De overkant van rechts heeft een probleem

foto: flickr
Facebooktwittergoogle_plusmail

Beste lezers, we hebben het opschrift van dit stuk lichtjes gewijzigd om te proberen de verbodsbepalingen van sommigen te omzeilen. We verontschuldigen ons hiervoor, laat ons nu proberen met dit. Aan het stuk zelf is niets veranderd…

Ik neem aan dat het ons allemaal wel eens overkomt. Je leest iets in de krant of op facebook en je ergert je blauw. Hoe is het mogelijk dat iemand die zichzelf tot de linkerzijde rekent dit of dat standpunt verdedigt? Weet die dan niet dat? Heeft die dan nog nooit gehoord van dit?

En soms, ja soms, is er die druppel te veel. Het kookt over. Je bent echt boos. Goed, ik ben echt boos. En ik zal uitleggen waarom. En ja, het heeft met de acties en reacties van de linkerzijde te maken, hier en elders.

Ik zou tientallen voorbeelden kunnen geven. Over hoe de succesvolle (!) en ongenuanceerde acties tegen de WTO hebben geleid tot een spaghettibowl van bilaterale akkoorden waar een kip haar eieren niet meer in vindt. We keren ons dan maar tegen TTIP of CETA en vergeten gemakshalve de TPP of de TISA en de onderhandelingen met de Filippijnen of Indonesië. We staren ons blind op het overmatig gelobby op Europees niveau en zwijgen als vermoord over diezelfde ondernemingen die onze nationale regeringen omkopen. We zijn woest op President Correa van Ecuador die watten legt onder de extractieve nijverheid in zijn land, en vergeten dat hij voor het eerst in decennia wat stabiliteit heeft gebracht in het land, het gerechtelijk apparaat en de media heeft opgekuist, de VS-bases én de Wereldbank het land heeft uitgezet en de mensenrechtensituatie sterk heeft verbeterd. Hilary Clinton was een oorlogszuchtige bitch, wie weet brengt Trump iets beter? De democratische kandidaten die zich nu voorstellen voor de volgende presidentsverkiezingen in de VS hebben uiteraard een neoliberaal verleden en worden in stelling gebracht door het establishment tegen Bernie Sanders. En Timmermans als Spitzenkandidaat voor de Europese sociaal-democratie? Ja, we kennen zijn ‘track-record’ toch! Trouwens, op een ogenblik dat de hele Europese Unie wordt bedreigd door een Brexit, de VS én Rusland, zou een meer realistische houding over Corbyn en de hele EU misschien gepast zijn. Niet dus. Een standpunt over Brexit? Hoeft niet.

Ik ben behoorlijk boos ja. En ik wil twee zeer recente voorbeelden geven, één nationaal en één Europees/internationaal, om aan te tonen dat de (radikaal) linkerzijde misschien af en toe moet nadenken vooraleer het grof geschut boven te halen.

Krijsende baby’s

Het eerste voorbeeld is dat van John Crombez’ standpunt in verband met drugsverslaafde moeders die zwanger worden en baby’s op de wereld brengen die krijsend van de pijn wegens de ontwenning in hun wiegje liggen, blind of met hersenschade geboren worden. Crombez stelt voor om deze vrouwen misschien tijdelijk aan de contraceptie te leggen.

Het gaat hier om een zeer schrijnend maar reëel probleem dat ethisch uiteraard zeer gevoelig ligt. Dit vergt een grondig debat. En ik ben het eens met al diegenen die stellen dat zo’n thema best niet meteen in de media wordt gegooid.

Crombez is in deze geen onbenul. Hij kent dit probleem door en door dankzij zijn eigen praktijk. Andere mensen met een dergelijke ervaring, zoals Saskia Van Nieuwenhoven, delen de analyse. Wie kan verantwoorden dat dit soort sukkeltjes op de wereld worden gebracht? Hebben die moeders die kindjes wel gewenst? Niets is minder zeker.

In de reacties op facebook is van twijfel of debat geen sprake. Dit is een eugenistisch voorstel, de SPA loopt rechts achterna, het is een uitgekiende strategie …

Ik twijfel er sterk aan dat alle kameraden die in die stijl reageren iets afweten van hoe het er in de realiteit aan toe gaat en wat de toekomst van die ukjes kan zijn.

