Gustavo Petro is de eerste linkse President van Colombia sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij kwam in 2022 aan de macht toen de ‘roze golf’ in Latijns Amerika al aan het verkleuren was. Vandaag is hij samen met Lula da Silva in Brazilië, Claudia Sheinbaum in Mexico en Yamandu Orsi van Uruguay bij de laatste verdedigers van een progressief en humanistisch beleid in Latijns Amerika.
Zondag 31 mei zijn er opnieuw presidentsverkiezingen. Petro zelf kan geen tweede mandaat opnemen. De vraag is dus of zijn kandidaat, Iván Cepeda, de fakkel kan overnemen.
Petro is nog bijzonder populair bij meer dan de helft van de Colombiaanse bevolking. Een balans maken van zijn beleid is niet makkelijk, aangezien hij geen parlementaire meerderheid had en veel van zijn voorgestelde hervormingen zijn afgewezen of slechts deels konden ingevoerd worden.
Toch moet vermeld dat Colombia vandaag meer dan twee miljoen armen minder telt en dat één miljoen voor het eerst eten op tafel kan zetten. Er werd in totaal meer dan 2,5 miljoen ha grond verdeeld onder arme boeren, de grootste landhervorming van de afgelopen honderd jaar. Het minimumloon steeg met zo’n 40 %.
Positief is beslist dat hij ernstig probeerde het vredesakkoord van 2016 met de gewapende strijd uit te voeren. Honderdduizenden hectare grond werden opgekocht in de regio waar dissidente guerrillas actief zijn. Er werden infrastructuurwerken uitgevoerd en het arbeidsrecht werd in positieve zin bijgewerkt.
Drie kandidaten met kans
De kandidaat die het ‘Pacto Histórico’ verdedigt in deze verkiezingen is de jurist Iván Cepeda. Hij zetelde in de Kamer sinds 2010 en is momenteel senator. Hij staat bekend als mensenrechtenactivist. Als kind leefde hij verschillende periodes in ballingschap, eerst in Praag en na de Sovjetinvasie daar in Havana, Cuba. Zijn vader werd in 1994 vermoord door paramilitairen. Na het vredesakkoord werd hij in 1990 lid van M-19 Democratische Alliantie.
Naar alle waarschijnlijkheid zal hij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen winnen. Volgens de opiniepeilingen haalt hij tussen 35 en 45 %. Voor de tweede ronde op 21 juni hangt alles ervan af wie zijn tegenstander wordt.
Twee kandidaten komen in aanmerking.
Paloma Valencia is jurist en zetelt momenteel in de Senaat. Zij is een telg van één van de machtige oude koloniale families in Colombia, ‘Uribista’, aanhanger van ex-president Alvaro Uribe en het ‘Centro Democrático’. Haar grootvader aan vaders kant was President van Colombia in de jaren ’60. Paloma Valencia is uitgesproken rechts, voorstander van fossiele brandstoffen en van fracking en uitgesproken pro-Trump. Ze was het helemaal eens met de inval in Venezuela en de ontvoering van president Maduro. Als ze wint wil ze ex-president Alvaro Uribe in haar regering als Minister van Defensie. Ze wil opnieuw een veiligheidsplan zoals destijds bestond met het ‘Condor’ programma. Verder wil ze amnestie voor de militairen die veroordeeld werden voor de 6402 ‘valse positieven’, jonge mannen die werden opgepakt en vermoord en dan geëtaleerd als ‘terroristen’.
In de peilingen haalt ze tussen 15 en 27 %.
De derde kandidaat is Abelardo de la Espriella, uiterst rechts en ‘onafhankelijk’. Hij is eveneens jurist en stichter van ‘Defenders of the Homeland’. Vreemd genoeg was hij van 2013 tot 2019 juridisch adviseur van Alex Saab, stroman van de Venezolaanse president Maduro, opgepakt en weer vrijgelaten door de V.S. en nu juist weer uitgeleverd aan de V.S. Saab was verantwoordelijk voor de aankoop van goederen voor de CLAP-programma’s in Venezuela, wat met behoorlijk wat corruptie gepaard ging en nu blijkt dat heel wat geld op rekeningen van de la Espriella belandde. De la Espriella werkte ook samen met de Venezolaanse rechtse politieke strateeg Juan José Rendón. Hij is een voorstander van bombardementen op ‘narco-terroristen’, bespuiting van de cocateelt en van vrije wapendracht.
In de peilingen haalt hij tussen 20 en 29 %.
Er zijn nog zeven andere kandidaten. Niemand komt in de peilingen echter uit boven de 5 %. De enige die nog enige rol zou kunnen spelen is Sergio Fajardo, ex-burgemeester van Medellín.
Diezelfde peilingen geven verschillende resultaten aan voor de tweede ronde. Indien Iván Cepeda het moet opnemen tegen Paloma Valencia zal hij waarschijnlijk verliezen, met 40 tegen 46 %. Als hij het moet opnemen tegen de la Espriella is er een kans dat hij wint met 43 tegen 35 %. In de laatste weken van de campagne is Paloma Valencia erg gezakt in de peilingen en de la Espriella schoot naar omhoog.
