De Vijfsterrenbeweging M5S (Cinquestelle) en de Democratische Partij (PD) zitten nu samen in de regering Conte bis. Wat M5S en PD vooral bindt, is de vrees van verkiezingen. Matteo Salvini,leider van de Lega, had de regeringscrisis uitgelokt om vervroegde verkieizngen af te dwingen, zeker dat hij dan alleen zou kunnen regeren. Dat wordt nu minstens even wachten, want de nieuwe coalitie wil zeker op korte termijn geen stembusgang.
Continuïteit?
Vijfsterren en PD hebben daar goede redenen voor. M5S vreest meer dan gehalveerd te worden. Ze haalde in maart vorig jaar nog bijna een derde van de stemmen, nu zou dat hooguit nog de helft zijn.
En de PD zou wel wat kunnen winnen, beter dan de 18 % van vorig jaar. Maar de PD vreest dat verkiezingen nu de Lega van Salvini en de neofascistische Fratelli d’Italia een ruime meerderheid zou geven. En dan zit de PD weer jaren in een weerloze oppositie. Bovendien riskeert de PD verscheurd verkiezingen in te gaan, met ex-premier en ex-partijleider Matteo Renzi die zijn eigen weg wil gaan.
Behalve de schrik voor de kiezer, is er weinig wat die twee coalitiegenoten bindt. “Discontinuità”, een breuk met de vorige regeirng, zegt Nicola Zingaretti, leider van de PD. “Non rinnego”, ik verloochen niets, zegt Luigi Di Maio, leider van M5S en 14 maanden lang vice-premier naast Salvini. “We hebben nog altijd hetzelfde programma, goedgekeurd door 11 miljoen Italianen. We zijn altijd een post-ideologische beweging geweest, voor ons zijn er geen rechtse of linkse oplossingen”. Aldus Di Maio. Daarmee kan men inderdaad alle kanten op.
Conte boven
Vorig jaar was Giuseppe Conte “mijnheer niemand”. Hij had één grote troef, hij was geen politicus. Hij leidde met weinig zwier een coalitie van Vijfsterren en de uiterst-rechtse Lega , tot hij met veel zwier zijn vice-premier Matteo Salvini, leider van de Lega, de mantel uitveegde tijdens de Senaatszitting die over Salvini’s motie van wantrouwen in de regering zou stemmen. Conte kreeg ineens statuur, zijn populariteit blijft door de crisis onaangetast,in tegenstelling tot die van de meeste anderen, Salvini incluis.
Dat Conte premier kan blijven, is op zichzelf al merkwaardig. Dat deze vreemde coalitie er komt, al evenzeer. Maar ja, wie had ooit kunnen voorspellen dat communisten en christendemocraten in één partij zouden terechtkomen, zijnde de PD.
“Corragio Conte, sarà dura”, titelt La Repubblica. ‘Goede moed, Conte, het wordt hard”’. Want Salvini krijgt in eigen rangen nu wel kritiek voor zijn gok, de verkiezingen kunnen nog lang op zich wachten. W ant hoe verdeeld M5S en PD ook zijn, hun reflex tot zelfbehoud kan ze een tijdje aan elkaar binden. Tot een van hen alweer een gok waagt, afhankelijk v an peilingen.
Hangijzers
De hete hangijzers van de vorige coalitie zijn niet verdwenen. Grote openbare werken om de economie vlot te krijgen? Vijfsterren wantrouwt dat en wil nog altijd niet van de TAV, de snelle spoorlijn Lyon-Turijn, weten. PD wel. Relaties met de EU, de PD wil die zo goed mogelijk, M5S is meer dan eurosceptisch, Vijfsterren zat niet voro niets in dezelfde fractie als Nigel Farage van Brexit. Wat met de indertijd onder EU-ruk ingevoerde pensioenhervorming die Conte 1 afvoerde?
En wat met het migratiebeleid? Salvini’s bijzonder scherp beleid wordt afgerond, PD wil BinnenlandseZaken voor zich om daarop toe te zien. Maar voor Lega en M5S aan de macht kwamen, voerde de PD ook een strak migratiebeleid.
Ex-premiers
En in Italië zijn de voorbije 70 jaar veel politieke crisissen veroorzaakt door spanningen binnen regeringspartijen. Veel crisissen hadden te maken met verbeten interen strijd binnen de Democrazia Cristiana. Nu hebben zowel Vijfsterren als LD te maken met grote interne spanningen.
Bij de PD heeft ex-premier Matteo Renzi al alles klaar om een nieuwe partij op te richten. Als premier voerde Renzi een neoliberaal beleid, wat meespeelde in de electorale neergang van de PD. Renzi voelt zich binnen de PD gefnuikt en denkt met een nieuwe partij weer het centrum van de Italiaanse politiek te worden.
Intussen kijkt een andere ex-premier, Silvio Berlusconi, beduusd toe. Even had hij erop gerekend dat zijn Forza Italia – vorig jaar 14 %, nu volgens peilingen de helft ervan – onder druk van de EVP en de EU zou mogen mee regeren. Om zo de coalitie “EU-vriendelijker” te maken. Het heeft niet mogen zijn. Berlusconi is onaanvaardbaar voor de Vijfsterren. En zijn partner Salvini, die hij heeft helpen groot maken, vindt hem ook een blok aan het been. Exit ‘il cavaliere’.
Maar zeg zeker in Italië ‘mai, mai’, nooit nooit. De jongste partnerruil in Rome is zeker niet de laatste.
