globe amsterdam

De non-politiek van de klimaatpolitiek

De trein van de klimaatverandering is de laatste jaren duidelijk ontspoord. De elites hebben hun politieke agenda moeten aanpassen door de zwaarste structurele crisis die het kapitalisme te verduren kreeg sinds 70 jaar. Daarna werd een bourgeois commons gevormd die er voor zorgt dat alle politieke en gemeenschappelijke economische energie wordt gemobiliseerd om de sputterende accumulatiemachine weer aan de praat te krijgen, volkomen los van alle sociale en milieukosten die dit teweeg brengt. Hoewel de milieuproblematiek en vooral de klimaatverandering de voorgaande jaren de agenda beheerste, kwam daar de laatste jaren opnieuw de obsessie met accumulatie om de accumulatie voor in de plaats. De milieuconferentie van 2009 in Kopenhagen (COP15) en die van Durban in 2011 waar al diegenen die zich zorgen maken over het klimaat zo gretig hadden naar uitgekeken, waren zeer ontgoochelend. De elites keken naar waar ze gewoonlijk kijken, met name naar hoe de neoliberale orde nog even kan blijven duren. Terwijl de commons van de bourgeoisie alles deden om de politieke en financiële inspanningen te richten op het herstel van de kapitalistische groei, werd het klimaat opnieuw naar de achterkamertjes van de politiek verwezen en bleef in handen van de klimaatactivisten.

18109812-groene-spruit-van-dode-bodem

COP21: Paris s’éveille?

Van 30 november tot en met 11 december vindt in Parijs de 21ste jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties plaats. De verwachtingen rond die zogenaamde COP21 zijn hooggespannen. In Parijs zou er dan eindelijk een internationaal klimaatverdrag uit de bus moeten komen, dat de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd moet beteugelen en dat vanaf 2020 in werking zou treden. Of dat ook gaat lukken is een andere vraag. Een totale flop, zoals in Kopenhagen in 2009, zal het allicht niet worden, maar velen vrezen dat het 'too little, too late' zal zijn. De internationale klimaatbeweging zal alvast massaal op de afspraak zijn om druk op de ketel te zetten.

 

Wat al langer gevreesd werd, wordt nu ook in zoveel woorden gezegd. Christiana Figueres, topvrouw van de VN-klimaatpoot UNFCCC, liet onlangs weten dat de VN er niet langer van uitgaat dat de opwarming beperkt zal kunnen blijven tot twee graden. Voortaan ligt de lat op drie graden opwarming tegen het einde van de eeuw. Figueres: “Van een opwarming van 4 tot 5 graden kan absoluut geen sprake zijn. Is 3 graden aanvaardbaar? Neen. Maar met wat er nu op tafel ligt, vormt dat de basis: de eerste collectieve inspanning om, land per land, de eerste steen te leggen. (1)”

schalie

De nachtmerrie van schalie

In Oakland, de overkant van San Francisco, betoogden zaterdag 7 februari tienduizend mensen tegen ‘fracking’, de ontginning van schaliegas en –olie uit rotsen. De nochtans als ‘groen’ geboekstaafde gouverneur Jerry Brown ziet er geen graten in dat de ontginners van die schalie-energie  massaal afvalwater in putten gooien die in de waternappen en zo in het drinkwater terechtkomen. In dat afvalwater zitten onder meer lood, arsenicum en benzeen. De betogers willen dat Brown het voorbeeld van zijn Newyorkse collega Cuomo volgt en fracking gewoon verbiedt.

noordelijkzeeroute

Minder poolijs, meer doorvaart

De Barents Observer verwacht dat het aantal doorvaarten via de Noordelijke Zeeroute, die Oost-Azië met Europa verbindt ten noorden van Rusland, in 2013 het vijfvoudige zou kunnen bedragen van vorig jaar. Dan begint het erop te lijken alsof er een commerciële doorbraak zit aan te komen, nu het winterpoolijs steeds meer uit 'jong' ijs bestaat, dat dus makkelijker smelt. Bepaalde waarnemers schatten nu dat een volledige zomerijsvrije Noordelijke Zeeroute reeds binnen tien jaar mogelijk zal zijn.

