China Papers: propaganda als onderdeel van nieuwe koude oorlog?

Islamitisch Instituur van Urumqi (foto: J.J.)
Facebooktwittergoogle_plusmail

In onze media is er heisa rond de ‘China Papers’, gelekte Chinese documenten waaruit zou blijken dat China massaal Oeigoerse moslims opsluit en brainwasht. Wat is ervan aan? Wat is de band met de uitdeinende nieuwe koude oorlog?

De documenten komen uit een onbekende ‘hooggeplaatste bron in de partij’ en werden oorspronkelijk in de New York Times gelekt. Bij diegenen die verklaren dat ze echt zijn vinden we personen die voor het Pentagon werken en voor de Victims of Communism Memorial Foundation. Niet echt objectieve beoordelaars. Bovendien worden de documenten ontdaan van elke context en geframed voor het demoniseren van China.

Zo wordt in de meeste media een interne toespraak van president Xi, waarin hij opriep ‘absoluut geen mededogen’ te tonen, aangevoerd als ultiem bewijs van massale opsluiting en slechte behandeling van de Oeigoerse moslims, op bevel van het hoogste gezag.

Wat is het echte verhaal? In maart 2014 pleegden Oeigoerse terroristen een aanslag met messen op reizigers in het treinstation van Kunming (in de provincie Yunnan). Daarbij vielen 150 gewonden en 31 doden. Enkele weken later kwam president Xi naar Xinjiang om de toestand te bespreken. Hij riep op tot de ‘strijd tegen terrorisme, infiltratie van radicalisme en separatisme’ door gebruik te maken van de ‘organen van de staatsmacht’ en ‘absoluut geen medelijden’ te tonen. Bestaat er ergens een regering die wel mededogen toont met terrorisme, radicalisme en separatisme? Het verwijt tegen de Chinese president klinkt extra hol op het ogenblik dat de Westerse legers in het Midden-Oosten oorlog tegen IS voeren en Frankrijk en Groot-Brittannië commando’s sturen om hun eigen Syriëstrijders te vermoorden.

Uit de lucht gegrepen aantallen

Bij het doorlopen van de 400 bladzijden ‘China Papers’ blijkt dat de conclusies zoals in het hierboven aangehaalde voorbeeld grotendeels neerkomen op een intentieproces. Geen enkele belangrijke claim tegen China wordt met feiten aangetoond.

De belangrijkste van die claims was oorspronkelijk ‘dat de Chinese overheid de voorbije drie jaren misschien wel tot één miljoen Oeigoeren, Kazakken en andere minderheden vasthoudt in interneringskampen en gevangenissen’ . Die is intussen door onze media zonder verdere aanwijzingen opgeschaald tot ‘meer dan een miljoen, misschien wel anderhalf tot twee miljoen’ in ‘concentratiekampen’. In de China Papers staat echter niets concreet over aantallen betrokken personen.

De oorspronkelijke claim komt uit het hoofd van Adrian Zenz, China specialist bij de Victims of Communism Memorial Foundation (opgericht door het Amerikaans Congres in 1993) die na gesprekken met in het buitenland verblijvende separatisten verenigd in het door de VS financieel gesteunde World Uighur Congress tot de schatting komt dat er ‘honderdduizenden tot misschien wel een miljoen Oeigoeren’ vast zitten. Die schatting vond via de Amerikaanse expert Gay McDougall haar weg naar panelgesprek van het VN comité voor de mensenrechten. Daar pikte Reuters ze op, stelde ze meteen voor als door als een door de VN erkend feit en verspreidde ze wereldwijd via de mainstream media. Een schimmige organisatie, de door de VS gefinancierde Chinese Human Rights Defenders (CHRD) diende als ‘betrouwbare’ bron. Mainstream media blijven het vandaag tegen beter weten in nog steeds voorstellen alsof het VN comité voor de mensenrechten achter de beschuldigingen staat.

Achteraf is door Zenz geprobeerd substantie te geven aan zijn bewering, met satellietfoto’s van ‘kampen’ en statistieken over de budgetten voor openbare veiligheid in Xinjiang. In zoverre deze elementen echt zijn blijven ze vatbaar voor heel wat interpretatie. De Chinese overheid van haar kant heeft de geciteerde aantallen ‘belachelijk overschat’ genoemd.

Terrorisme verzwijgen of vergoelijken

China vecht in Xinjiang tegen terrorisme, radicalisme en separatisme en is daar open en duidelijk over. Het terrorisme is reëel, met de voorbij tien jaar talrijke zware aanslagen in China. Honderden – duizenden?- Oeigoerse strijders van de ETIP (East Turkestan Islamic Party) vechten in buitenlandse brandhaarden zoals Afghanistan en Syrië; het risico op terugkeer via Turkije is reëel.

Het separatisme is reëel en actief door de VS ondersteund. De Amerikaanse NED betaalt het World Uyghur Congress dat streeft naar onafhankelijkheid van Xinjiang. Het radicalisme is reëel en leidde in 2010 tot een pogrom met bijna 200 dode Han-Chinezen in de straten van Urumqi. Onze media verzwijgen het racistische karakter van de deze pogrom of vergoelijken deze en andere feiten als een opstand tegen een autoritair regime. Ze focussen enkel op door China genomen echte of verzonnen maatregelen die ze uit hun context halen en voorstellen als overdreven repressief en onterecht.

Als antwoord op de talrijke en ernstige aanslagen heeft China gereageerd met toegenomen repressie en controle in Xinjiang, en overigens ook op alle publieke plaatsen elders in China. De bevolking eiste veiligheid. Bestaat er een land dat anders reageert op aanslagen? Waarom China en het Westen beoordelen met twee maten en twee gewichten? Het onmiddellijke resultaat van het beleid is er: al meer dan drie jaar vond in China geen aanslag meer plaats.

