Wat een groot succesverhaal moest worden, begint op een nachtmerrie te lijken: de overname van reus Monsanto door een nog grotere reus, Bayer. De Duitse chemiegigant betaalde vorig jaar 63 miljard euro om Monsanto binnen te halen. Bayer zelf had drie jaar geleden nog een beurswaarde van 136 miljard euro. Na een proces rond Roundup in San Francisco is dat gezakt tot 52 miljard, minder dan voor Monsanto werd betaald. En in Lyon heeft zopas een Franse landbouwer een nieuwe slag gewonnen tegen Monsanto.
Mensenrechten
Op dat proces in San Francisco is Monsanto, Bayer dus, veroordeeld tot een schadevergoeding van 72 miljoen euro aan Edwin Hardeman. Die had dertig jaar lang een onkruidverdelger op basis van glyfosaat, het belangrijkste bestanddeel van Roundup, gebruikt. Haldeman heeft een zeldzame lymfeklierkanker en de jury oordeelde dat dit aan het glyfosaat te wijten was. Experten van de VN noemden dit “een betekenisvolle uitspraak om de mensenrechten van de slachtoffers van pesticiden te doen eerbiedigen”.
In augustus vorig jaar had een andere rechtbank in Californië een andere aanklager met dezelfde kanker rond 240 miljoen euro toegekend. In beroep werd dat toch nog 70 miljoen. Het proces Haldeman is slechts de aanloop to een reeks gelijkaardige processen, rond 700, alleen al in Californië. In totaal zijn er in de VS 11.000 gelijkaardige aanklachten.
In Lyon heeft het hof van beroep donderdag 11 april Paul François gelijk gegeven in zijn aanklacht tegen Monsanto. De boer raakte in 2004 vergiftigd met Lasso, een product van Monsanto dat intussen is verboden. Dit is meteen een boodschap aan de Franse regering, zei François. Hij vindt de regering schuldig aan laksheid tegenover de pesticiden. Presidnet Macron had wel actie beloofd, “maar hij gedraagt zich als een lakei van Bayer”, aldus de boer. (https://www.lemonde.fr/planete/article/2019/04/11/nouvelle-victoire-de-l-agriculteur-paul-francois-contre-monsanto_5449016_3244.html).
Er zijn nog andere onweerswolken boven Bayer. Die komen vanuit India, Sri Lanka, Centraal- en Zuid-Amerika waar zeer veel landarbeiders bezwijken aan zware nierinsufficiëntie. Onderzoekers gewagen van tienduizenden doden sinds het massaal gebruik van die pesticiden. Want die ziekte is pas opgedoken met het massaal gebruik van onkruidverdelgers met glyfosaat, zodat het onderzoek vooral in die richting gaat.
Weerstand
Tot overmaat van ramp (voor Bayer) komt er sleet op het gebruik van glyfosaat. En wel omdat in gebieden waar die pesticiden massaal zijn gebruikt, de natuur resistent wordt voor glyfosaat. Men stelt dat onder meer vast in de uitgestrekte ontboste gebieden van Brazilië en elders waar wouden plaats maakten voor sojateelt.
Er wordt daarom al jaren een cocktail gebruikt van glyfosaat en dicamba (een derivaat van benzoëzuur, ook een Monsanto-product). Maar ook deze cocktail werkt steeds minder, er zit dus ook sleet op die dicamba. Bovendien heeft het zeer vluchtige dicamba, dat dus gemakkelijk overwaait naar andere culturen, de fruitteelt en andere teelten aangetast.
EU
De Europese Unie blijft verveeld zitten met het gebruik van glyfosaat. Onlangs besliste de EU-rechtbank in Luxemburg dat twee onderzoeken over glyfosaat door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) moeten openbaar gemaakt worden. De EFSA had dat eerst geweigerd – om naar eigen zeggen de commerciële belangen van Bayer niet te schenden.. In 2015 had de EFSA nog verklaard dat glyfosaat “waarschijnlijk niet kankerverwekkend is”. Daarop beslisten de meeste lidstaten het gebruik van Roundup met vijf jaar te verlengen. W ie bij ons Roundup wil: de Aveva staat die te koop.
De tegenstanders van het gebruik verwijzen naar het onderzoek van het IARC, het instituut voor kankeronderzoek, dat in 2015 vaststelde dat Roundup juist wel kankerverwekkend is.
