Amerikaans leiderschap is voorbij.

Het hoofd van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, Josep Borrell,  zegt dat we nu in de realiteit aan het meemaken zijn wat analisten al langer menen te onderscheiden, met name het einde van een door Amerika geleid systeem en de definitieve opkomst van Azië. Nu China, India, Japan, Indonesië Rusland tegen 2030 enkele van ’s werelds grootste economieën zullen worden, kan  de 21ste eeuw gecatalogeerd worden als de Aziatische eeuw, stelt menigeen.

verschuiving

De Hoog Vertegenwoordiger van de EU zei dat de corona-pandemie de katalysator zou kunnen zijn die de macht van het Westen naar het Oosten doet verplaatsen en dat de druk op de EU om partij te kiezen, toeneemt. In de wereld die na corona komt groeit het belang van Azië en China wordt in snel tempo een machtigere en assertievere speler. Borell meent verder dat de EU een robuustere strategie voor China nodig heeft, die ook betere betrekkingen met de rest van democratisch Azië moet inhouden.
Hij voegde eraan toe dat het blok van de 27 EU-lidstaten de eigen belangen en waarden moet volgen om te voorkomen dat het ingezet wordt door de één of de andere partij.
Zal de EU inderdaad uit het trans-Atlantisch carcan kunnen uitbreken? De EU moet in dit verband ook zeker ernstig nadenken over haar relaties met Rusland als zij een grotere handelstoegang tot Azië wenst. Kan de EU het zich permitteren haar vijandige benadering tegenover Rusland verder te zetten?

Rusland

De Europese handel met Azië zou kunnen verlopen via de trans-Siberische transportroutes en de haven van Vladivostok, in het Verre-Oosten van Rusland. Dit zou meteen een alternatief vormen op het Chinese ‘Belt and Road Initiative’. De Franse president Macron wil duidelijke vooruitgang op verschillende politieke en economische kwesties met Rusland. “We moeten proberen de Frans-Russische betrekkingen verder uit te bouwen. Ik ben ervan overtuigd dat we een veiligheidsarchitectuur tussen de Europese Unie en Rusland moeten ontwikkelen.” De Gaulle zei dat Europa tot aan de Oeral ging, maar Macron denkt aan een werkterrein tot in Vladivostok nabij de Chinese en Noord-Koreaanse grens.
Het Russische Verre-Oosten heeft een enorm investeringspotentieel, vooral ertsen en natuurlijke hulpbronnen, visserij en toerisme. Volgens experts zijn Chinese investeringen in die ontwikkelingszone goed voor 59% van alle buitenlandse investeringen in de regio. China wil profiteren van deze grotendeels nog onontwikkelde regio, die niet alleen rijk is aan hulpbronnen, maar ook strategisch gelegen is tegenover Japan en grenst aan Mongolië en Noord-Korea.

sancties

De krijtlijnen  van Macron en de inzichten van Borrell zouden de EU moeten doen kiezen om toenadering te vinden met Rusland en de sanctiepolitiek op te heffen. Bovendien zou het in het belang van de Europese Unie zijn om vooral niet deel te nemen aan de anti-Chinese acties van de Verenigde Staten.
De manier waarop China de coronapandemie heeft behandeld, heeft ertoe geleid dat enerzijds zijn economie snel herstelt en anderzijds de geopolitieke lijn van ‘soft power’ verder wordt geconcretiseerd. China levert tonnen medische hulp overal ter wereld, en artsen en verpleegkundigen worden naar de meest getroffen landen gestuurd. Dit staat in schril contrast met de toestand in de Verenigde Staten: bijna 2 miljoen besmettingen van het coronavirus en meer dan 100.000 doden. Eerder deze maand bereikte de officiële werkloosheid in de VS bijna 15%, terwijl Washington zijn wereldwijde hegemonie, ondanks de enorme binnenlandse problemen, niet zo gemakkelijk zal opgeven.

besluit

Borrel lijkt er weinig vertrouwen in te hebben dat de VS zijn wereldleiderschap zal kunnen behouden en ziet China en het Oosten als de nieuwe belangrijkste handelspartner van de Europese Unie. Anders gesteld, terwijl de Angelsaksische wereld de Atlantische dominantie tracht te behouden, begint de EU te onderkennen dat haar toekomst bij Eurazië ligt.

Over Antoine Uytterhaeghe

Lees ook