Tarique Rahman wordt de nieuwe premier van Bangladesh. De Bangladesh Nationalist Party (BNP) die hij erfde van zijn moeder Khaleda Zia, haalde bij de verkiezingen van donderdag 212 van de 300 zetels. De islamisten betwisten de uitslag, volgens Jamaat-e-Islami is er geknoeid.
De BNP werd een halve eeuw geleden opgericht door Tarique’s vader Ziaur Rahman, in 1977 verkozen tot president, vermoord in 1981. De BNP werd twee keer afgelost door de Awami Liga van de in 2024 verdreven premier Sheikh Hasina, dochter van Mujibur Rahman die van Bangladesh in 1971 een onafhankelijke staat maakte en in 1975 werd vermoord. Hasina is intussen ter dood veroordeeld wegens misdaden tegen de mensheid. Bij de repressie in 2024 vielen rond 1400 doden.
Islamisten
Khaleda Zia en Hasina wisselden elkaar af als regeringsleider. Nu moet Hasina vanuit haar ballingoord in India toekijken hoe de rivale postuum weer de bovenhand haalt. Haar eigen Awami Liga mocht niet meedoen aan de verkiezingen. Daardoor werd de islamistische Jamaat-e-Islami de grootste concurrent.
Shafiqur Rahman, de aanvoerder van deze uitsluitend mannelijke partij, is niet tevreden met de 77 zetels die zijn Jamaat-e-Islami haalt, hij twijfelt aan de manier waarop verkiezing, tellingen en registratie zijn gebeurd. De Jamaat is onder Hasina meer dan tien jaar verboden geweest, maar via haar sociale werken, haar banken, scholen en universiteiten is ze hoe dan ook stevig ingeplant. Haar studentenbond won het voorbije jaar alle verkiezingen op de campussen.
Deze islamisten zijn afgeraakt van het odium dat ze vijanden waren van de staat Bangladesh. Toen Oost-Pakistan zich in 1971 wou losmaken van de staat Pakistan waarvan het een provincie was, hebben de islamisten de Pakistaanse militairen enthousiast en moorddadig geholpen om de beweging te onderdrukken. Zonder succes, Oost-Pakistan werd Bangladesh.
Gen Z
De Jamaat-e-Islami had voor deze verkiezingen een electoraal verbond gesloten met de National Citizen Party (NCP), opgericht door jongeren die aan de spits stonden van de mobilisaties die Hasina in de zomer van 2024 ten val brachten. De NCP situeert zichzelf als een ‘centrumpartij’.
Maar de leiders van de Gen Z die in de politiek stapten, worden door een groot deel van de eigen achterban gewantrouwd. Verscheidene onder hen zijn in de regering en administratie van interimpremier Muhammad Yunus gestapt en worden door die achterban als profiteurs bekeken.
Links komt er in deze verkiezingen, zoals ook in het voorspel ervan, niet aan te pas. De revolte van 2024 was vooral het werk van studenten en de vonk was onvrede over de voorrechten bij benoemingen van Awami-cliënten.
Links
Verscheidene linkse partijen hebben zich gecompromitteerd door samen te werken met Hasina, wiens Awami Liga zich progressief noemde. Hasina had nochtans zeer veel ruimte geschapen voor pure kapitalistische uitbuiting in speciale economische zones waar vooral arbeidsters in de textiel- en confectienijverheid werken, tegen lage lonen en in zware arbeidsomstandigheden. Dat kwam in 2013 met de instorting van het textielcomplex Rana Plaza, 1138 doden en 2500 gewonden, spectaculair aan het licht.
Achter het “economisch wonder Bangladesh”, met zijn sterke groei, schuilde een kapitalistische uitbuiting. In 2022 klasseerde het Internationaal Vakverbond Bangladesh bij de tien landen waar de arbeiders het het zwaarst te verduren hebben. Hasina had het ook vaak over de “helden en heldinnen” die als (goedkope) arbeidskrachten aan de slag zijn in het Midden Oosten, maar stak nooit een vinger uit om hun barre werkomstandigheden aan te klagen.
Linkse groepen als de communistische CPB en andere partijen klaagden uitbuiting, corruptie en machtsmisbruik niet aan. Ze waren bij de revolte van 2024 afwezig.
Ze waren in de verkiezingen aanwezig met het ‘Democratic United Front’ (DUF), maar met weinig middelen en tamelijk gediscrediteerd door hun passiviteit onder Hasina. De lege ks bleek een zware handicap in een campagne waar anderen met geld smeten. Van de ca 2000 kandidaten, waren er 891 miljonair, aldus kandidaten van het ‘Verenigd Front’. Het DUF heeft geen enkele zetel behaald.
India
Tarique Rahman kreeg gelukwensen van de Indiase buurman Narendra Modi. Die zijn wel niet van harte, maar Modi heeft weinig keuze als hij nog enige Indiase invloed in Bangladesh wil herstellen. De relaties waren tot 2024 uitstekend, India had tenslotte in 1971 flink geholpen om een eigen staat te kunnen worden.
Onder Hasina verwierf India een bevoorrechte status. Het voor Bangaldesh nadelige contract dat ze sloot met Adani Power, van Modi’s zakenvriend Gautam Adani, staat in Bangladesh symbool voor de privileges.
Vooral de islamisten tillen ook zwaar aan de discriminatie van de moslims in India, en gebruiken dat om anti-Indiase sentimenten aan te wakkeren. Het zag er vorig jaar even naar uit dat de hindoes in Bangladesh, ca acht percent van de 177 miljoen inwoners, slachtoffer zouden worden van pesterijen. De interimregering heeft dat kunnen afwenden. Dat belette Indiase hindoefascisten niet te demonstreren tegen “de vervolging van hindoes in Bangladesh”. In Bngladesh is men woedend over het feit dat hindoe-extremisten een speler uit Bangladesh hebben doen wippen uit het Indiase nationale cricketteam. Cricket is in beide landen erg populair.
Dat Hasani vanuit India de regeerders in Dhaka bestookt, maakt het er niet beter op. Dat speelt in de kaart van rivaal China dat het voorbije anderhalve jaar niet stilgezeten heeft in Dhaka. Zo werd onlangs een contractgetekend voor de bouw van een Chinese dronefabriek aan de grens met India.
