het leger een permanente militaire aanwezigheid betekenen, en in feite het besturen van Gaza, de organisatie van al de nodige diensten in de Strook, die momenteel door hetzelfde leger kapotgeschoten zijn. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de IDF voor de overlevenden van Gaza Stad zal zorgen.
Annexatie zou Israël soevereiniteit over Gaza geven. Dat zou Israël toelaten daar te doen wat het maar wil, de verdrijving van de huidige bewoners inbegrepen. Op zijn beurt, schrijft Silverstein, zou deze optie nauw aansluiten bij het plan om ook de Westbank te annexeren. Dat laatste is al goedgekeurd door de Knesset, en moet alleen nog door Netanyahu bevestigd worden.
Tegengehouden zou het kunnen worden door de internationale gemeenschap. Tot hiertoe heeft die niet veel van zich laten horen maar, ook dankzij de horrorfoto’s van uitgemergelde Palestijnse kindjes, daar lijkt nu enige verandering in te komen.
En het is waar dat nu ook in Israël oppositie de kop opsteekt.
Oppositie in Israël ligt moeilijk in deze periode, want de Arbeiderspartij die natuurlijkerwijs die rol op zich moest nemen, heeft politieke zelfmoord gepleegd en is van het toneel verdwenen. Wat er nu nog van rest, en af en aan ook mee in de regering van Netanyahu zit, kon er even goed niet zijn. De politieke strijd op partij- en regeringsniveau in Israël gaat nu tussen rechts — de Likud van Netanyahu — en uiterst rechts.
Dat belet niet dat politici, voormalige premiers als Ehud Barak en Ehud Olmert oproepen om de oorlog te stoppen, en het duidelijk is dat zij dat doen om Israël te beschermen, tegen zichzelf en tegen een dreigende ineenstorting van de Joodse staat en het hele zionisme. Ehud Olmert, ooit burgemeester van Jeruzalem en de rechterhand en opvolger van Ariël Sharon, de premier die de kolonies in de Gaza-strook deed ontruimen, zei toen dat Israël Gaza moest opgeven om een groter stuk van de Westbank te kunnen behouden als het tot een regeling kwam met de Palestijnen. Een regeling die er moest komen, zei hij toen, “want anders zal het conflict tussen ons, dat er nu een is van het Algerijnse type, voor nationale onafhankelijkheid en zelfbeschikking, omslaan in een burgeroorlog van het Zuidafrikaanse type, voor gelijke burgerrechten, en One man one vote.” Zijn opvolgers hebben ervoor gekozen toch maar het hele gebied te behouden. From the river to the sea, als het ware.
Zeshonderd officieren.
Zeshonderd gepensioneerde officieren van het inlichtingen- en legerapparaat ondertekenden vorige week een brief aan VS-president Donald Trump, met de bede nu zelf tussenbeide te komen om de oorlog in Gaza te stoppen en de gijzelaars vrij te krijgen, nu Hamas niet langer een bedreiging vormt voor Israël. “Stop alstublieft de oorlog in Gaza, u hebt dat in Libanon gedaan, het is nu tijd om het in Gaza ook te doen,” schreven ze in hun brief.
Of Trump de brief gekregen heeft (en ook gelezen) doet niet ter zake. Het lijkt niet waarschijnlijk dat Donald Trump, gezien beider voorgeschiedenis, meer belang zal hechten aan de mening van gepensioneerde generaals dan Benyamin Netanyahu. Wat we weten is dat hij, voor of na ontvangst van de brief, zijn speciale gezant Steve Wittkoff naar Israël stuurde, en dat die ook in de Gaza Strook wilde gaan kijken. Wat we van Wittkoff weten is dat hij een immobiliënmagnaat is van beroep, en van Trump dat hij van de Strook een Amerikaanse “rivièra” wilde maken. Hoe dan ook is de verwarring onoverzichtelijk.
