De harakiri van groen links

foto: wikipedia
Facebooktwittergoogle_plusmail

Voor sommigen is het erg makkelijk. Er gebeurt ergens in de wereld een staatsgreep, liefst in Latijns Amerika, en we weten meteen wat er aan de hand is. Hoe zou het ook anders kunnen: het imperialisme! De Verenigde Staten zijn uit op de grondstoffen van het land en kunnen geen links president aanvaarden die het geld zou gebruiken voor, zeg maar, sociaal beleid.

Het kan nog erger: het mondiale, ecologische links dat vóór alles de democratie wil respecteren en met een vergrootglas de daden en misdaden van de afgezette president bekijkt. Niet zuiver op de graat? Dan sluiten we ons aan bij de coup. Wij zijn voor dialoog, ook met rechts.

In de twee gevallen is kennis van het land in kwestie niet nodig. We gaan uit van principes. Van waarden. Wij hebben het goede in ons en willen het goede en niets dan het goede.

U zal begrepen hebben, beste lezer, dat ik over Bolivië praat. Wat de afgelopen drie weken is gebeurd achtte ik zelf onmogelijk. Een linkerzijde die inderdaad liever met extreem-rechts praat dan met een linkse politieke partij die bijna veertien jaar met groot succes heeft geregeerd.

Ik wil in dit artikel even heel kort ingaan op het probleem van de anti-imperialisten om dan uitleg te geven bij het waanzinnige links dat momenteel de mondiale media beheerst en weigert de staatsgreep tegen President Evo Morales te erkennen. Voor de feiten verwijs ik naar voorgaande artikelen (hier en hier en hier) op Uitpers.

Het volk tegen de oligarchie

Het imperialisme van de V.S. kent geen grenzen. Van Hong Kong tot Caracas tot La Paz worden complotten gesmeed om regimes omver te werpen. China is misschien iets te hoog gegrepen, maar Maduro en Morales, dat zou toch moeten lukken? Keer op keer geeft de alternatieve pers dan berichten om te melden dat ‘de media zwijgen’ maar dat er gelukkig een linkerzijde is die attent blijft en weet dat militair X aan de ‘School van de Amerika’s’ gestudeerd heeft (het militaire opleidingscentrum in de V.S.) en parlementair Y al eerder veroordeeld werd voor drugshandel.

Ik maak er een beetje een karikatuur van, maar het valt op dat van zodra er ergens een stem is die ook op moeilijke interne conflicten wijst, die stem meteen bij de imperialisten wordt geteld.

Nu is het zeker zo dat de V.S. vaker dan zelden gebruik maken van interne conflicten om hun belangen te verdedigen, en nee, bezorgdheid om democratie of mensenrechten is daar nooit bij. Mijn enige probleem met deze zienswijze is gewoon dat er geen kennis van zaken nodig is en de bewijzen uit de bovenste la worden gehaald. Klaar voor gebruik. Soms zijn onze Vlaamse auteurs nog sneller dan Chomsky!

Maar kijk, wat in Bolivië gebeurt kan geenszins vergeleken worden met wat in Venezuela gebeurt en wat in Caracas gaande is heeft niets te maken met Colombia.

Venezuela noemt zichzelf een socialistisch land. Dat geeft zijn leiders een grote verantwoordelijkheid inzake democratie en mensenrechten. Als er in zo’n land honger heerst, de economie op apegapen ligt en miljoenen mensen het land uitvluchten, dan is er een reëel probleem, wat ‘de imperialisten’ ook aan het doen zijn. En van een rechtse regering in Colombia kan moeilijk iets anders verwacht worden dan wat er altijd in dat land is gebeurd. Formele democratie en zware mensenrechtenschendingen. Moeilijk te vergelijken.

Bolivia is op dat vlak net heel anders en dat werd in de eerdere artikels goed uitgelegd. De regering van Evo Morales is een van de meest succesvolle linkse regeringen ooit. Het land heeft op bijna veertien jaar tijd een enorme sociale en economische vooruitgang geboekt. Uiteraard is er kritiek mogelijk op Evo Morales, op wie niet? Maar Morales heeft de honger wel verdreven en Bolivië heeft geen politieke gevangenen. Vandaar dat het werkelijk onverklaarbaar is dat een deel van de linkerzijde de coup tegen Morales niet wenst te veroordelen.

