De laatste fase?

Facebooktwittergoogle_plusmail

Woensdagochtend 1 mei ziet het er naar uit dat ‘de laatste fase’ is afgelopen. Juan Guaidó, zelfverklaard President van Venezuela, had dinsdagochtend aangekondigd dat President Maduro met steun van het leger zou worden afgezet. Nu blijkt dat die ‘laatste fase’ van het verzet dat hij aankondigde, wel eens zijn eigen laatste fase kan zijn. Het was niet eens een poging tot militaire coup, zo zeggen waarnemers, het was niet meer dan een krampachtige communicatie-oefening om mensen op de been te krijgen. Het is mislukt. Eens te meer.

De feiten

In de vroege ochtend van dinsdag 30 april wordt het bericht verspreid dat de militaire basis van La Carlota, in de buurt van Caracas, was ingenomen. Juan Guaidó laat weten dat de ‘laatste fase’ van ‘operatie vrijheid’ is begonnen.

Iets na zessen laat de minister van communicatie van President Maduro weten dat een aantal militairen uit hun functie is ontzet.

Om zeven uur zegt de oppositie dat de ‘aanval op La Carlota’ begint, vanaf de verkeerswisselaar in de buurt van de kazerne. Een groep militairen die ter plaatse komt ziet er Guaidó én Leopoldo Lopez, de oppositieleider die verantwoordelijk was voor de wekenlange rellen in 2014 en onder huisarrest staat. Ze begrijpen dat ze in de val zijn gelokt en keren terug.

Maduro roept de bevolking op om naar het presidentieel paleis te komen, Miraflores. Guaidó vraagt een manifestatie in een ander stadsdeel, Altamirano.

Het leger gebruikt traangas tegen de oppositie, er vallen schoten. Er zouden tientallen gewonden zijn gevallen.

Heel even zijn de belangrijkste media even uit de ether geweest, maar de hele dag lang werkten de sociale media normaal.

De ‘coup’ is mislukt, zoveel is duidelijk. Het is trouwens al de tweede keer dat Guaidó probeert enkel militairen over de streep te trekken, zonder succes (zie hier). De top van het leger blijft Maduro steunen. De tientallen militairen die in januari zijn overgelopen naar het kamp van de oppositie werden in Colombia aan hun lot overgelaten. De VS zullen zich niet om deze pionnen bekommeren. Dit keer hebben 25 militairen hun toevlucht gezocht in de ambassade van Brazilië.

Clowneske machteloosheid

Guaidó is en clownesk figuur die wordt opgefokt door de V.S. en enkele rechtse regimes in Zuid Amerika. Een overzicht van zijn avonturen sinds begin dit jaar toont aan dat hij wel hard kan toeteren, maar onvoldoende steun heeft bij de bevolking en nagenoeg géén steun bij het leger.

Op 10 januari gaat het nieuwe mandaat van President Maduro in. Op 23 januari verklaart de voorzitter van het Parlement dat hij de enige legitieme President van Venezuela is, aangezien de verkiezingen van mei 2018 niet eerlijk zouden verlopen zijn. Hij krijgt meteen de steun van de VS en van landen als Chili, Colombia, Peru, Argentinië. Diverse Lidstaten van de EU geven eveneens hun steun aan de fake president, maar de EU volgt niet. Rusland, China, Turkije, Bolivia en Cuba geven uitdrukkelijk hun steun aan Maduro. Pogingen om in de Veiligheidsraad van de VN Maduro te veroordelen mislukken.

Op 25 januari biedt President Maduro aan om een dialoog op gang te brengen met Guaidó, maar die weigert een ‘valse dialoog’.

Op 28 januari spreken de VS zware sancties uit tegen oliemaatschappij PVDSA en geven Guadió controle over de financiële middelen van het bedrijf in de VS. Aangezien de VS de belangrijkste klant zijn van Venezuela weegt dit zeer zwaar door en berooft het het land van zijn geld. Deze sancties werden op 28 april van kracht.

Op 7 februari kondigt Guaidó ‘humanitaire hulp’ voor de bevolking aan, met steun van Colombiaanse militairen. Venezuela sluit de grens met Colombia en Brazilië. Er komt geen vrachtwagen over. Aan beide kanten van de grens wordt een groot ‘humanitair’ concert gegeven, aan de kant van Colombia met de steun van Richard Branson van Virgin. Enkele weken later levert het Rode Kruis met akkoord van Maduro wel humanitaire hulp.

Eind februari spreekt de ‘Groep van Lima’ die Guaidó wel steunt, zich uit tégen gebruik van geweld. Guaidó, die het land niet mag verlaten, is wel op die vergadering aanwezig en maakt een rondreis door Zuid-Amerika. Hij komt ongestraft het land weer binnen.

Op 7 maart valt de elektriciteit in bijna het hele land uit, voor verschillende dagen. Gebrek aan onderhoud, zegt de oppositie, sabotage repliceert het regime.

En nu?

Na deze zoveelste mislukte poging om Maduro af te zetten, houdt Guaidó niet zoveel kaarten meer in de hand. Hij roept op om vandaag, één mei, de allergrootste betoging tegen het regime te houden. Waarnemers menen echter dat het juist wegens de aankomende mislukking van die manifestatie was, dat Guaidó gisteren, nog eens, zijn hand overspeelde.

Ondertussen lopen geruchten dat de privé-veiligheidsfirma Blackwater zou bezig zijn met het zoeken naar geld en wapens om een privé-legertje van 5000 man op de been te brengen en Maduro af te zetten (zie ‘Elders gelezen’). Er wordt verteld dat enkele ministers zouden beloofd hebben ‘over te lopen’, mocht de coup zijn geslaagd. Leopoldo Lopez, die zijn huisarrest verbrak, heeft zijn toevlucht genomen in de Spaanse ambassade.

In Venezuela zelf zijn enkele weken geleden een honderdtal Russische militairen aangekomen. De Cubanen zijn actief in diverse overheidsdiensten. Niet voor niets stelt Maduro dat, ingeval van invasie, zijn land een ‘nieuw Vietnam’ zal worden.

Met dit alles is er nog steeds geen echte oplossing voor de moeilijke situatie in het land. De pogingen om te onderhandelen, opgezet door Uruguay en de EU, zitten muurvast. Ook Maduro zit voorlopig muurvast, met de steun van het leger.

De kritische burgerbeweging, die zowel Guaidó als Maduro afwijst, pleit voor een referendum. Net als Federica Mogherini, hoog vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de EU, wijzen ze er op dat geweld te allen prijze moet vermeden worden. Alleen een politieke oplossing is mogelijk om het land uit de economische crisis te halen. In Caracas weten de mensen inmiddels dat ze van een stropop als Guaidó géén heil moeten verwachten.

Socialisme?

Het is in feite een dramatische situatie. Ondanks de steun van een brede linkerzijde overal ter wereld, heeft het regime van Maduro geen toekomst. Edgardo Lander, dissident chavist en één van de meest vooraanstaande intellectuele leiders in Venezuela, ziet het zo: “Hoe langer Maduro aan de macht blijft, hoe minder chavismo er is. Het is het idee van een socialistische verandering zelf die nu als alternatief op de helling staat. Zelfs bij de gewone mensen in Venezuela is socialisme synoniem geworden voor autoritaire macht, corruptie, inefficiëntie en privileges. De schade voor de linkerzijde is enorm groot. Venezuela was de eerste poging om een staatsgeleid socialisme in de 21ste eeuw in te voeren. Als dit socialisme is, dan was het ook de laatste poging.”

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.