Het ultieme oorsprongsverhaal, stof voor reflectie

Blank bookcover with clipping path
Facebooktwittergoogle_plusmail

De mensheid is niet meer dan een oogwenk in de geschiedenis van onze planeet. In Oorsprong, het ultieme oorsprongsverhaal, wil Lewis Dartnell alvast tonen hoe hard we ons bestaan aan Moeder Aarde te danken hebben. Broodnodige literatuur in tijden van opwarming en destructie.

Als alles goed gaat, vinden op drie november de 59ste presidentsverkiezingen van de Verenigde Staten plaats. Daarbij zal de democratische kandidaat Joe Biden de zittende president Donald Trump uitdagen. Hoe die race uiteindelijk zal uitdraaien, durven we niet voorspellen. Wat we wel kunnen, is op zoek gaan naar stempatronen door een atlas open te slaan. Ja, een atlas.

Als we kijken naar de verkiezingsuitslagen van de vorige verkiezingen, zo stelt Lewis Darnell in zijn nieuwe boek ‘Oorsprong’, dan zien we een opmerkelijk blauwe (Democratische) lijn lopen doorheen North en South Carolina, Georgia en Mississippi naar het Zuiden. Die band met Democratische kiezers is, zo blijkt, helemaal terug te voeren naar een oceaan die daar enkele tientallen miljoenen jaren geleden lag. In de loop van de jaren trok die zee zich langzaamaan terug, een vruchtbare strook achterlatend die “Black Belt” zou gaan heten.

Lange tijd zou die regio economisch productief zijn – vooral landbouw en katoenproductie zouden er pieken (en tevens leiden tot vreselijke slavernij) – maar uiteindelijk zou ze zware klappen krijgen door de kelderende katoenprijzen. Intussen kampt de bevolking er al langere tijd met sociaaleconomische problemen: werkeloosheid, armoede, slechte gezondheidszorg en een laag opleidingsniveau. Kiezers stemmen hier dan ook veeleer voor de beloften van de Democratische partij, wat resulteert in een opmerkelijk stempatroon dat elke keer weer terugkeert.

Zulke fenomenen zouden ons geenszins mogen verbazen, meent astrobioloog en professor in wetenschapscommunicatie Lewis Dartnell: “Geschiedenis is een chaotisch, rommelig en willekeurig proces (…) maar als je achter alle toevalligheden van de loop van de gebeurtenissen het grotere geheel in tijd en ruimte in ogenschouw neemt, kun je ook langdurige trends en constanten onderscheiden en hun oorzaken verklaren.” Dat is dan ook precies wat hij in ‘Oorsprong’ doet. Het boek, bijzonder vlot en bij tijden entertainend geschreven, is een puik oorsprongsverhaal genre Sapiens (Yuval Noah Harari’s succesboek), en omspant een reusachtig lange tijd. De auteur praat over de ijstijden, de rotatie van de aarde, platentektoniek, grondstoffen en zeeën, en dat is nog maar een fractie van wat allemaal in het boek aan bod komt.

Het belang van dit boek is dan ook niet te overzien: we mogen niet vergeten dat wij het product zijn van de aarde, en dat we niet meer dan een oogwenk zijn in haar rijke geschiedenis. Desalniettemin wanen we ons een god, terwijl we bomen kappen, olie uit de grond halen, ertslagen aanboren en dieren doden. Daarmee zijn we de aarde ingrijpend aan het veranderen, hoewel ze nog steeds bepalend is voor ons voortbestaan. En dat zal ze blijven. Tijd dus om eens na te denken over hoe wij de vernietiging van Moeder Aarde kunnen tegengaan en haar toekomst, en dus ook de onze, kunnen garanderen.

Oorsprong
Lewis Dartnell
Thomas Rap
2019
398
Origins