Toen het de legerleiding duidelijk werd dat zij de Gaza Strook zou moeten gaan bezetten als Netanyahu zijn zin doordreef, zou onder meer Chef Staf Eyal Zamir geprotesteerd hebben, omdat dat plan ondoenlijk en moorddadig is. Zo hoorbaar was dit, terwijl ook Gideon Saar, minister van Buitenlandse Zaken, en David Barnea, de chef van de Mossad, tegen de plannen waren, dat Israel Katz, de recent benoemde minister van Defensie, het nodig vond te verklaren dat de legerleiding de bevelen die zij kreeg ook diende uit te voeren, terwijl Bibi Netanyahu aan Eyal Zamir zou gezegd hebben dat hij ontslag kon nemen als hij niet tevreden was.
En inderdaad, toen vorigie week de internationale onthutsing zo hoog gestegen was dat Canada en een rits Europese landen ervan spraken Palestina in september voor de VN te zullen erkennen en zelfs in de Europese Unie aandacht te zullen besteden aan mogelijke sancties voor Israël in het kader van het Associatieverdrag, en de hongerfoto’s uit Gaza nu ineens zo duidelijk werden, gingen enkele landen (waaronder België) met de genadige toestemming van Israël een aantal tonnen nood- en voedselhulp boven Gaza parachuteren, wat zoals iedereen kon zien een symbolische maar ook belachelijke en gevaarlijke actie was. Aangezien de echte manier om de hongerdood in Gaza te stoppen het openen van de grensovergangen is voor de meer dan zesduizend vrachtwagens met noodhulp die daar geblokkeerd staan, en de verdeling ervan terug te geven aan de UNRWA. En dat is wat Israël niet wil doen.
Dat moment koos Benyamin Netanyahu uit om aan de wereld bekend te maken dat alle gepraat over wapenstilstandsakkoorden met Hamas maar gepraat was, en dat Israël nu vastbesloten was Gaza opnieuw binnen te vallen en het helemaal te bezetten. Dat zou binnen de kortste keren door het Veiligheidskabinet beslist en goedgekeurd worden.
Een onthutsend moment.
Het is een vreemd moment voor Israël. Het land dat gewend is vrij en vrolijk ziijn buurlanden te bombarderen, maar dat nu door zijn bondgenoten haast (nog niet helemaal) met de vinger gewezen wordt voor een represaillepolitiek in een uithoek van zijn toch al zo kleine territorium. Waar nu dat woord genocide steeds luider opklinkt. Dat de onvoorwaardelijke en onontbeerlijke steun van de Joodse diaspora (en met name de Amerikaanse Joodse gemeenschap) aan het verliezen is, ondanks alle bommen en granaten die de VS-presidenten sturen. Waar steeds meer honorabele Joden in de diaspora van verklaren dat zij zich erover schamen. Dat een regering heeft, aan een oorlog gebonden die het niet kan stoppen, ondanks het alom bekende feit dat de tegenstander, Hamas, zijn oorlog als verloren beschouwt en zich bereid verklaard heeft al die gijzelaars terug te geven, in ruil voor het stoppen van de oorlog. En zijn wapens af te geven als er een Palestiijnse staat is. En in Gaza van het politieke toneel te verdwijnen, als er weer een politiek toneel is. Al die dingen die men weet en niet wenst te weten. De negenhonderd gesneuvelde soldaten. Hoe zal het dit alles overleven als Bibi Netanyahu ooit met zijn oorlog zou stoppen?
Maar er is een andere manier om het te bekijken: wat als de oorlog gewonnen was? Als men nu Gaza kon pakken, met andermans geld (de Amerikanen, de Arabieren) weer opbouwen, misschien verkopen, en dan op de winnende golf verder surfen, de Westbank van Palestijnen vrijmaken en annexeren, Oost-Jeruzalem eindelijk totaal verjoodsen — wat een ei zo na onweerstaanbare verlokking dat moet zijn voor wie nu nog kan geloven in zegevierend zionisme?
Dat is de gok van Bibi Netanyahu, zo kan hij ook misschien de gevangenis ontlopen.
