Het was nipt en het was spannend maar het resultaat kan zijn dat er uiteindelijk niets verandert.
Voor de verkiezingen in de autonome gemeenschap Baskenland, Spanje, gaven alle peilingen een grote vooruitgang aan voor EH Bildu, de links nationalistische partij die is ontstaan uit ETA. Ze kon groter worden dan de rechts nationalistische partij, PNV, die al sinds 2012 aan de macht is en tussen eind jaren ’80 en ’90 ook nog eens dertioen jaar lang.
In 2011 maakte ETA een eind aan de gewapende strijd. EH Bildu is zelf een coalitie van een aantal kleine linkse partijtjes en ontstond toen het Hooggerechtshof in Madrid in 2011 een partij met ETA-banden, Sortu, verbood. EH Bildu is een democratische partij die deelneemt aan de verkiezingen en al in veel lokale besturen aanwezig is. Ze geeft ook geregeld steun aan de regering van de PSOE in Madrid. Ze wordt beschouwd als een stabiele en betrouwbare partner.
In Baskenland zelf regeert PNV in coalitie met de Baskische vleugel van de sociaal-democratische partij, PSE. Maar op die coalitie zit wel slijtage, er waren allerhande kleine corruptieschandalen, zodat terecht werd gevreesd dat de meerderheid verloren kon gaan.
Het liep anders, hoewel zeer nipt. PNV blijft de grootste partij met 35,2 % van de stemmen. Op twee komt EH Bildu met 32,5 %. Beiden halen wel evenveel zetels, 27. De socialistische partij PSE haalde 12 zetels.
De rechtse Partido Popular haalde 7 zetels. Grote verliezer van deze verkiezingen is Podemos dat onder de kiesdrempel van 3 % viel en alle 6 zetels verliest. Het ook linkse Sumar haalt 1 zetel en het uiterst rechtse Vox eveneens 1.
Theoretisch zouden de twee nationalistische partijen een meerderheid kunnen vormen, maar daarvoor is het water veel te diep. PNV zou moeten toegeven op soevereiniteit, EH Bildu zou zijn progressieve agenda moeten vergeten.
PSE liet voor de verkiezingen weten dat de voorkeur ging naar een verderzetting van de oude coalitie. Samenwerken in Madrid is één ding, samenwerken in Baskenland met een partij die – net zoals Catalonië – naar onafhankelijkheid streeft, is toch iets anders. Dus werd het angstspook van ETA weer boven gehaald. Pello Otxandiano, leider van EH Bildu, vroeg vóór de verkiezingen nogmaals vergiffenis aan alle slachtoffers van ETA. Na de verkiezingen zei Eneko Andueza van de PSE dat hij verantwoordelijkheid nastreeft en open staat voor alle partijen die ‘mythes en avonturen vergeten’. Net zoals in de coalitie met PNV geeft samenwerking met EH Bildu een meerderheid van 39 zetels op 75, maar de Lehendakari, de regeringsleider, zou dan wel van EH Bildu moeten komen, en ook daarvoor lijkt het water te diep.
Hoe dan ook heeft EH Bildu zijn beste resultaat ooit behaald. De partij kwam als grootste uit de bus in 157 gemeenten, 53 meer dan bij vorige verkiezingen. PNV is de grootste in 93 gemeenten, een verlies van 52!