Want laat ons wel wezen: verhinderen dat zwaar gehandicapte en ongewenste kindjes op de wereld komen is iets helemaal anders dan arme mensen het recht op kinderen ontzeggen. Over dat laatste probleem heb ik die linkse jongens echter nooit gehoord. Ze spelen al jaren mee met de waan van de dag, ooooh! Kinderarmoede! En wist je wel dat die kinderarmoede sneller toeneemt dan de armoede in het algemeen? Ja, dag Jan, wat zeg je dan eigenlijk? Dat arme mensen te veel kinderen maken, toch? En dan zegt een schepen in Aalst dat die vrouwen aan de pil moeten… de logische stap voor de volgende, en dat is de vaststelling dat die kinderen in een arm gezin te weinig kansen krijgen, dus dat ze beter geplaatst worden … Nogmaals, daarover hoorde ik ze nooit piepen, de kameraden.

Laat het nog eens in alle duidelijkheid gezegd worden: kinderen zijn NOOIT arm, ze kunnen leven in armoede omdat hun mama’s en papa’s arm zijn. Er moet dus voor gezorgd worden dat ze een degelijke uitkering of een goed loon krijgen. Dan kunnen hun kinderen ook mét een volle brooddoos naar school.

Dat probleem is iets totaal anders dan dat van drugsverslaafde vrouwen die de controle over hun leven grotendeels kwijt zijn. Uiteraard moeten ze opgevangen en geholpen worden, en mensen uit de praktijk weten hoe moeilijk en soms hopeloos dat is.

Maar als iemand eugenistische praktijken wil aanklagen, kijk dan aub eerst naar alle loze verhalen over ‘kinderarmoede’, daar zit Dalrymple verscholen en daar zit het gevaar. En laat ons in alle sereniteit – weg van alle media – een debat voeren over dat ethisch delicate probleem van borelingen met ontwenningsverschijnselen.

Moeder aarde

Ik wil nog een ander voorbeeld geven van een discussie die de laatste weken in Mexico wordt gevoerd, en waar de Europese linkerzijde ook nauw bij betrokken was.

Mexico heeft sinds 1 december een nieuwe, progressieve president, Lopez Obrador, ook AMLO genoemd. Misschien is de man links, maar hij heeft zeker géén links programma en géén linkse regering. Hij is zeer pragmatisch omdat hij de reële machtsverhoudingen in het land kent en, zo denk ik toch, zijn presidentschap zelf wil overleven. Zijn grote programmapunten zijn sociaal en daarvoor wil hij in eerste instantie de corruptie aanpakken (lees hier) en het land meer ontwikkeling bieden. Vergelijk het rustig met Lula in Brazilië of Correa in Ecuador. Aan de linkerzijde wordt er sterk aan getwijfeld of hij kan slagen, het valt af te wachten. Feit is dat hij op dit ogenblik, naast Evo Morales in Bolivië en Diaz Canel in Cuba, de enige progressieve president is in Latijna Amerika. Ik laat hier gemakshalve President Maduro van Venezuela achterwege, omdat zijn regime niet model kan staan voor een linkse toekomst en hij misschien zelf eerder vroeg dan laat van het toneel zal verdwijnen.

Je denkt dan dat ondanks alle twijfel, de linkerzijde wel zijn steun zal geven aan dit nieuwe regime. Niet dus.

Nauwelijks één maand na de machtsovername circuleert een petitie van de neozapatisten (EZLN) waarin AMLO een neoliberaal wordt genoemd die met zijn ontwikkelingsplannen de inheemse volken wil beknotten in hun vrijheid en autonomie, en waarmee geenszins kan worden gepraat, lat staan samengewerkt. DWM publiceerde de petitie, ze werd in alle Europese landen verspreid en door linkse krachten ondertekend. Want we willen toch dat de natuur en de inheemse volken worden beschermd? Zucht.

Nu hebben de zapatisten wel een punt. De vraag of het nu al erg toeristische schiereiland Yucatán nog miljoenen meer toeristen aankan, moet zeker bekeken worden. Dat er twijfel is over de bouw van een exportzone en de aanplanting van miljoenen opbrengstbomen, evenzeer. De bouw van een nieuwe luchthaven is al stil gelegd, terwijl de bestaande luchthavens duidelijk oververzadigd zijn en nagenoeg midden in de stad liggen. Dus ja, er moet gepraat worden.

Het is de zapatisten echter niet zozeer om deze concrete projecten te doen, maar wel over ontwikkeling zelf. Ze zitten volledig in het kader van de denkers van de post-ontwikkeling, die weliswaar een degelijke kritiek op de ontwikkelingspraktijk van nu en van het verleden geven, maar nooit met een alternatief voor de dag komen. We weten door de ecologische crisis dat er in Noord en Zuid diepgaande veranderingen moeten komen, maar hoe? Zeggen dat we antikapitalistisch zijn, is lang niet voldoende. In een land als Mexico is de helft van de bevolking gewoon arm, en de zapatisten zitten tegen de extreme armoede aan. Daar is in vijfentwintig jaar niets aan veranderd. Wat doe je daaraan? Of laat je dat zo?