Waanzinnig links

Het geweld in Bolivië is begonnen meteen nadat de verkiezingsresultaten officieel bekend werden gemaakt. Ze gaven ongeveer 47 % aan voor Evo Morales en een goede 10 % minder voor de volgende kandidaat, Carlos Mesa. De cijfers werden meteen in twijfel getrokken en de overwinning van Morales werd ontkend. De President vroeg daarom een audit aan de Organisatie voor Amerikaanse Staten en verklaarde eventueel een tweede ronde te kunnen aanvaarden. De eerste resultaten van de audit waren positief voor de Boliviaanse President, maar plots keerde Luis Almagro zich tégen Bolivië en het gepubliceerde rapport sprak over ‘talrijke onregelmatigheden’. Het vroeg om nieuwe verkiezingen. Morales beloofde nieuwe verkiezingen.

Alles goed, zou je denken. Neen, want ‘onregelmatigheden’ zijn geen fraude, één, en de fraude die nu door rechts én een deel van links wordt ingeroepen is nergens bewezen. Ten tweede vergeet men iets te makkelijk dat Morales hoe dan ook tussen de 45 en de 47 % haalde en dus wel degelijk de overwinnaar van deze verkiezingen is. De feitelijke betwisting gaat over het al dan niet 10 % grote verschil met de tweede kandidaat, wat eventueel tot een tweede ronde had moeten leiden.

Maar de oppositie wilde geen tweede ronde, en wilde geen nieuwe verkiezingen. De rechterzijde had van tevoren gezegd geen overwinning van Morales te kunnen aanvaarden. Het geweld en de betogingen die meteen begonnen – en waar een deel van links dus zeer actief aan mee deed – was brutaal. Wie het nieuws wat volgt zal de mensen gezien hebben die aan bomen waren vastgebonden, of de burgemeester wiens haar werd afgeknipt, met rode verf werd overgoten en verplicht werd om blootsvoets door het dorp te trekken.

Nog erger was het feit dat op twee dagen tijd familieleden van ambtenaren en partijverantwoordelijken werden gegijzeld, bedreigd, en hun huizen of kantoren in brand gestoken. Indien dit ter plekke werd bedacht, efficiënt, maar het heeft er alle schijn van dat dit nauwkeurig van te voren werd gepland. Dit was het werk van extreem-rechts, met slechts één doel: de MAS-beweging onthoofden (Movimiento al Socialismo) en Morales tot aftreden dwingen.

Een deel van links applaudisseerde. Jonge mensen die nooit een andere president hebben gekend trokken door de straten om Morales een dictator te noemen en te wijzen op zijn vele fouten. Ook zij wilden zijn aftreden.

Het leger en de politie, waarmee Morales altijd een goede verstandhouding kon waarmaken, veranderde plots van taktiek. Politiemensen gingen aan het muiten en het hoofd van de strijdkrachten kwam Morales vriendelijk vragen of hij aub niet wou aftreden.

Zo gebeurde. Zijn leven was wel in gevaar. Het is met erg veel moeilijkheden dat een vliegtuig van de Mexicaanse strijdkrachten hem in Chapare is kunnen ophalen, de meeste buurlanden weigerden het vliegtuig om gebruik te maken van hun luchtruim.

MAS heeft een tweederde meerderheid in het Parlement. Dat zou dus nooit het ontslag van Morales aanvaarden en zeker geen President van rechts aanduiden. De Senaat vergaderde daarom zonder quorum en Janine Anez riep, volkomen onwettelijk, zichzelf tot President uit. Er kwam nog altijd géén veroordeling van het ‘groen links’ dat ook tégen Morales was.

Deze nieuwe President heeft geen enkele legitimiteit. In principe zou ze ook enkel nieuwe verkiezingen moeten voorbereiden, maar ze stelde wel een volledig nieuwe regering aan, wat doet vermoeden dat ze snel snel een aantal belangrijke wetswijzigingen wil doorvoeren.

De linkerzijde waar ik het over heb en die ik gemakshalve ‘groen links’ noem bestaat uit autonomen, NGO mensen met internationale relaties en een deeltje diehard trotzkysten. Hun belangrijkste woordvoerder is Pablo Solon, een goede bekende – en minzaam man – die duidelijk een grote invloed heeft op de mondiale groenlinkse zijde die elkaar op de klimaattoppen ontmoet. Zijn binnenlandse aanhang is kleiner dan zijn intellectuele invloed op groen links in Europa en Azië (hij was enkele jaren directeur van Focus on the Global South in Bangkok).

Er is helemaal geen coup, zo wordt gezegd, het was een volksopstand tégen Morales en daarvan maakt de rechterzijde gebruik. Wie verantwoordelijk is, is Morales zelf. Wie dat ‘volk’ dan was, is zeer de vraag. Extreem-rechts, zeer zeker, jonge mensen die blijkbaar nauwelijks weten wat ‘dictatuur’ betekent en die dat wellicht snel zullen ontdekken. Het heeft er alle schijn van dat het juist die participatie van links is geweest in de eerste protesten die de deur en alle vensters wijd open heeft gezet voor extreem-rechts.