Opleiding wordt onderdrukking genoemd

Op langere termijn streeft China naar het wegwerken van de economische achterstelling van de Oeigoeren, die een belangrijke voedingsbodem vormt voor het radicalisme. Het volstaat daarbij niet de regio Xinjiang versneld te ontwikkelen via investeringen in infrastructuur om de oasen waaruit de regio bestaat te ontsluiten. Het wegwerken van economische achterstelling vereist ook een betere scholingsgraad van de Oeigoerse minderheid, die overwegend afkomstig is uit een ruraal milieu, nauwelijks Chinees spreekt en in de stad slechtere banen krijgt dan de doorgaans geschoolde Han. Een grootschalige bijscholing van volwassenen in de Chinese taal, kennis van de Chinese wetten en instellingen, specifieke beroepsopleiding en duiding van de islam door gematigde islamleraren is een logisch initiatief. Die bijscholing is verplicht voor personen die radicale ideeën verkondigen en gebeurt in halfopen internaten.

Het beeld in onze media is echter grondig scheefgetrokken. Naast de opleiding voor volwassen burgers zijn er nog twee andere systemen voor heropvoeding. Veroordeelde criminelen moeten in de gevangenis deradicaliserings- en herscholingsprogramma’s volgen. Criminelen die hun straf uitgezeten hebben maar omwille van hun radicalisme nog altijd een gevaar voor de samenleving vormen moeten in gesloten centra gelijkaardige programma’s volgen. De Westerse media maken hiervan een amalgaam. De China Papers bevatten rapporten die overduidelijk over gevangenissen gaan. Foto’s tonen gevangenissen en mensen in gevangenispak. De lezer wordt echter ingelepeld dat dit alles van toepassing is op meer dan één miljoen onschuldige burgers die opgesloten zouden zitten in kampen, of in ‘concentratiekampen’.

Een verantwoordelijk functionaris van de regio Xinjiang heeft overigens verklaard dat 90% van de betrokken personen hun programma intussen al beëindigd hebben. Ook deze informatie vind je zelden bij ons.

Propaganda en koude oorlog

De Chinese regering heeft talrijke bezoeken aan opvoedingsinstellingen voor volwassenen georganiseerd voor diplomaten en journalisten van alle landen. Ze hebben met eigen ogen kunnen zien hoe het er in deze instellingen aan toe gaat en met betrokkenen kunnen praten. Het maakt niets uit voor de westerse media: de gruwelberichtgeving gaat verder. Daarvoor worden kritiekloos getuigen opgevoerd die steevast in het buitenland levende Oeigoeren zijn uit kringen van het Uyghur World Congress.

Enigszins lachwekkend is de Westerse bezorgdheid voor de bescherming van de islam; in Xinjiang wel te verstaan, niet bij ons. Vertegenwoordigers van alle landen met grote aantallen moslims hebben de uitnodiging om Xinjiang te bezoeken aanvaard. Geen enkele van die regeringen heeft kritiek geuit op de Chinese aanpak, verschillende hebben China geloofd voor de pogingen om het radicale misbruik van de islam te bestrijden.

China telt 21 miljoen moslims, met 36.000 moskeeën, 45.000 imams en 10 islamitische scholen. Halal voedsel is overal verkrijgbaar en populair, ook bij niet-moslims. In alle grote steden staan prominent moskeeën, en dikwijls nieuw gebouwde.

22 Westerse landen plus Japan hebben deze zomer een gezamenlijke verklaring uitgegeven waarin ze China aanklagen voor zijn beleid in Xinjiang. 36 derdewereldlanden antwoorden prompt met een gezamenlijke steunbetuiging voor China.

Het gaat dus duidelijk om meer dan al dan niet onderdrukking van een etnische en religieuze minderheid. De VS hebben een nieuw soort koude oorlog tegen China gelanceerd: economisch, technologisch, militair, diplomatiek en last but not least via propaganda. Een groot deel van de Westerse wereld volgt de VS in dit propaganda-offensief.

Bedenkelijk is de betrokkenheid bij deze campagne van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), een groep van 220 onafhankelijke onderzoeksjournalisten. Zijn het ideologische vooroordelen tegen China die deze journalisten laten meelopen met allesbehalve onafhankelijke, kritische of objectieve propaganda?

De campagne rond de China Papers sluit naadloos aan bij de uitdeinende nieuwe koude oorlog die vanuit de VS tegen China gevoerd wordt. Nadat president Trump vorige week een wet ondertekende die de VS toelaat Hongkong economisch onderuit te halen en zo onrechtstreeks China te treffen, heeft deze week het Amerikaanse Congres, na de Senaat, een wetsvoorstel goedgekeurd waardoor de VS China sancties kunnen opleggen indien ze vinden dat de Oeigoeren in Xinjiang slecht behandeld worden. Die sancties zijn gericht tegen Chinese bedrijven, maar ook tegen individuele Chinese overheidsfunctionarissen. Zoals de Hongkong wet is ook dit voorstel met grote meerderheid door Democraten en Republikeinen gesteund. De wettekst moet nog gecoördineerd worden tussen Congres en Senaat en dan door Trump ondertekend vooraleer ze van kracht kan worden. Dit is op korte tijd de tweede zware inmenging van de VS in de binnenlandse zaken van China.

Deze tekst verscheen eerder, op 5 december op Chinasquare.be Dit is een opinie. Opinies geven alleen de mening van hun auteur, niet noodzakelijk de mening van de redactie van Chinasquare.