Oekraïne krijgt een nieuwe premier, Joelia Svyrydenko. President Volodymyr Zelensky draagt haar voor in opvolging van Denys Sjmyhal die al sinds 2020 eerste minister was. Svyrydenko, tot nu vice-premier en minister van Economie, heeft veel te danken aan
Andrij Jermak, de zeer invloedrijke chef van de presidentiële dienst. Svyrydenko moet woensdag nog wel de zegen krijgen van het parlement, maar de partij “Dienaar van het Volk” van Zelensky en Jermak heeft daar een grote meerderheid.
VS-zegen
Jermak, de nummer twee van de Oekraïense politiek, zit al een tijd te pushen om de premier te vervangen door zijn vertrouwelinge. Uit het Witte Huis in Washington kwamen tot voor kort echter signalen dat Zelensky beter niet aan Sjmyhal raakte. Dat had mogelijk ook te maken met het negatief imago dat Jermak door zijn talrijke bezoeken in Washington heeft gekregen. Men vindt hem daar slecht ingelicht over de VS en onbetrouwbaar als het erom gaat boodschappen door te geven aan Zelensky.
Maandag kreeg Zelensky bezoek van Keith Kellog, de speciale gezant van VS-president Trump. Svyrydenko nam deel aan het gesprek en werd daarna als premier voorgedragen, met de zegen dus van Washington.
Het is niet de eerste keer dat de VS zich moeien met de interne politieke keuken in Kiev. De VS waren nauw betrokken bij de “Oranje revolutie” van 2004-2005 .Vooral sinds 2014 doen ze dat nog meer. In 2014, tijdens de zogenaamde Maidanrevolte, was onder andere de Amerikaanse vice-minister van Buitenlandse Zaken Victoria Nuland bijzonder actief in de brede steun aan de “revolutie”. VS-diplomaten en politici zagen er geen graten in samen te werken met uiterst-rechtse groepen.
Nummer twee
De benoeming van Svyrydenko,39, luidt wellicht het begin in van diverse wissels aan de top. Zowel in ministeries als in de veiligheids- en andere sleuteldiensten. Zelensky suggereerde dat Sjmyhal na zijn ontslag misschien minister van Defensie kan worden. Als Jergmak dat goed vindt.
Jermak heeft wel veel tegenstanders, vorig jaar circuleerde een petitie aan Zelensky om hem af te zetten als hoofd van zijn diensten. Jermak slaat terug, hij probeert al een tijdje generaal Kyrylo Boedanov af te zetten als hoofd van de inlichtingendienst, maar de chef-spion wist toch tot nog toe te handhaven. Bij Jermaks jongste poging zou Washinghton gewaarschuwd hebben de generaal met rust te laten.
Een andere rivaal kreeg hij wel weg, vice-premier Oleksij Tsjernysjov is officieel beschuldigd van corruptie. Hij is bijlange niet de enige hooggeplaatste die corrupt is, maar in Kiev wordt toch vermoed dat Jermak aandrong om er in het geval van deze vice-premier werk van te maken. Want die zou de ambitie hebben gehad Jermaks contacten met de VS te willen overnemen.
Jermak is jurist en zakenman, maar als filmmaker vooral bekend als een figuur uit de showwereld waaruit Zelensky ook komt. De president had hem tot zijn rechterhand benoemd in 2020, vóór de Russische invasie. Toen hadden de ‘oude oligarchen’, zij die zich na de onafhankelijkheid in 1991 hadden rijk gestolen, het voor het zeggen. Met de oorlog is de rijkdom en macht van die oligarchen gevoelig teruggelopen – veel van hun bronnen van rijkdom liggen trouwens in door de Russen bezet of bedreigd gebied.
Oligarchische aflossing
Dat heeft de deur geopend voor een nieuwe generatie rovers, vertelde Daria Kalenjoek, hoofd van het Anti-Corruptie Actie Centrum, eind 2023 aan Business Insider. Jermak schept volgens de corruptiebestrijdster een nieuw oligarchisch systeem, hij plaatst in de presidentiële diensten en in de ministeries zijn mensen. Zo verwerft hij controle over een groot deel van de economie, vooral in de energiesector. Zijn mensen krijgen bij voorbeeld overheidscontracten met fel opgedreven prijzen. Hij zet ook zijn pionnen uit in de veiligheidsdiensten en in justitie.
Het is die toestand die de vorige VS-regering, rond Joe Biden, zorgen baarde. Want wat gebeurt er met al de fondsen die naar Oekraïne gaan. En vooral, wat zal er ooit gebeuren met de duizenden miljarden dollar voor wederopbouw.
Pure laster verspreid door Moskou, zei Jermak bij een bezoek aan Washington. Intussen haalt hij weer een slag thuis. Intussen, dat is ook terwijl de Russische agressie in alle wreedheid Oekraïne blijft teisteren.
