Het stond in onze eigen media een paar weken geleden. Er is ook een rijke Belg bezig met het bouwen van een nieuwe stad in St Kitts & Nevis. Niet zomaar een stad, maar een plek voor multimiljonairs en miljardairs waar ze hun eigen ding kunnen doen.
Nu zijn ‘charter cities’ hoegenaamd geen nieuwe uitvinding. Van Athene tot de Hanzesteden, er zijn altijd initiatieven geweest om als ‘stad’ autonoom te zijn en/of zich aan te sluiten bij een structuur van vergelijkbare initiatieven.
Tot vandaag zijn er steden die binnen een Staat een redelijk hoge mate van autonomie en zelfbestuur hebben. De Filippijnen bijvoorbeeld hebben zo’n 149 ‘charter cities’.
Dit is echter niet waar ik het in dit artikel wil over hebben. Wél over de charter cities die superrijke mensen aan het uitbouwen zijn of willen uitbouwen. Hun bedoeling is zich te onttrekken aan elke vorm van regulering of politiek en zelf hun regels, binnen hun eigen grondgebied te kunnen vaststellen.
Waarom ook niet, als je toch zo veel geld hebt? Waarom zou je je schikken naar een politiek regime dat nog andere belangen dan enkel de jouwe moet en wil verdedigen?
Het zijn de anarcho-kapitalisten die zo denken en proberen hun plannen uit te voeren. Tot hier toe zonder veel succes echter. We leven in een statelijk systeem waarin regeringen niet meteen bereid zijn een stuk grondgebied af te staan voor dat soort experimenten. Er werd al geprobeerd in verschillende landen van Afrika, van Somaliland tot Rwanda en Zambië, in Papoea-Nieuw-Guinea en Honduras.
Een project in Honduras was ver gevorderd, tot de regering besliste dat het ongrondwettelijk was. Er is nu wel ‘Prospera’ op het eiland Roatán waar al meer dan honderd miljoen US$ in geïnvesteerd is.
Een ander bekend initiatief is de ‘Network School’ voor ‘techno-optimisten’ in Maleisië. Het is meer een soort ‘co-working space’ waar je al voor 1500 US$ binnen kan.
Ook interessant is ‘Praxis’, een onderneming die o.m. wordt gesteund door Peter Thiel van Palantir. Het wilde zich vestigen in de Middellandse Zee, week dan uit naar Groenland en zou nu overwegen te gaan bouwen in Californië. Praxis wil ook de ‘Westerse beschaving’ herstellen op zijn grondgebied, wat daar ook mee bedoeld kan worden.
Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om plekken voor die rijke mensen zelf, dat hebben ze allemaal al lang geregeld. Als er ooit ernstige problemen zijn kunnen ze supersnel verdwijnen in hun bunkers in Patagonië, Nieuw-Zeeland of een of ander eiland.
Het gaat wel om economische plekken, waar goedkoop kan geproduceerd worden, zonder arbeidsrecht uiteraard en zonder belastingen. Het wordt een nieuwe feodaliteit. De tech-industrie kent geen grenzen en wil geen regels kennen, dat is al duidelijk gebleken in de conflicten tussen de VS en de EU.
Deze privé-steden zijn de ‘ultimate exit’ voor de rijken, plekken waar ze hun eigen regels kunnen opleggen en op zoek kunnen gaan naar nieuwe vormen van bestuur voor de 21ste eeuw. Het is a ls een zoektocht naar de Heilige Graal, naar echte macht maar voor velen toch liefst – of makkelijkst – in overeenstemming met Gods Heilige Wil.
Quinn Slobodian besprak dit anarcho-kapitalisme al in zijn boek over de scheuren in het kapitalisme. Deze privé-steden zijn gepland tégen de Staat, maar zouden uiteindelijk ook mét de Staat kunnen functioneren.
Volgens deze auteur staan we vandaag op een kruispunt tussen neoliberalisme / anarcho-kapitalisme / en conservatisme of fascisme. Het kan nog verschillende kanten opgaan. Vast staat wel dat het (neo-)liberalisme van de afgelopen decennia op zijn laatste benen loopt en de democra tie met een scheiding der machten en mensenrechten meer en meer als achterhaald – want ‘inefficiënt’ – wordt beschouwd.
Voor zover ik weet heeft de linkerzijde nog geen tegen-strategie en is nog lang geen tegenmacht aan het opbouwen.
Fascisme of anarcho-kapitalisme? | Uitpers %
