Woensdag 11 maart nam José-Antonio Kast de macht over in Chili. Zijn verkiezingsoverwinning in december vorig jaar kwam als een schok. Kast is uiterst rechts, zoon van een NSDAP-vluchteling na de Tweede Wererldoorlog, aanhanger van het Pinochet-regime, katholiek fundamentalist. Zijn voorganger, Gabriel Boric, kwam van de groen-linkse zijde. Een groot succes kan zijn presidentschap inderdaad niet worden genoemd, bij gebrek aan meerderheid in het Parlement. Na 35 jaar centrum-regeringen sinds in 1990 de democratie werd hersteld, is rechts weer aan de macht.
Bij de machtsovername gisteren liet Kast geen twijfel bestaan over zijn plannen. “Het land is in slechtere omstandigheden dan we ons ooit hadden kunnen voorstellen”. Financiën, georganiseerde criminaliteit, drugstrafiek … de mensen zijn aan hun lot overgelaten. Alsof er een bewijs nodig was: diezelfde ochtend kreeg in Puerto Vara, zo’n duizend kilometer ten zuiden van Santiago, een politieman een kogel door het hoofd.
Er is volgens Kast een noodregering nodig, hij belooft geen willekeur maar gezag. ‘Orde waar chaos heerst, verlichting waar pijn bestaat, een vaste hand waar straffeloosheid heerst”. “Er zal een voor en een na zijn”.
De grenzen zullen fysiek worden afgesloten voor migratie, hoewel het niet duidelijk is hoe dat over de duizenden kilometer in de Andes kan gebeuren. Hoe dan ook wil Kast meer politie en meer militairen in het Noorden van het land, aan de grens met Peru en Bolivië. Hij wil 330.000 ‘illegale’ migranten ‘vragen om te vertrekken’.
In het Zuiden van het land, waar de inheemse gemeenschappen van de Mapuche in een eeuwenoude strijd voor land verwikkeld zijn, valt evenmin veel goeds te verwachten. Ook Boric heeft hun problemen trouwens niet kunnen oplossen, de militaire repressie zal nu enkel toenemen.
Transitie en mensenrechten
Het transitieproces liep niet op wieltjes. Twee dossiers maakten het moeilijk.
Het eerste dossier zorgde voor een werkelijke stopzetting van het proces, toen Kast gewoon de deur dichtsloeg na een moeilijk gesprek. Dat ging over een mogelijk akkoord tussen Chili en CMI (China Mobile International) en de bouw van een internetkabel tussen Chili en China. Het land had trouwens al eerder een vergelijkbaar akkoord afgesloten met Google voor een verbinding tussen Chili en Australië. Het land wil een digitale ‘hub’ worden, maar met China? Daar wilde de VS vooral een stokje voor steken. Het akkoord werd nog niet ondertekend en de kans is klein dat het er komt. De onenigheid tussen Boric en Kast ging vooral over informatie die al dan niet werd verstrekt en eigenlijk, over een totaal gebrek aan vertrouwen tussen de twee.
Het tweede dossier is nog pijnlijker. In het Parlement ligt een wet voor die gevangenen, ouder dan 70, zou vrijlaten en in huisarrest of met een alternatieve straf zou plaatsen. Niet geheel toevallig gaat het om meer dan driehonderd mensen, veel militairen, die zijn veroordeeld voor schendingen van der mensenrechten tijdens het Pinochet-regime. Families van de slachtoffers, waarvan er velen nooit zijn teruggevonden, begrijpen het niet en gaan in verzet. De kans is klein dat ze gehoord zullen worden.
“Ik ben trots op het werk van de militaire regering. Veel militairen worden vervolgd en als ik President ben zal ik alles doen om een eind te maken aan de gerechtelijke vervolgingen. Ik wil amnestie verlenen aan diegenen die ten onrechte zijn veroordeeld.” Dat was tijdens de campagne. Veel van de gevangenen zijn verantwoordelijk voor tientallen martelingen, verdwijningen en executies.
Harde bewijzen dat de familie Kast zelf betrokken was bij de repressie onder Pinochet zijn er niet. Wel zijn er in de directe omgeving van waar de Kasts woonden heel wat boeren die hadden meegewerkt aan de landhervorming, begonnen tijdens het Presidentschap van de christen-democraat Frei en verder gezet door Allende, verdwenen en/of vermoord.
Kast is actief lid van de katholieke beweging Schoenstatt. Voor hen is niets, maar dan ook niets mogelijk hier op aarde zonder God.
Kast was vorige week ook aanwezig op de door Trump georganiseerde stichtingsvergadering in Miami van het ‘Schild voor Amerika’.
De roze golf in Latijns-Amerika is lang vergeten. Er zijn dit jaar nog verkiezingen in Brazilië en Colombia waar, tot vandaag, de linkse kandidaten voorop staan in de peilingen. Er blijft hoop.
