L’heure de vérité, het uur van de waarheid, is geslagen, aldus de Franse premier François Bayrou die de waarheid met zijn begrotingsvoorstel geweld aandoet. Twee betaalde feestdagen afschaffen, de pensioenen een jaar lang niet indexeren, de terugbetaling van geneesmiddelen terugschroeven zijn enkele middelen om het tekort te verkleinen. Een dag eerder had president Emmanuel Macron verklaard dat de militaire uitgaven fors naar omhoog moeten.
8 Mei
Betaalde feestdagen schrappen? Of een alternatief, zei Bayrou voorzichtig. Hij herinnert zich allicht dat toenmalig premier Jean Raffarin in 2005 tweede Pinksterdag wou vervangen door een “dag van de solidariteit”, waarop wel moest worden gewerkt. Hij heeft dat moeten inslikken omdat het op zoveel weerstand botste. Dat men 8 mei, de dag van de zege op het nazisme, zou schrappen is een schande, zei Sophie Binet van de vakbond CGT. In België is er al een tijdje een campagne om er een betaalde feestdag van te maken.
Het rijtje even afgaan: feestdagen schrappen, pensioenen blokkeren, alle sociale uitkeringen blokkeren, terugbetaling geneesmiddelen terugschroeven – in de gezondheidssector wordt voor 5 miljard gesnoeid. Verder ook nog strengere controle op zieke werknemers, de niet-vervanging van een derde van ambtenaren die op pensioen gaan. En de afschaffing van “agences inutiles” (overbodige instellingen – naar Amerikaans model? Trump gaf hier al voorbeelden, het laatste zijnde het federale ministerie van Onderwijs.
Dat moet allemaal leiden tot een besparing van 43.6 miljard euro. Minister van Economie Eric Lombard kwam nadien benadrukken dat Frankrijk aantrekkelijk moet zijn voor buitenlandse investeerders.
Diezelfde Lombard zei een week eerder dat men aandeelhouders niet mag afschrikken met controles op de subsidies die ondernemingen in Frankrijk krijgen – in totaal 211 miljard euro voor het jaar 2023. Van controle op het gebruik van die subsidies heeft Bayrou niet gesproken, wel dus over controle op zieke werknemers.
Aan de bedrijven is beloofd dat de overheid hun leven wil vereenvoudigen. Er wordt de ondernemers gevraagd een lijst te maken van alle vereenvoudigingen die kunnen plezier doen.
Macron
Maar wat met de uitspraak van Macron dat de militaire uitgaven heel fors naar omhoog moeten, want Frankrijk is volgens hem vijand nummer één van Rusland. De ineengezakte Macron wil op hoog niveau blijven spelen en denkt dat hij de geschiedenis moet ingaan als de krijgshaftige Redder van Europa. Het is potsierlijk maar daarom niet minder gevaarlijk. Op een Franse nieuwszender als LCI is de mogelijkheid van een wereldoorlog een geliefkoosd onderwerp.
Wat doet Bayrou met die presidentiële ambities? Hij kan die moeilijker negeren dan de recente oproep van zeven Nobelprijswinnaars Economie aan de Franse regering om het voortouw te nemen met een belasting op de superrijken (le Monde 9 juli 2025).
Daron Açemoglu (2024), George Akerlof (2001), Abhijit Banerjee (2019), Esther Duflo (2019), Simon Johnson (2024), Paul Krugman (2008) en Joseph Stiglitz (2001) oordelen dat een belasting op de patrimonia van de superrijken op een moment van grote overheidstekorten en exploderende rijkdom, een prioriteit moet zijn. Een belasting van 2 % op 3000 superrijken zou 212 miljard euro opleveren. “Frankrijk kan de rest van de wereld de weg tonen”, vinden ze. Maar de leiders van Frankrijk zijn daar doof voor.
Overleven?
We moeten een Grieks scenario zien te vermijden, aldus de dramatische Bayrou die zich bovenal bekommert om zijn eigen lot. Hoe overleef ik de zomer, is zijn grootste zorg. Het ziet er niet goed uit, alleen vrezen veel politici dat bij een val van Bayrou, Macron de Assemblée zal ontbinden en opnieuw vervroegde verkiezingen zal uitschrijven.
Jordan Bardella van het uiterst-rechtse Rassemblement National (RN) zei dat geen enkel parlementslid van RN voor de afschaffing van vakantiedagen zal stemmen. Bayrou moet weg, zei Jean-Luc Mélenchon van het linkse La Franse insoumise (LFI). Bij de PS waren ze tot deze week nog aan het twijfelen of ze een motie van wantrouwen tegen Bayrou zouden indienen. Nu zei Boris Vallaud, leider van de PS-fractie in de Assemblée, dat het een brutaal en onaanvaardbaar voorstel is. PS-voozitter Olivier Faure had het over “violent” dat alweer de rijken volkomen ongemoeid laat.
Maar tegelijk zei Faure dat de PS open staat voor een compromis. In het regeringskamp was trouwens bij voorbaat al gezegd dat er voorstellen waren waarover te onderhandelen v alt, vooral met de PS. Ex-president François Hollande is er niet de enige die vindt dat men geen politieke crisis mag uitlokken; de PS is beducht voor nieuwe parlementsverkiezingen en wil ook niet verantwoordelijk gesteld worden voor “chaos”. Bij LFI is men dan ook erg wantrouwig over de bereidheid van de PS de regering te sparen en dus geen motie van wantrouwen goed te keuren. In dat geval kan Bayrou dus wel overleven.
Intussen heeft de patronale organisatie Medef erg positief gereageerd op “een moedig evenwichtig plan”.
