Eind dit jaar moet de V.N. zijn nieuwe secretaris-generaal benoemen. Er zijn momenteel vier kandidaten, het is de beurt aan Latijns-Amerika en er wordt al lang op aangedrongen dat er eindelijk eens een vrouw wordt benoemd.
Het hele proces is dit keer echter bijzonder onzeker. Bij de Veiligheidsraad is men beslist niet happig op die gender-dimensie en voor de grootmachten komt het er vooral op aan dat hun belangen worden gediend. Het is niet uitgesloten dat een kandidaat op een veto stuit of dat er op het laatste ogenblik nog een wit konijn uit de hoed wordt getoverd.
Dat is bijzonder jammer, want zoals de Finse President Stubb terecht zei: ‘er is nood aan een San Francisco moment’. Er wordt mee bedoeld dat er weer dringend moet samengewerkt worden, er zijn collectieve problemen – oorlogen, klimaatverandering, armoede en ongelijkheid – die noodzakelijkerwijs ook collectieve oplossingen vergen. De V.N. is de enige instelling die daarvoor een kader kan bieden.
Dat zal echter ook hervormingen vergen. Op aandringen van de V.S. is er al heel flink bespaard, eer zijn duizenden banen verloren gegaan, veel gespecialiseerde instellingen, denk aan de Wereldgezondheidsorganisatie of aan de Voedsel- en Landbouworganisatie worden momenteel al grotendeels gefinancierd door filantropen. Hoeft het gezegd dat die dan ook flink wat invloed hebben op de agenda?
Sommigen denken dat een ‘back to basics’ de onvermijdelijke oplossing moet bieden, dit is, de V.N. moet zich vooral bezighouden met haar kerntaken: de vrede en veiligheid handhaven. Helaas kan dit niet als niet ook alle randvoorwaarden zijn vervuld, en dan kom je terecht bij precies al die gespecialiseerde instellingen die werken aan ontwikkeling, mensenrechten, sociale rechtvaardigheid, volksgezondheid, kinderen en zo meer.
En vooral: er is geen enkel land dat de vele hedendaagse problemen op zijn eentje kan oplossen.
Een wederzijds nuttige en heilzame mondialisering, dat is waar de V.N. zou moeten en kunnen toe bijdragen.
Maar hoe?
Koken kost geld. En waar moet dat vandaan komen? Heel wat lidstaten staan achter met de betaling van hun bijdragen. Sommigen zijn daardoor hun stemrecht al kwijtgeraakt.
Eén Lidstaat heeft een miljardenachterstand, niet toevallig de Verenigde Staten. Het zou 2,2 miljard US$ moeten betalen voor de gewone begroting, 1,8 miljard voor de vredesmissies en nog eens om en bij de één miljard voor allerlei andere achterstallen.
Wij willen betalen, aldus de Trump-regering, maar dan willen we wel een paar voorwaarden vervuld zien.
Zo zou in eerste instantie het pensioensysteem moeten hervormd worden, hogere ambtenaren zouden voor lange afstandsvluchten geen business meer mogen reizen, er moet verder gesnoeid worden in het ambtenarenbestand. De V.S. wil een vice-secretaris-generaal om intern toezicht te houden op het reilen en zeilen van de instelling en er moet minstens 10 % worden bespaard op oude en niet-efficiënte vredesmissies.
En misschien vooral: China mag niet langer tientallen miljoenen stoppen in een apart fonds bij de secretaris-generaal.
Samengevat: China mag vooral niet meer invloed krijgen en de V.S. willen overal op toezien.
Trump noemt dit ‘quick win’ hervormingen. Je zou het ook chantage kunnen noemen want zonder geld kan de V.N. gewoon niet functioneren.
De V.S. is al vertrokken bij tien tallen gespecialiseerde instellingen, zonder daar zijn financiële achterstand te regelen.
We weten ook dat Trump aan een alternatief denkt waar hij zelf levenslang de plak zou kunnen zwaaien.
De kans is reëel dat het de komende maanden vooral over een vrouw/man discussie zal gaan, terwijl dit beslist niet de grote vraag is waar het bij deze benoeming van een nieuwe secretaris-generaal om gaat. Het is de Veiligheidsraad die een voorstel moet doen en de Algemene Vergadering die moet beslissen.
Er staat erg veel op het spel. Met de aanval op Iran door de V.S. en Israël werd herhaaldelijk gesproken over het risico van een derde wereldoorlog.
De V.S. van Trump doet er alles aan om China de pas af te snijden.
Het is daarenboven slecht gesteld met de zogenaamde ‘waarden en normen’ van de rijke landen die ogen en oren sluiten voor de genocide in Gaza en mensenrechtenschendingen slechts veroordelen als het in hun ideologisch kader past.
Een efficiënte Verenigde Naties waar samenwerking weer een concrete inhoud kan krijgen is dringend nodig.
