Bij het Verhaal van Vlaanderen
Uitpers gaat over internationale politiek. We mijden dan ook binnenlandse kwesties tenzij die een internationale dimensie hebben. Per uitzondering: Het verhaal van Vlaanderen. Omdat de discussie ook gaat over de plaats van geschiedenis in ons wereldbeeld. Een zeer bijzondere plaats nodig om de wereld beter te begrijpen – en te veranderen.
Vandaar dat we, afzonderlijk en uitzonderlijk, twee visies over deze hoe dan ook spraakmakende reeks ter discussie brengen.
Ik heb gewacht tot de laatste aflevering van ‘Het Verhaal van Vlaanderen’ alvorens me erover uit te spreken. Dat druist in tegen mijn neiging om direct over alles te oordelen; een experiment om nooit meer te herhalen dus.
Nee serieus. Ik maakte bij voorbaat een bezwaar tegen de premisse: je kan ‘Vlaanderen’ niet met terugwerkende kracht projecteren op het verleden vóór 1970, toen het Vlaams Gewest ontstond. En zeker niet vóór de 19e eeuw, toen het idee van een politieke eenheid van de Noordkust tot de Maas ontstond.
Historici
Zeker als je over “hét” verhaal van Vlaanderen spreekt, van de prehistorie tot nu, dan herkauw je impliciet de nationalistische mythe dat de Vlaamse natie een soort eeuwige categorie is die zich door de jaren heen ontplooit en dus in de toekomst verder moet ontwikkelen. Met andere woorden: dan geef je onwetenschappelijke ideologische munitie voor het idee van meer Vlaamse autonomie of zelfs de splitsing van België.
En eigenlijk blijft de kritiek op die premisse terecht. Maar ik had één keuze van de programmamakers onderschat: om de scenario’s te schrijven gingen ze niet ten rade bij nationalisten, maar bij historici. Wetenschappers dus. En die vertellen geen mythes. Sterker zelfs, hoe langer de reeks liep, hoe meer mythes er ontkracht werden.
Al bij al was het een leerrijke tv-reeks, die een aantal historische gebeurtenissen bevattelijk wist uit te beelden. En dat voor wekelijks een miljoen kijkers. Geschiedenis is hot. Vooral de laatste 3 afleveringen vond ik uitermate bruikbaar voor het onderwijs. Omdat ze op een slimme manier de discussie over het ontstaan van de huidige kapitalistische samenleving openen, zonder de pretentie dat ze er het laatste woord al over zeggen.
Natuurlijk kan men in een populair format niet álles uitleggen. Als (soort van) historicus heb ik elke week naar Tom Waes zitten roepen dat hij één of ander saillant detail vergat, of het naliet een verband te leggen, of zich bezighield met futiliteiten zonder tot de kern van de zaak te komen. Maar dat is niet erg. Men is bewust breed gegaan in plaats van diep. Het debat is nu geopend. De interesse is gewekt.
Vlag en lading
En zie. Een reeks die “Hét Verhaal van Vlaanderen” heet, bleek toch iets heel anders te zijn dan wat ik vreesde. Eigenlijk dekt de vlag de lading niet. Het was niet één groot verhaal, maar een reeks losse gebeurtenissen. En het ging niet eens consequent over het grondgebied Vlaanderen. Limburg kwam bijvoorbeeld minder vaak aan bod dan Wallonië.
Wat het ook was, het was zéker geen Vlaams-nationalistische propaganda. Het bewijs: de nationalisten zijn woedend dat enkele van hun mythes voor eens en voor altijd doorprikt zijn. Joren Vermeersch en Johan Sanctorum komen de klap nooit meer te boven, vrees ik.
Kortom “een dikke 7/10” voor de hele reeks. Enkele zwakke afleveringen in het begin, maar heel sterk geëindigd. En ik heb geleerd om niet altijd direct te oordelen: zelfs binnen een slecht kader kan je soms goede dingen doen.
