Schuldenlast, geopolitiek en voetbal

Facebooktwittergoogle_plusmail

Vandaag 12 februari stapt een delegatie van het IMF (Internationaal Muntfonds) af in Argentinië. Dat is nooit goed nieuws. Het betekent dat de heren (en dames?) van deze financiële instelling komen kijken hoe het staat met de boekhouding van het land. En met de schulden.

De vakbonden en andere sociale bewegingen hebben dan ook opgeroepen om massaal te protesteren. Ze willen niet, terecht, dat het nogmaals de gewone mensen zijn die de schulden van de rijken moeten afbetalen. De sociale schuld van het land is torenhoog.

Als een drinkeling die even aan de oppervlakte komt

De rechtse president Mauricio Macri, die eind 2019 de verkiezingen verloor (zie hier), kreeg van het IMF de grootste lening ooit, 54 miljard US$. Daarvan werd al 44 miljard US$ uitbetaald, geen kat die weet wat er met het geld gebeurde. En Argentinië kan die schuld onmogelijk afbetalen, tenzij met nog eens strenge soberheidsmaatregelen. De progressieve regering die in december aantrad deed net het tegenovergestelde (zie hier). Er werden sociale noodmaatregelen getroffen om de sterk verarmde bevolking te helpen en de economie nieuw leven in te blazen. President Alberto Fernandez slaagde erin om met bijna eeparigheid een wet in het Parlement te laten goedkeuren om nieuwe onderhandelingen met het IMF te beginnen. De oppositie stemde ermee in, omdat ook de provincies zware schulden hebben af te betalen.

Vervolgens ging Fernandez op reis naar Europa om er steun te vragen van landen als Frankrijk en Spanje. Daarna ging het richting Washington om de gesprekken met het IMF op te starten. Even kon het land ademhalen.

Wrang

Dit is een erg wrang verhaal, want het is nauwelijks een kleine twintig jaar geleden dat Argentinië ‘in default’ ging omdat het na jarenlang wanbeheer zijn schulden niet langer kon afbetalen. Tot Ernesto Kirchner en later zijn weduwe Cristina Fernandez (geen familie van de huidige president) het roer omgooide en het op een akkoord gooide met de belangrijkste schuldeisers. Zij aanvaardden een gedeeltelijke terugbetaling. Een kleine groep van ‘aasgierfondsen’ deed dat echter niet en daardoor had Argentinië jarenlang geen toegang tot de financiële markten.

De rechtse President Mauricio Macri betaalde in 2016 wel de volle pot aan de aasgieren, de financiële markten deden de deur weer open en … er werden nieuwe schulden gemaakt. Met hetzelfde wanbeheer en hetzelfde resultaat: aan de rand van een ‘default’.

We weten van vorige onderhandelingen, met Argentinië zowel als met Griekenland of andere arme en zwakke landen, hoe soepel het IMF kan zijn. En vooral: hoe politiek deze gesprekken verlopen.

Het lijdt geen twijfel, hoewel er geen bewijzen zijn, dat het plotse vertrek van politiek vluchteling Evo Morales naar Cuba – ‘om gezondheidsredenen’ – alles te maken heeft met deze IMF-onderhandelingen. Argentinië staat zwak en met uitgestoken hand, om te krijgen. Je moet dan doen wat men je zegt…

Geopolitiek

Gek ook dat de Wereldbank juist een nieuw rapport gepubliceerd heeft over hoe er weer een crisis dreigt omdat té veel landen een veel te hoge schuldenlast hebben. Nooit eerder gebeurde zoiets, omdat de internationale financiële instellingen geen baat hebben bij het vermijden van een crisis. Wie herinnert er zich niet de Bono’s die hand in hand met IMF, Wereldbank en alle grote NGO’s ‘Make Poverty History’ schreeuwden, ze zouden met een nieuw initiatief om de schulden van de derde wereld af te lossen – HIPC – de armoede de wereld uit helpen. O wee wie daar even moest mee lachen! En we weten hoe het staat met de armoede in Afrika: ze is in aantal mensen nagenoeg verdubbeld.

De Latijns-Amerika landen betaalden in 2017 4,3 % van hun BBP aan schuldaflossing, tegen nauwelijks 3,7 % voor onderwijs en 2,9 % voor gezondheidszorg.

Vandaag is de bezorgdheid dus groot. In technische termen worden alle problemen uit de doeken gedaan, de rentevoeten, het ‘goed bestuur’, de exportgeleide economie … En heel eventjes wordt ook gezegd waarom men bezorgd is: té veel leningen werden door de Chinese overheid verstrekt! China koop inderdaad invloed door middel van infrastructuurprojecten en plannen voor zijn Belt and Road Initiatief. Daar zijn ze in Washington helemaal niet gelukkig mee.

Voetbal

Voormalig President Macri ligt er niet wakker van. Hij heeft een nieuwe baan gevonden bij de Stichting van voetbalbond Fifa in Genève. Niet bepaald een club die bekend staat om zijn zuiver spel. Verhuisd van Panama naar Zwitserland, schrijft de Argentijnse krant Página12, verwijzend naar de Panama-papers en het fiscaal paradijs in de Alpen.

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.