olieVS

De Amerikaanse olie- en gas-bonanza

In juni 2012 sloeg een rapport met de titel ‘olie, de volgende revolutie’ in als een bom. De auteur ervan, Leonardi Maugeri, is een voormalige manager bij het Italiaans olieconcern ENI. Hij stelt in zijn paper dat we het concept 'peak oil' voorlopig mogen vergeten. Peak oil is het moment waarop een piek wordt bereikt in de mondiale olie-extractie, waarna de productiegraad terminaal zal verminderen. Volgens Maugeri zit er echter helemaal geen oliecrisis aan te komen, integendeel. Volgens zijn schattingen kan de globale olieproductie gemakkelijk stijgen van de huidige 93 miljoen vaten per dag naar 110,6 miljoen vaten per dag tegen 2020. Die toename zal deels komen van een stijging van de conventionele olieproductie (de vandaag onderbenutte capaciteit in Irak bijvoorbeeld) en van de forse toename van de zogenaamde 'niet-conventionele olieproductie' (schalieolie in de VS, teerzanden in Canada, zware olie in Venezuela en Braziliaanse 'pre-salt oil'). Het rapport van Maugeri focust in het bijzonder op de potentiële voorraden van de VS, die zo groot zouden zijn dat het land quasi energie-onafhankelijk zou kunnen worden tegen 2020. Dat zou dan weer een enorme impact hebben op de geopolitieke verhoudingen in de wereld.

landjepik

Landgrabbing of landjepik

Inpikken van grond is een oud zeer. In de koloniale tijd werden de beste gronden in Afrika, Azië en Latijns-Amerika opgeëist voor crops die Europa nodig had: suikerriet, cacao, koffie, rubber, … Is het nu zo anders? Ja, nu is het niet alleen meer Europa, maar ook China, India, Japan. Ja, Brazilië doet zelf ook mee in Afrika. Meestal gebeurt de roof in samenwerking met multinationals. Soms onder het mom van NGO's, om dan nadien voluit als bedrijf zijn gangen te kunnen gaan.

sojaontbossing

Roetkwaad

De vuren laaien hoog op in Zuid-Piauí. De overheid verwelkomt er de sojaboeren uit Zuid-Brazilië. Eigenlijk is ongeveer elke regering in Brazilië laaiend enthousiast over de komst van soja en eucalyptus. Dan mag er al wat volk verdreven en natuurgebied in brand gestoken worden. Wegen worden aangelegd of beter geasfalteerd, richting haven. Opdat de dieselmotoren van de vrachtwagens de sojaschat efficiënter naar de haven zouden kunnen versassen. Ondertussen maken de luxueuze 4x4's duidelijk wie in sojaland het voor het zeggen heeft.

olieramp zug

Zug, een wereld van discretie

Zug is een van de minst opvallende van de 23 Zwitserse kantons. Zug blijft graag onopvallend, want discretie is een sterke troef in een land dat zoveel verdient met zijn gewaarborgde geheimen. Zug kwam heel even, discreet, in het nieuws bij de ramp van 13 november 2002 met de olietanker Prestige. Tien jaar later is in Spanje het proces over die ramp begonnen, maar de verantwoordelijken van die ramp zitten onder meer veilig in Madrid, onder wie premier Rajoy, en in …Zug.

noordelkzeeroute

Hoe meer dooi in het poolgebied, hoe meer belangstelling

We weten het intussen wel, het poolijs smelt deze zomer als nooit tevoren. Dat maakt de doorgang  ten noorden van Rusland vanuit de Atlantische Oceaan naar Azië voor enkele maanden per jaar vrij. Het ziet er naar uit dat in 2012 het record zal worden gebroken wat de tonnenmaat betreft van het transport tussen Europa en Azië via deze route.

Het is noodzakelijk de actuele logica van de ecologie te veranderen

Dat is de kern van de boodschap die door de Ecuadoraanse president Rafael Correa werd meegedeeld op de milieutop Rio+20 in Brazilië. Hij maakte daarbij gebruik van statistieken om de verhouding tussen de landen in de wereld aan te tonen. Zijn conclusie? De verantwoordelijkheid om onze planeet te beschermen is gemeenschappelijk, maar verschillend.