Afghanistan, de permanente bezetting

De NAVO zit met de handen in het haar. In Afghanistan loopt niets zoals gehoopt, de jongste weken lopen bijna dagelijks berichten binnen over politiemannen of soldaten van het Afghaanse regeringsleger die aanslagen plegen. Het zijn duidelijke aanwijzingen dat de Taliban politie en leger hebben geïnfiltreerd.

Het zet de plannen om het land geleidelijk aan die politie en leger over te dragen, op de helling. De plannen voor terugtrekking van de internationale troepenmacht worden op de zeer lange baan geschoven, de Verenigde Staten bouwen integendeel steeds meer militaire basissen uit om lang, zeer lang, in het land te blijven.

In november vorig jaar waren Navo en Kabul overeen gekomen dat de buitenlandse troepen in 2014, en als het tegenviel in 2016, het land volledig aan de Afghaanse regering zouden overdragen. Er waren wel achterpoorten opengehouden; instructeurs die politie en leger opleiden vallen daarbuiten evenals de talrijke privé-milities van onder meer Amerikaanse bedrijven. Karzai had wel gedreigd die er allemaal uit te gooien, maar zo een vaart loopt het niet. Hij zou ze nog zeer hard kunnen nodig hebben.

Het is al lang duidelijk dat de Navo hier op een fiasco afstevent. Het bijkomend probleem is dat de Navo-top van de operatie in Afghanistan een halszaak heeft gemaakt, hier moet deze militaire alliantie bewijzen dat ze wereldgendarm kan spelen. Navo-secretaris-generaal Rasmussen verklaarde dat de Navo staat of valt met deze operatie.

Het valt dan ook moeilijk een fiasco toe te geven. De zaak moet ingepakt worden. Deze zomer zal de Amerikaanse president Barack Obama naar verwachting bekendmaken dat 5000 van de 30.000 militairen die hij eind 2009 extra stuurde, zal terughalen. Dat is louter symbolisch. Het inpakken wordt van langsom lastiger. Er is de herinnering aan wat er in Afghanistan gebeurde na het vertrek van de Sovjettroepen in 1989; nog geen drie jaar later viel de regering Najibullah die Moskou had gesteund. De pronostiek is nu wel dat het met Karzai geen drie jaar zou duren, onder meer omdat de Taliban leger en politie hebben geïnfiltreerd. Najibullah viel nadat de Oezbeekse generaal Rashid Dostum – nadien schuldig aan zeer grove schendingen van mensenrechten – naar de vijand overliep. Nu staan vermoedelijk talrijke generaals klaar om bij vertrek van de buitenlandse troepen eieren voor hun geld te kiezen.

In Kabul wordt nu luidop gezegd dat de volledige overdracht aan de Afghaanse autoriteiten niet vóór 2020 zal zijn, nog bijna tien jaar dus. Tot dan moet die internationale troepenmacht de regering blijven “ondersteunen”. Maar Washington werkt intussen met Karzai een plan uit voor een permanent netwerk van militaire en geheime CIA-basissen. Voor sommige basissen zijn de werken al gestart, onder meer in de provincie Helmand (bolwerk van de Taliban) waar landingspistes worden aangelegd. In Kabul wordt naast de VS-ambassade een versterkt bolwerk gebouwd voor de Amerikaanse militaire adviseurs die de Afghaanse regering zullen bijstaan. De VS nemen de militaire aanwezigheid voor hun rekening, de Navo zorgt voor opleiding en uitrusting van het Afghaanse leger en de Europese Unie staat in voor de opleiding van de politie. Dat is allemaal niet iets voor enkele jaren, maar voor zeer lange termijn. Die partners moeten samen instaan voor de betaling van die quasi-permanente bezetting, want de Afghaanse staat heeft geen geld voor zijn eigen leger en politie. De kosten voor het onderhoud van dat leger en die politie worden nu maandelijks op ca 700 miljoen euro geraamd – meer dan acht miljard euro per jaar. De Afghaanse regeerders merken daarbij wel op dat een deel van dat geld naar al die privé-firma’s gaan – waar de Afghaanse regeerders zelf een deel van opstrijken.

Die permanente bezetting blijft met het probleem zitten dat Karzai via fraude is verkozen en zeer onpopulair blijft. Een schurk, maar noodgedwongen onze schurk, redeneren Washington en de Navo. De president speelt die troef handig uit, hij werp zich al meer dan een jaar op als een fervent nationalist, maar dan vooral een Pathaanse nationalist – Karzai is net als de overgrote meerderheid van de Taliban Pathaan. Daarmee kan hij argumenteren dat hij goedgeplaatst is om met de “gematigde” Taliban te onderhandelen.

Over de contacten met die “gematigde” Taliban hangt een dik waas, zeker nadat is gebleken dat de Navo was beetgenomen door iemand die niets met de Taliban had te maken, als een belangrijke Talibanleider was voorgesteld. Nu blijken alle hoofdrolspelers hun eigen contacten te ontwikkelen, wat tot de grootste verwarring leidt.

Waar blijven de goede voornemens om de harten en geesten van de Afghanen te winnen? VS en Navo slikken hun bezwaren tegen de corruptie van het Karzai-regime in, ze nemen er vrede mee dat leidende kringen van dat regime, waaronder de clan Karzai zelf, fortuin verdienen met de oogst, verwerking en handel van opiumproducten. De strijd tegen de opium is nooit een prioriteit van de in Afghanistan opererende “internationale gemeenschap” geweest en is dat nu van langs om minder, onder meer om het regime in Kabul ter wille te zijn.