Het leek een uitgemaakte zaak dat Sanae Takaichi volgende week premier van Japan zou worden. De Liberaal-Democratische Partij(LDP) had haar tot voorzitter gekozen, wat gewoonlijk neerkomt op een cumul met de post van premier. Maar de LDP heeft geen meerderheid en bovendien trekt coalitiepartner Komeito zich uit de regeringscoalitie terugt . Dat is deels uit onvrede met de keuze van de LDP voor Takaichi en ook met het gedogen van corruptie, Japan kent ineens een ongekende politieke crisis.
Yasukuni
Komeito, de politieke arm van Soka Gakkai, een religieuze boeddhistische groepering, regeert al 25 jaar samen met de LDP, ook als deze laatste die steun mathematisch niet nodig had. De coalitie heeft echter sinds verkiezingen vorig jaar en in juli, geen meerderheid meer, ze moest op zoek naar een nieuwe partner voor regeringsdeelname ofwel naar gedoogsteun van buitenaf.
Het meer gematigde Komeito ziet de keuze voor havik Takaichi echter niet zitten. Tetsuo Saito, de voorzitter van Komeito, zei dat zijn partij in het parlement Takaichi niet kan steunen. Zijn partij stoort zich onder meer aan de regelmatige bezoeken van Takaichi aan de tempel Yasukuni. Daar wordt eer bewezen aan de “helden die voor het vaderland vochten”. Onder hen ook de wegens oorlogsmisdaden terechtgestelde ‘helden’ van de Tweede Wereldoorlog. Vooral Chinezen en Koreanen, slachtoffers van die ‘helden’, maken daar een staatszaak van.
Takaichi zit op de lijn van de vroegere premier Shinzo Abe die in juli 2022 werd vermoord. Abe’s mimitaristische volgelingen willen af van de door de VS na de oorlog opgelegde pacifistische grondwet. Komeito daarentegen heeft een pacifistische traditie die botst met de visie van Takaichi.
Principes
De aarzeling bij Komeito heeft ook te maken met een interne crisis in die partij. Ze verloor stemmen bij elke recente verkiezing en zakte dit jaar tot rond 5 %. Bij de verkiezingen voor het Hogerhuis kon ze slechts 6 van de 14 op het spel staande zetels redden. Dat kwam hard aan.
Vandaar de druk binnen Soka Gakkai op de partij om zich meer principieel op te stellen en niet zoveel toegevingen te doen aan de LDP, zeker als die in zeer nationalistische conservatieve handen is.
Komieto heeft het ook moeilijk met een LDP die niet zwaar tilt aan corruptie door corrupte en ambtenaren te beschermen en in dienst te laten. Partijleider Saita is erg ontevreden over het vage antwoord dat Takaichi gaf op vragen over een schandaal met een zwarte kas van de Abe-clan in de LDP. De partij heeft dat schandaal toegedekt en de schuldigen de hand boven het hoofd gehouden.
De beurs reageert ongunstig op de crisis. De koersen waren na de LDP-keuze voor Takaichi gestegen. Kapitalisten verwachtten van haar een gunstig fiscaal beleid, haar grote voorbeeld is Margaret Thatcher, de premier van het Verenigd Koninkrijk die met harde hand een neoliberaal beleid oplegde.
Problemen
De beslissing ligt nu bij het parlement dat komende woensdag een premier aanwijst. Indien geen enkele kandidaat in de eerste ronde een meerderheid haalt, komt er een tweede ronde en wordt de kandidaat met de meeste stemmen regeringsleider. De LDP is nog veruit de grootste partij. Op een korte onderbreking 27 jaar geleden na, heeft ze Japan sinds haar oprichting in 1954 geregeerd. Ze heeft recent in het parlement vaak kunnen rekenen op steun van de DPP, de Democratische Partij van het Volk, die bij jonge kiezers de LDP overvleugelt. Haar leider, Tamaki Yuichiro, hoopt zelf snel premier te worden.
Takaichi of een ander, ze staan voor dezelfde problemen. Daaronder de “demografische crisis”, zijnde de snelle veroudering van de bevolking, rn tegelijk een grote weertand tegen immigratie. Takaichi heeft daar in haar campagne sterk op ingespeeld. Onder meer met de leugen dat buitenlandse misdadigers aan veroordeling ontsnappen omdat er geen tolken worden gevonden. De xenofobe partij Sanseito was met haar leuze ‘Japan Eerst’ de grote winnaar van de Hogerhuisverkiezingen in juli waar ze van 1 naar 14 zetels sprong. .
De nieuwkomers profiteren ook van het ongenoegen bij Japanse loontrekkenden over de stagnerende lonen, terwijl de inflatie aan hun koopkracht knaagt.
