Een staking die 18 jaar duurt! Je houdt het eigenlijk niet voor mogelijk, maar dit is Mexico. En dit was de ‘lange zwarte neoliberale nacht’. Tel de twee bij elkaar op en je komt tot een vrolijke maar tragische vermenging van politieke, economische en rechterlijke belangen.
De staking begon op 31 juli 2007, in drie mijnen, waarvan de grootste de kopermijn van Cananea is, deelstaat Sonora. De arbeiders klagen over het gebrek aan veiligheid en hygiëne en het niet-respecteren van hun CAO.
De eigenaar van de mijn, Germán Larrea van Grupo Mexico, de op een na rijkste man van Mexico, weigert de staking te erkennen. En vooral: hij wil de vakbond van de mijnwerkers niet erkennen. De arbitragecommissie die in zo’n gevallen moet optreden erkent de staking evenmin, we zijn dan al in 2009. In 2010 bevestigt het Hooggerechtshof die uitspraak. Voor de ‘petite histoire’: het was de advocaat van Larrea die in 2010 minister van binnenlandse zaken was.
De vakbond trekt daarom, in 2012, naar het Inter-Amerikaans Hof voor de rechten van de mens. En daar wordt de zaak pas in 2021 voor het eerste behandeld.
Door die uitspraak van het Hooggerechtshof kan Grupo Mexico de mijn echter wel weer openen. De mijnwerkers zijn ontslagen, hun arbeidscontract is verbroken en alle kosten zijn nu voor de Staat.
President Calderón stuurt 4000 militairen naar Cananea om de mijnwerkers te verwijderen. Jarenlang volgen er acties, wegblokkeringen en protesten in de hoofdstad. De arbeiders krijgen geen loon meer, ze lijden honger en worden gediscrimineerd. Germán Larrea zet ze allemaal op een zwarte lijst zodat ze nergens anders in de regio kunnen werken, samen met hun echtgenotes en familie. De electriciteit in de gezinnen wordt afgesloten, hun kinderen worden van school gestuurd. Voor de mijn engageert hij mijnwerkers uit Centraal-Amerika. Het ziekenhuis in de regio wordt gesloten, zodat ook de gezondheidszorg in gevaar komt. Het is een hele regio die wordt getroffen.
Vakbondsleider Gómez Urrutia, vandaag parlementslid voor Morena, moet veiligheidshalve uitwijken naar Canada. Germán Larrea doet alles om de vakbondssolidariteit te breken.
Plunderen en vervuilen
Germán Larrea was niet aan zijn proefstuk. Wat hem drijft is haat jegens vakbonden en de arbeidersklasse. En winsthonger, uiteraard. En macht.
In 2006 was er een zwaar ongeval in een andere mijn, Pasta de Conchos. 65 mijnwerkers kwamen on. De ‘koperkoning’ weigerde ook maar één inspanning te doen om zijn overleden arbeiders naar de oppervlakte te brengen.
In 2014 werd de rivier Sonora zwaar vervuild door een lozing in één van zijn bedrijven van veertigduizend kubieke meter zwavelsulfaat en zwavelzuur. 270 km van de rivier en de oevers werden vervuild in een regio met 25.000 inwoners. Tot vandaag veroorzaakt deze vervuiling ziekten.
Er werd op dat ogenblik door President Peña Nieto een fonds opgericht om de schade te vergoeden. Het geld werd echter gebruikt om het imago van het bedrijf wit te wassen.
Germán Larrea staat op nummer 32 van de Forbes lijst van miljardairs, met een vermogen van meer dan 50 miljard US$.
Politieke wil
De vorige President van Mexico, López Obrador, is begonnen met gesprekken om het conflict op te lossen. Zijn opvolgster, Claudia Sheinbaum, is er met haar minister van binnenlandse zaken in geslaagd dit tot een goed einde te brengen.
De mijnwerkers zullen achterstallig loon en ontslagvergoedingen betaald krijgen, toegang tot pensioenen en tot de sociale zekerheid krijgen. Helaas zijn inmiddels 53 mijnwerkers overleden. Germán Larrea gaf toe dat wie wil, opnieuw in de mijn mag werken.
Er werd een ‘Plan voor een integrale oplossing’ goedgekeurd, ook door de mijnwerkers, met eenparigheid.
Er komt een fonds van 2,2 miljard Pesos, een goede 100 miljoen US$. 542 miljoen Pesos gaat naar vergoedingen voor de 650 mijnwerkers, of hun weduwe. De rechten en de CAO van de arbeiders worden erkend.
Voor het probleem van de vervuiling zullen drinkwaterinstallaties worden gebouwd, mét een controlemechanisme. Er komt een nieuw ziekenhuis met 60 bedden.
Grupo Mexico zal 70 % van het totale bedrag betalen, de federale regering 22 % en de regio 8 %.
Dit is een politieke oplossing, waarin de regering en de gouverneur van deelstaat Sonora een grote rol hebben gespeeld.
Solidariteit
Dat dit conflict uiteindelijk kon opgelost worden is vooral te danken aan de politieke wil van de regering. Dit was echter niet mogelijk geweest als de mijnwerkers en hun vakbond niet krachtdadig waren blijven aandringen en als de solidariteit was verloren gegaan.
De oorsprong van het conflict lag in de blinde haat van een werkgever die het belang van het werk van zijn arbeiders negeerde. Er werd op geantwoord met actie, eenheid en solidariteit. De mijnwerkers hebben een zware tol betaald in een regio waar het in de winter tot -8 en in de zomer tot 45 graden wordt. Ze hebben honger geleden, maar hielden stand, 6715 dagen lang. Het is een bijzonder tragisch verhaal, maar tegelijk een bewijs dat samenwerking en solidariteit het kunnen halen.
In de twee andere mijnen waar in 2007 de staking uitbrak, Sombrerete in Zacatecas en Taxco in Guerrero, werd nog geen oplossing gevonden.
Cananea gaf het voorbeeld van hoe het kan. Dit is ook de mijn waar in 1906 hardhandig werd opgetreden door de regering tegen de mijnwerkers. Het was één van de aanleidingen voor de Mexicaanse Revolutie.
