Het staat volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vast dat de moord vorige zaterdag op Andri Paroebi in de stad Lviv, het werk is van Russische agenten. De vermoorde man was van 2016 tot 2019 voorzitter van de Rada, het parlement, en een van de markantste figuren van het radicaal Oekraïense nationalisme voor wie elk Russisch woord een provocatie was.
Nazi-start
Uit de levensloop van het slachtoffer, leren we weer iets bij over de radicale Oekraïense nationalisten. Paroebi, vermoord op 54, heeft er van bij de onafhankelijkheid in 1991 een grote rol in gespeeld. Hij was namelijk de stichter van de uiterst-rechtse ‘National-sociale partij van Oekraïne’, in zeer uitdrukkelijke nazi-stijl. Die is later omgedoopt tot Svoboda.
Die partij had vooral wortels in Lviv, maar speelde een nationale rol in de “Oranje revolutie” van 2004. Paroebi’s grote politieke doorbraak kwam er met de Maidan-revolte van 2014, de zogenaamde “revolutie van de waardigheid”. Paroebi’s gewapende mannen waren de kern van de ‘zelfverdedigingsmilitie die niet alleen aan zelfverdediging deed.
Nationalistische extremisten infiltreerden in die periode heel snel alles wat met ordehandhaving had te maken, maar ook alle anti-Russische politieke bewegingen.
Nadat president Viktor Janoekovitsj was verdreven en naar Rusland was gevlucht, werd Paroebi secretaris van de Raad voor Defensie en Nationale Veiligheid. Rusland annexeerde de Krim, in de oostelijke regio’s kwam er gewapend verzet tegen de politiek van de nationalisten om het Russisch uit het openbaar leven te weren. Paroebi was een felle tegenstander van de akkoorden van Minsk om tot een regeling van het conflict te komen; hij vond dat het alleen kon opgelost worden met geweld.
Russisch taboe
Paroebi was een van de felste voorstanders van een talenbeleid waarin voor Russisch geen plaats was, ook al was dat de hoofdtaal van rond 10 miljoen Oekraïeners, terwijl bijna evenveel ‘Soersjyk’, een mengvorm, spreken. Tegelijk wierpen die nationalisten zich op als grote voorstanders van toenadering tot het Europa van Brussel als tegengewicht voor Russische invloeden.
Paroebi werd een spilfiguur van de partij van oligarch Petro Porosjenko die na Maidan president werd en dat bleef tot hij in 2019 door Zelensky werd verslagen. Het is als nummer twee van Porosjenko’s partij, ‘Europese Solidariteit’, dat hij van 2016 tot 2019 parlementsvoorzitter werd. Een voorbeeld hoe radicale nationalisten tot de top zijn doorgedrongen. Porosjenko bracht zondag na de moord hulde aan “een trouwe metgezel sinds het begin van deze eeuw”.
Vorig jaar was een andere metgezellin, Iryna Farion, ook al in Lviv op straat vermoord. Zij was oud-parlementslid van Svoboda en een van de radicaalste tegenstanders van het gebruik van ook maar één woord Russisch.
Lwów/Lviv
Merkwaardig is dat die extremistische nationalisten wortel schoten in Lviv. Lwów voor de Polen die het als een van hun historische steden beschouwen.
Vóór het begin van de Tweede Wereldoorlog woonden er nauwelijks Oekraïeners in die stad, wel Polen, Joden, Duitsers en andere gemeenschappen. Het was ook niet ver vandaar dat Oekraïense nazi-collaborateurs naar het einde van die oorlog tienduizenden Polen hebben uitgemoord.
Dat gebeurde mede onder leiding van Stepan Bandera die in Oekraïne nu als een nationale held wordt vereerd. De invloed van dat Oekraïens extreem nationalisme, speelt mee in het bekoelen van het Poolse medeleven met de Oekraïeners.
