Bij de dood van Agnes Heller

Facebooktwittergoogle_plusmail

De Hongaarse filosofe Agnes Heller is vorige week, ze was 90, overleden. Met haar verliest premier Viktor Orban een verbeten vijand. Heller had het als linkse dissidente tijdens de communistische periode erg moeilijk gehad, onder Orban was dat niet veel beter.

Agnes Heller heeft destijds nogal wat linkse jongeren beïnvloed met haar ideeën over marxisme en democratie. Het boekje dat ze samen met haar man, Ferenc Feher, schreef – in het Frans “Marxisme et démocratie” (ed. Maspéro, 1981), stond in veel boekenkasten. Het staat er bij mij nog altijd.

De ondertitel zei veel: ‘Au delà du “socialisme réel” – het ‘reële socialisme’ was de benaming die de bureaucraten voor hun eigen systeem hadden bedacht. Het waren scherpe marxistische analyses van die bureaucratische systemen zoals ze dat in Hongarije meemaakte.

Met Heller verdwijnt een van de laatste figuren van de zogenaamde ‘School van Boedapest’ rond de marxistische filosoof Georg Lukàcs (1885-1971).

Tirannen

Heller was de voorbije jaren druk in de weer tegen wat ze “de nieuwe tirannen”, zoals Orban, noemde. We moeten alle oude categorieën laten vallen, de wereld is zodanig snel aan het veranderen, we moeten de wereld zien zoals hij is…Stalinisme, fascisme, nazisme zijn begrippen uit het verleden, zei Heller. We staan nu tegenover tirannieën die zich installeren via het algemeen stemrecht, in samenlevingen die aan bloedarmoede lijden. We zitten in veel landen, zoals Hongarije, Turkije, Polen, Rusland… met moderne tirannen die gekozen en herverkozen worden.

Haar overlijden werd bekendgemaakt door de Hongaarse Academie van Wetenschappen. De voorbije maanden heeft Orban het heel erg gemunt op de academische wereld die hij ook, na onder meer de media- en kunstwereld, onder de knoet wil krijgen.

Zie ook

Regerend radicaal rechts in de lift Polen, Hongarije, Italië… waar radicaal rechtse partijen aan het roer staan, scoren ze goed. Zeker, de Oostenrijkse FPÖ doet het na een Ibiza-schandaal minder dan gehoopt, maar globaal genomen kan regerend radicaal rechts heel tevreden zijn. Radicaal...
Regerend radicaal rechts scoort Radicaal rechtse partijen doen het niet alleen electoraal goed als protestpartijen, we kunnen er niet blind voor zijn dat enkele in Europa regerende partijen ook goed scoren in verkiezingen en peilingen. Zoals de Lega van de Italiaanse minister van B...
De Orbanisering van Europa De onbetwistbare zege van de Hongaarse premier Viktor Orban is geen lokale aangelegenheid. Dat zijn partij Fidesz haar tweederde meerderheid in het parlement nog versterkt, is goed nieuws voor haar uiterst-rechtse bewonderaars als Geert Wilders, Mari...
Freddy De Pauw was van 1972 tot 2002 redacteur buitenland bij De Standaard. Hij volgde jarenlang Centraal- en Oost-Europa, een groot deel van Azië (o.m. China) en Italië. Hij publiceerde o.m. bij het Davidsfonds ‘Volken zonder Vaderland’ over de ‘etnische kwesties’ in Centraal- en Oost-Europa; De firma maffia; Italië, moeder van alle smeer; Russische mafija; Handelaars in mensen; Maffia in België en Handelaars in nieuws over trens in de berichtgeving. Werkt sinds de start in 1999 mee aan Uitpers.