In volle verkiezingscampagne heeft de Armeense premier Nikol Pasjinjan in Jerevan een strategisch akkoord gesloten met Marco Rubio, VS-minister van Buitenlandse Zaken. Met dat akkoord bevestigt de premier de keuze om voluit met de VS scheep te gaan en tegelijk in goede verstandhouding te gaan leven met de Turkse boeren. Het is meteen een breuk met de historische bondgenoot Rusland. Zullen de Armeense kiezers dat op 7 juni bevestigen?
TRIPP
De overeenkomst bevat onder meer een akkoord over kritische mineralen, maar bevestigt vooral de corridor van 43 kilometer door het zuiden van Armenië die een verbinding maakt tussen twee delen van Azerbeidzjan. De corridor draagt de veelzeggende bijnaam ‘Trump route for International Peace and Prosperity’ (TRIPP). Daardoor krijgt Bakoe overweg verbinding met de regio Nachitsjevan en met Turkije. Nachitsjevan was een eeuw geleden Armeens, maar werd in het begin van de Sovjettijd etnisch gezuiverd.
Armenië was tot 2023 een bijna onwankelbare bondgenoot van Rusland. Veel Armeniërs zagen in Rusland de beschermer tegen de sterke Turkse druk, met de genocide op de Armeniërs van 1915 in het geheugen geprint. Nog in de nadagen van de Sovjet-Unie gingen Azeri’s (een Turks volk) en Armeniërs elkaar bevechten, met als inzet onder meer de controle over Nagorno Karabach (Artsach voor de Armeniërs). Die door Armeniërs bewoonde regio was ook al in het begin van de Sovjettijd aan Azerbeidzjan toegewezen, tegen de wil van de bevolking in.
De Armeniërs wonnen na de implosie van de Sovjet-Unie het pleit en bezetten een groot deel van Azerbeidzjan. Tot de Azerbeidzjani in 2020 en vooral in een blitzoffensief in 2023 met zware Turkse en Israëlische steun, de omstreden regio innamen en de 120.000 bewoners ervan, verjoegen.
Russen niet te zien
Rusland, de grote bondgenoot, had troepen ter plaatse, maar die keken de andere kant op. Voor veel Armeniërs is dat een grote schok geweest, Rusland was veel te bezig met zijn oorlog in Oekraïne om zich te bekommeren over die Armeniërs. Armenië stond er dus alleen voor.
Tot de VS op het toneel verschenen met beloften over economische voorspoed. Pasjinjan had oor naar die voorstellen en in augustus vorig jaar trok hij naar Washington om er de hand te schudden van Ilhan Alijev, president van Azerbeidzjan, overwinnaar van de oorlog van 2023. Het was voor veel Armeniërs wel een nieuwe schok; ook nu nog blijft een grote meerderheid van Armeniërs de Azerbeidzjani wantrouwen en als een blijvende bedreiging voor hun veiligheid zien.
Vooral de vluchtelingen uit Nagorno Karabach en hun aanhangers zien die ontluikende vriendschap met “de Turken” niet zitten. Over terugkeer naar de regio is geen sprake, Armenië laat zich volgens hen vernederen. Pasjinjan is in hun ogen in de eerste plaats de vergliezer van Artsach. Het Comité Artsach dat de strijd om Nagorno Karabach decennia lang centraal stelde, beheerste de politiek in Jerevan tot de “Fluwelen Revolutie”, de massarevolte tegen corruptie die Pasjinjan in 2018 leidde waarna hij de verkiezingen won.
Goede nabuurschap
We kunnen niet eeuwig in conflict blijven leven met al onze buren, werpen premier Pasjinjan en zijn partij “Burgercontract” op. Armenië heeft volgens hen alles te winnen bij een goede verstandhouding met de VS en met het Europa van de EU – op de Fransen hebben de Armeniërs meestal goed kunnen rekenen. Het zal ons zowel vrede als welvaart brengen, voeren ze aan in de campagne voor de parlementsverkiezingen.
Veiligheid en economie, het zijn de hoofdbekommernissen van de Armeniërs en die vinden volgens peilingen dat het land de goede weg opgaat. Niet dat ze hun politieke wereld betrouwen. Pasjinjan’s partij zal wel de grootste zijn, 32 percent zeggen de peilingen, maar dat heeft veel te maken met de enorme versnippering van de politieke wereld.
Er zijn diverse partijen die pleiten voor goede banden met Rusland en die genieten de steun van een groot deel van de clerus van de Armeense kerk. Maar de grootste van die Moskou-gezinde partijen, “Sterk Armenië” van de Russisch-Armeense oligarch Samvel Karapetjan scoort slechts tussen 6 en 9 %.
Het ziet er dus naar uit dat de kiezers op 7 juni Pasjinjan toch maar, bij ebrek aan beter, zullen volgen in zijn keuze voor goede nabuurschap. Tot spijt van de meeste vluchtelingen die in 2023 uit hun woningen werden verdreven zonder dat de buitenwereld zich veel om hen bekommerde. Een massale brutale uitdrijving aan de rand van Europa, en het is al vergeten.
