Silvio Berlusconi heeft naast zijn mediarijk nog andere troeven om tegen alle gezond verstand in aan de macht te kunnen blijven: de ontzettende zwakte van de grootste oppositiepartij Partito Democratico (PD). De weerzin voor Berlusconi vertaalt zich niet in steun aan die PD. En waar ze de eigen achterban het woord geeft, loopt ze vernederende klappen op.
Bij centrumlinks experimenteren ze al een tijdje met “primaries”, voorverkiezingen. De bedoeling is dat de achterban in die ‘primary’ de keuze van de leiding bekrachtigt. Het probleem – voor de leiding – is echter dat die achterban de zeer slechte gewoonte krijgt om de keuze van de leiding niet te bekrachtigen en een andere, meer radicale, kandidaat kiezen.
De jongste vernedering komt uit Milaan waar in de lente van volgend jaar een nieuwe burgemeester en gemeenteraad worden gekozen. Milaan is al lang in handen van rechts, maar het rechtse kamp is verdeeld en “links” is volgend jaar niet kansloos. De leiding van de PD had daar haar eigen kandidaat naar voor geschoven, Stefano Boeri.
Maar bij de voorverkiezingen van 14 november moest Boeri het onderspit delven. Van de 67.000 opgedaagde sympathisanten van links; koos 40% voor de officiële kandidaat, de rest ging naar andere kandidaten, met als winnaar – 45% – Giuliano Pisapia, vroeger parlementslid van Rifondazione Comunista. De leiding van PD in Milaan nam na die vernedering collectief ontslag.
Iets gelijkaardig was eerder ook al op andere plaatsen gebeurd. Onder meer in Firenze waar Matteo Renzi het in de primary haalde op de officiële kandidaat en tot burgemeester werd verkozen.
Ontredderd
Het kiezersverdict leidde tot een zware crisis bij de leiding in Rome. Daar zitten ze angstig uit te kijken naar de afloop van de politieke crisis, een gevolg van de interne strubbelingen bij rechts en van de zoektocht van het patronaat naar een alternatief voor de gediscrediteerde Berlusconi. Met het oog op vervroegde verkiezingen zitten ze bij de PD een ‘primary’ voor te bereiden voor een kopstuk van centrumlinks die in verkiezingen de kandidaat-premier zou moeten zijn – al vinden veel leiders van de PD dat ze best iemand van rechts als kandidaat nemen…een of andere grote ondernemer of bankier.
De normale kandidaat is Luigi Bersani, leider van de PD. Maar Nicola Vendola, de ‘gouverneur’ van Apulië (Puglia, met Bari) heeft de onzalige gedachte zich ook kandidaat te stellen. Vendola is bij de achterban erg populair, ook bij de PD waarvan hij geen lid is.
Vendola speelde het al eerder klaar. Hij was bij twee opeenvolgende verkiezingen voor de gewestraden al het succesrijke buitenbeentje. Als notoir verdediger van de holebibeweging slaagde hij er toch in de kandidaat van de PD telkens bij voorverkiezingen in de minderheid te stellen en te winnen in een regio die nochtans traditioneel eerder rechts stemde.
Vendola was vroeger ook lid van Rifondazione Comunista. Maar na de zware crisis van die beweging in 2008 organiseerde hij een rechtse afscheuring daarvan die in november leidde tot de officiële oprichting van SEL, Socialismo Ecologia Libertà, volgens peilingen goed voor ca 5%. Hij maakt veel kans om de voorverkiezingen te winnen van Bersani. Vendola ging in Milaan Pisapia steunen.
Terwijl de leiding van de PD meer en meer naar rechts opschuift en een alliantie nastreeft met grote delen van rechts, keert de achterban zich meer en meer naar links. Talrijke massamanifestaties tonen aan dat er aan de basis van links nog altijd strijdwil is, maar dat de grootste oppositiepartij daar schrik van heeft. Zij wil een akkoord met de rechtse UDC en met de groep van Gianfranco Fini die onlangs met Berlusconi brak – maar ook niet teveel.
De PD is zelf al een bijzonder heterogeen gezelschap en gaat dat nog wat bonter maken ter rechterzijde in de hoop zo mathematisch tot een meerderheid te komen. Maar om welk beleid te voeren? De vraag wordt nauwelijks gesteld, want die PD heeft geen alternatief beleid. Vandaar dat ze gaat aankloppen – te vergeefs – bij een bankier als Alessandro Profuma of de baas van Ferrari Luca Cordero di Montezemolo om premier van een bonte coalitie te willen worden.
Verwarring
Die verwarring leidt er alleen maar toe dat de aanhang van de PD slinkt en dat linkse Italianen op zoek zijn naar alternatieven. Rifondazione Comunista heeft zich nu verzoend met de Pdci, de partij van Italiaanse communisten, die zich 12 jaar eerder hadden afgescheurd; ze vormen nu de “Federatie van Links”, maar slagen er niet in de verloren aanhang te herwinnen. Hun deelname aan de regering Prodi van 2006 tot 2008 was zo desastreus dat ze nu tot de marginaliteit zijn veroordeeld.
De SEL tracht een alternatief te bieden, stoelend op de populariteit van Vendola, maar het programma is eerder fumeus. De Italia dei Valori van Antonio Di Pietro staat vooraan in de strijd tegen Berlusconi en in kwesties van politieke ethiek, maar biedt zeker geen links alternatief. De beweging 5 Stelle van komiek Beppe Grillo is verre van links, met pleidooien voor een soberheidbeleid…
Met deze oppositie voor ogen moet Berlusconi alleen maar vrezen voor zijn “vrienden” van rechts, van links heeft hij minder te vrezen.
(Uitpers nr. 126, 12de jg., december 2010)