De nieuwe vuile campagnes
Het progressieve kamp moet opboksen tegen de vuile campagnes die nu over de hele wereld gevoerd worden tegen links, aan de hand van artificiële intelligentie en algoritmes en bots. Gekoppeld aan de oude truuks van beïnvloeding kan dat tot gevaarlijke situaties leiden.
Eind april gebeurde er een terroristische aanval in de regio Cauca met 20 doden en 36 gewonden. Verantwoordelijk zou ene Ivan Mordisco zijn van EMC, een dissidente groep van de oude FARC. Verschillende van die groepen staan feitelijk in dienst van de narco’s, reden waarom ze afstand namen van de vredesakkoorden. De aanval gebeurde in de regio van Valencia’s familie en was bedoeld om de controle te heroveren op een cruciale weg voor de narcotrafiek.
Ook de afgelopen week gebeurden nog verschillende dodelijke aanslagen. Voor de rechterzijde zijn narcoterroristen altijd narcoterroristen, gesteund door links en de regering wordt er daarom van beschuldigd medeplichtig te zijn. De vredesakkoorden van 2016 worden daarom ook als een misdaad gezien. De bedoeling van dergelijke aanslagen is om mensen bang te maken en de regering te kunnen beschuldigen.
Proyecto Jupiter is een psychologische oorlogsvoering die werd opgezet door de voormalig minister van buitenlandse zaken in de regering van Uribe, Jaime Bermudez. Het wordt gezien als de ‘Cambridge Analytics’ van Colombia en schildert Iván Cepeda af als de ‘kandidaat van de haat’. Het netwerk is gespecialiseerd in het organiseren van ‘valse-vlag terreuracties’. Het maakt, net als Hondurasgate, deel uit van een internationaal netwerk van uiterst rechts. Eén van de sleutelfiguren is Fernando Cerimedo, door The Economist de ‘MAGA-man’ van Latijns Amerika genoemd.
VS-senator Bernie Moreno kondigde al aan dat mocht Colombia het ‘slechte pad’ opgaan, het verkiezingsresultaat ook niet zal worden erkend.
Het rechtse project wordt ook versterkt door buurland Ecuador en zijn president Noboa die evenmin een gelegenheid laat voorbij gaan om de linkse regering van Petro te beschuldigen.
Tel daar nog bij de ‘deftige’ oppositie die o.m. door de centrale bank wordt gevoerd. Die trok onlangs de rente op zodat, volgens Petro, de groei en de werkgelegenheid in gevaar komen.
Oh, en oud bekende Ingrid Betancourt wil ook nog een rol spelen. Volgens haar zal Colombia met de overwinning van Ivan Cepeda eindigen zoals Venezuela …
Menselijke veiligheid
Het plan van Gustavo Petro voor een ‘paz total’, totale vrede, kan moeilijk geslaagd worden genoemd. Iván Cepeda pakt het bescheidener aan en spreekt van ‘menselijke veiligheid’, met een verwijzing naar het oude programma van UNDP, het ontwikkelingsprogramma van de V.N. Cepeda wil een zo ‘integraal als mogelijke vrede’ goed beseffend dat de onwettige economie een gevolg is van de schrijnende armoede die het land nog steeds kent. 80 % van de gemeenten in het land hebben geen drinkwater, er is een tekort aan energie én aan mobiliteit. De linkerzijde beseft dat die problemen moeten opgelost worden als men het geweld wil uitroeien. De grondwet van 1991 spreekt van ‘vrede als een recht en een verplichting’.
Verder moet de corruptie worden aangepakt, want ook in de regering van Petro was die aanwezig.
Hoe meer rechtvaardigheid, hoe meer ontwikkeling, aldus Cepeda. Er is volgens hem een nationaal akkoord nodig en er zal dus ook met het Uribismo moeten gepraat worden.
Intussen lijkt het er op dat de nijlpaarden uit de zoo van Pablo Escobar het grootste probleem vormen van Colombia. Het land is echter een van de meest tragische voorbeelden van hoe het koloniale beleid is uitgegroeid tot de alomtegenwoordigheid van armoede en misère. Colombia is super rijk aan grondstoffen en vruchtbaar land, maar de boeren hebben nauwelijks een lapje voor hun eigen overleven. Het hele land streeft naar vrede, maar de rechterzijde verhindert de uitvoering van de vredesakkoorden. Syndicalisten en sociale leiders worden vermoord van zodra ze reële invloed krijgen. Zoals overal elders leidt de ‘war on drugs’ tot alsmaar meer geweld. De elites doen er alles aan om hun voorrechten vooral niet te verliezen. Colombia wordt al jaren ‘democratisch’ bestuurd, zonder dat er sprake is van echte democratische inspraak.
De linkerzijde kan stand houden. De recente overwinningen van mensen als Milei, Kast en Paz laten zien dat hun populariteit supersnel inzakt. De sociale protesten die er momenteel zijn in Bolivië laten zien dat sociale rechtvaardigheid nog altijd zeer hoog op de agenda van de bevolking staat.
De tweede ronde vindt plaats op 21 juni en de nieuwe president zal aantreden op 7 augustus 2026.