Na de verklaring van het EZLN naar aanleiding van hun vijfentwintigjarig bestaan (zie hier) kwam er dan ook heel wat kritiek op de beweging. Er wordt hen en gebrek een ideeën en een teveel aan sectarisme verweten. Er wordt niet aanvaard dat AMLO wordt verweten gek, leugenachtig en bedrieglijk te zijn. De toon van de verklaring was inderdaad zeer hard. En dan wordt de vraag gesteld: wat doen jullie voor de inheemse volken? Zowat overal in het land zijn er honderden groepen actief tégen allerhande infrastructuurprojecten, maar niet één kreeg ook steun van het EZLN. Het EZLN mag dan wel zeggen geen macht te willen, maar het bestendige stilzwijgen over alle grote problemen van het land – en die zijn er – is stuitend. Het EZLN is een fossiel geworden, zo zegt een onderzoeker. Ze hebben zich teruggetrokken in hun grote gelijk – en armoede – en schreeuwen nu hun verontwaardiging uit. Maar er is niemand die nog luistert.

Behalve de Europese linkerzijde dus. Zonder kennis van zaken sluiten ze zich aan bij een groep waarvoor zeker nog erg veel sympathie bestaat, maar die inderdaad geen enkele strategische positie meer heeft, geen enkel uitzicht op een politieke uitkomst, en zich dan maar tegen een progressieve president keert.

Nogmaals, er kan getwijfeld worden aan de kansen van AMLO en aan zijn bereidheid om echt te luisteren naar de inheemsen. Maar er ís een volksraadpleging geweest over de ‘Tren Maya’ in Yucatán en hij heeft een inheems ritueel ondergaan bij zijn machtsovername. Men kan er zeker smuilend over doen, maar voldoende om achter de zapatisten en tégen AMLO te gaan staan, is het zeker niet.

Nadenken?

Wat ik met deze twee verhalen wil duidelijk maken is dat ik soms sterk twijfel aan wat de linkerzijde beweegt. Is het gewoon onwetendheid? Zou het niet goed zijn dat er af en toe iets langer werd nagedacht? Dat er niet vanuit de buik wordt gereageerd? Of wil men gewoon alles wat naar reformisme meteen de kop indrukken?

Ik kan me perfect indenken dat radikaal linkse mensen in Vlaanderen blij zijn met alweer een sociaal-democratische flater van jewelste, en dat overtuigde ecologisten vinden dat geen enkel pragmatisch president iets kan doen dat uiteindelijk onze ‘moeder aarde’ zal redden. Maar toch.

Zou ietwat meer bescheidenheid geen mooie deugd kunnen zijn? Op dit eigenste moment zijn er weer harde discussies bezig binnen de Latijnsamerikaanse linkerzijde over Ecuador en Venezuela. Mogen/moeten we kritiek hebben op de regering die nog slechter is dan die van Correa? En mogen/moeten we het wanbeheer in Venezuela aanklagen op het ogenblik van een imperialistische dreiging? Het zijn interessante vragen en m.i. zouden ze best eens ernstig besproken worden.

Maar tegelijk mogen we misschien ook niet vergeten dat ‘het socialisme’ er nog nergens in geslaagd is een duurzaam positief beleid op poten te zetten, en antwoord nu aub niet dat Cuba dat wel deed. Ik wil, eerlijk gezegd, niet leven in een land van permanente schaarste en zonder buitenlandse media.

Ik weet zeer zeker dat zeer veel mensen snakken naar een positief, opbouwend project, naar iets waar we met z’n allen de schouders kunnen onder zetten, waar we met geloof en overtuiging kunnen aan samenwerken. Maar dat is er niet.

Nu gaat alle energie naar het afbreken van anderen, zeker op facebook. PVDA doet het goed in de peilingen, maar dreigt haar krediet te verliezen als er niet ernstiger wordt omgesprongen met de bescheiden voorstellen. Zolang de linkerzijde niet verenigd aan een nieuw project kan werken, heeft ze geen toekomst. Zolang ze niet volop een politieke rol opneemt om iets positiefs te verwezenlijken, is het water naar de zee dragen. Wie denkt er na over een ander soort mondialisering? De kapitalisten in Davos. Wie denkt er na over een hervorming van de EU? De rechterzijde. Wie denkt er na over een nieuwe sociale zekerheid? De conservatieven. En de linkerzijde zegt foei foei foei. Punt.

Ik zei het al, ik ben behoorlijk boos. En een beetje wanhopig.

 

 

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.