In Kazachstan wordt sinds het aantreden van een nieuwe president protest met mate geduld. Een kleine betoging voor meer democratie wordt nu door de vingers gezien. Maar recente protesten tegen de grote Chinese invloed in de economie, kunnen voorlopig niet door de beugel.
President Kassym-Jomart Tokajev beloofde grotere verdraagzaamheid voor kritiek. Hij wijkt daarmee af van zijn voorganger en voogd Nursultan Nazarbajev die geen enkele vorm van oppositie duldde. Nazarbajev, communistisch partijleider ten tijde van de Sovjet-Unie, werd bijna 30 jaar geleden president. Hij trad in maart af, maar blijft nog zeer veel invloed hebben. De hoofdstad Astana werd alvast herdoopt in Nur Sultan.
Tokajev volgde Nazarbajev op na verkiezingen in juni. Bij diverse demonstraties werden toen honderden opposanten opgepakt. Sinds Tokajev staatshoofd werd, zijn er al 4500 betogers aangehouden.
Schulden
De protesten van de voorbije weken zijn vooral gericht tegen de groeiende Chinese invloed in de economie. Chinese firma’s controleren nu meer dan een vijfde van de rijke olieproductie. China heeft grote leningen toegekend voor grote werken in het kader van de “Belt and Road Initiative” (de “nieuwe zijderoute”) en voert Chinese werkkrachten aan voor die werken. Critici vrezen dat Kazachstan zo snel met een schuldenberg tegenover China zal zitten.
Ook in het naburige Oezbekistan is er sinds de dood van Islam Karimov drie jaar geleden een politieke opening. Diens opvolger Sjavkat Mirzijojev laat de media en de oppositie iets meer ruimte dan onder Karimov het geval was.
Oeigoeren
Er is een ander teer punt in de relatie tussen Kazachstan en China. In Kazachstan wonen veel Oeigoeren die vorige eeuw in diverse periodes naar Kazachstan vluchtten. Veel van die Oeigoeren trekken zich het lot aan van de Oeigoeren in Xinjiang, een provincie met een grote Oeigoerse bevolking. In Xinjiang is het al jaren onrustig. De jongste tijd kwam Xinjiang in het nieuws door de ‘opvoedingskampen’ waar de Chinese overheid Oeigoeren naartoe heeft gestuurd, naar eigen zeggen om zo het islamisme te bestrijden. In zowel Al Qaida als IS zijn talrijke Oeigoeren actief.