Wat ze Morales verwijten is het feit dat hij ondanks de resultaten van het referendum van 2016 toch opnieuw kandidaat was in deze verkiezingen, en zijn ‘extractivisme’, dit is de vele mijnbouwactiviteiten die de ‘pachamama’ pijn doen. Deze kritiek is zeker verantwoord, hoewel ik niet weet hoe een arm land met gegeerde grondstoffen moet te werk gaan om de straatarme bevolking vooruit te helpen. Zoals Rafael Correa in Ecuador vroeger zei: ‘ze willen dat we gaan bedelen, terwijl we op een zak vol goud zitten’.

Maar dat terechte kritiek op een President een coup van rechts kan verantwoorden, is werkelijk wraakroepend. Vooral omdat de rechterzijde die inmiddels de macht heeft gegrepen, ook de centrumkandidaat bij de verkiezingen, Carlos Mesa, volledig aan de kant heeft geschoven. De macht is nu in handen van een christelijk en racistisch rechts dat niet aarzelt om met de bijbel te zwaaien en de whipala – de vlag van de inheemsen – te verbranden.

Het is ook onbegrijpelijk dat het met die rechterzijde is dat groen links nu praat – Solon onderhandelt in Potosí met Marco Pumari, de tegenhanger van Luis Fernando Camacho die van Santa Cruz is. Blijkbaar is dat makkelijker dan praten met MAS. Alsof de rechterzijde wel respect zal hebben voor ‘moeder aarde’. Het is evident dat de mijnbouwbelangen snel in handen van internationale multinationals zullen zitten en de inkomsten voor het land verloren zullen gaan. Over respect voor de inheemse bevolking spreken we niet eens. Toch lees je op de facebookpagina van Pablo Solon dat je inderdaad met extreem-rechts moet onderhandelen.

Progressief groen links of stalinistisch links?

Wat kan deze linkerzijde bewegen?

De meest voor de hand liggende verklaring kan de oude stalinistische gedachte zijn dat sociaal-democratie een grotere vijand is dan het fascisme. Het zou me verbazen maar het is niet geheel ondenkbaar.

Een tweede mogelijkheid is dat dit nieuwe zich progressief wanend groen links uitermate naïef is, de zuivere waarden van moeder aarde, democratie en mensenrechten wil verdedigen, en niet beseft welke krachten er schuilgaan achter extreem-rechts. Het is dan een hopeloze politieke immaturiteit en een gebrek aan inzicht die wel brutaal kunnen wakker geschud worden.

Een derde mogelijkheid is dat dit ‘groen’, zoals vaak wordt beweerd, dichter bij rechts staat dan bij links, geen probleem heeft met de religieuze kreten, de natuur boven de mensen verheft en voor wie ‘emancipatie’ een overbodig begrip is. Het is het groen dat de moderniteit veroordeelt en niet beseft tot welke obscurantistische praktijken dit kan leiden.

Nogmaals, de kritiek op Evo Morales is in veel gevallen terecht. Maar tussen dat en impliciete steun aan een staatsgreep gaapt een onoverbrugbare kloof. Alsof Allende verantwoordelijk was voor de coup van Pinochet. Is er één links leider die werd afgezet waarop geen kritiek mogelijk was? Allende? Lugo? Bishop? Arbenz? Rousseff? De lijst is lang.

Walter Lotens merkt in zijn laatste artikel terecht op dat het niet makkelijk is om, eens aan de macht, het contact met de basis en met de sociale bewegingen te onderhouden. ‘Mandando obedeciendo’ is moeilijk, precies omdat je in een regering noodgedwongen voortdurend naar compromissen moet zoeken en er bijna onvermijdelijk altijd winnaars en verliezers zijn. De ‘inheemse bevolking’ is lang geen homogeen blok. Het is die politieke maturiteit die blijkbaar vaak ontbreekt. Op dezelfde manier als Morales nu wordt verguisd, werd ook Rafael Correa in Ecuador de mantel uitgeveegd. Van President die het land tien jaar lang stabiliteit en groei had geboden, werd hij een neoliberale en dictatoriale duivel. Het geeft te denken.

Hoe dan ook is deze hele zaak een diepe wig aan het drijven in mondiaal links. Het samenwerken met extreem rechts en het accepteren van een staatsgreep gaat veel verder dan gewone ‘diversiteit’ die we zo graag koesteren. Met dit links kan nog onmogelijk worden samengewerkt. Het is een verdere verzwakking van de linkerzijde, terwijl de aandacht voor het milieu die linkerzijde had moeten versterken en vernieuwen.

Intriest.

 

 

 

 

 

 

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.