God, het vaderland, Mike, John, de ‘boss’ en de bom

Facebooktwittergoogle_plusmail

Donald Trump is naar eigen zeggen de grootste en beste dealmaker ter wereld. In 1987 schreef hij er zelfs een boek over ‘The Art of the Deal’ en in 2014 twitterde hij: “Deals zijn mijn kunstvorm. Andere mensen schilderen prachtig of schrijven poëzie. Ik vind het leuk om deals te maken, het liefst grote deals. Dat is hoe ik mijn kicks krijg.”

Tot nog toe vallen zijn verwezenlijkingen als president van de Verenigde Staten op dat vlak echter nogal tegen. Hij heeft vooral deals opgezegd. Dealmaker Trump doet eerder denken aan de olifant in de porseleinwinkel van de internationale gemeenschap.

Nog maar pas ingezworen als president zegde hij op 23 januari 2017 het Trans-Pacific Partnership (TPP) op – “a very bad deal for the United States.” Enkele maanden later stapte hij uit het Klimaatakkoord van Parijs – “a disaster for this country.” en enkele weken geleden verloochende hij de nucleaire deal met Iran – “an horrible, one-sided deal that should have never, ever been made.” Nog niet opgezegde akkoorden maar wel in zijn vizier: de Noord-Amerikaanse vrijhandelsovereenkomst (NAFTA) – “the worst trade deal ever made” – en de vrijhandelsovereenkomst tussen de Verenigde Staten en Zuid-Korea (KORUS) – “an unacceptable, horrible deal.” Daarnaast is de Wereld Handelsorganisatie (WTO) “unfair to U.S.”, net zoals de NAVO “is not fair to the people and taxpayers of the United States.”

Dat belooft voor de onderhandelingen met Noord-Korea over de “volledige nucleaire ontwapening.”

Nog voor die zijn begonnen dreigde de hele zaak al te kapseizen. Mede dank zij de vicepresident van de VS, Mike Pence.

Mike Pence plaatst alles altijd in het licht van de ‘Moraal’ met een hoofdletter. Zijn Moraal uiteraard, zeer bekrompen en van bedenkelijk allooi. Ervan overtuigd persoonlijk door God verlicht te zijn is de Amerikaanse vicepresident de kampioen van de ultraconservatieve christelijke evangelisten. In vreugde en pijn is zijn blik altijd berustend: een middenweg tussen degenen die permanent wachten op een teken uit de hemel en de christen-democraten zoals we ze kennen. “Hij denkt dat Jezus hem zegt de dingen te zeggen die hij zegt,” merkte een gastvrouw van het ABC-praatprogramma ‘The View’ op. Zijn geloof, voegde ze eraan toe, “is een geestesziekte”. Na zich publiekelijk te hebben verontschuldigd voor haar harde oordeel, besloot de vicepresident om haar, zoals het een goede christen betaamt, te vergeven.

Voor Mike Pence betekent ‘Moreel handelen’ ook om het sportstadion te verlaten wanneer de sportlui in protest tegen het racisme, niet in de houding staan als het nationaal volkslied uit de luidsprekers schalt. Voor Mike is de ‘The Star-Spangled Banner’ immers niet het symbool van het diepe racisme dat nog steeds Amerika verdeelt. Anderzijds is ‘Moreel handelen’ voor hem wel om op de Top van de Amerika’s (Summit of the Americas) te verlaten wanneer de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodriguez Parilla het woord neemt; of als enige niet op te staan en te juichen op de Olympische Winterspelen in Seoel, wanneer de atleten van de twee Korea’s, onder één vlag verenigd het stadion binnenstappen: een sinds 1950 eerste vredesgebaar tussen twee nog steeds officieel in oorlog levende landen.

Mike Pence is opgetrokken uit één stuk ‘Moraal’ maar is nogal onderontwikkeld in de kunst van de diplomatie. Vanwege hem dreigde de top tussen Donald Trump en Kim Jong-un immers niet door te gaan. Donald Trump schreef Kim Jong-un zelfs een brief waarin hij de komende top tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea annuleerde. Als extra informatie vertelde hij in ware Trump-stijl Kim nog: “U spreekt over uw nucleaire vermogen, maar de onze zijn zo massief en krachtig dat ik tot God bid dat ze nooit gebruikt zullen worden.”

De hele controverse en de aanvankelijke annulatie van de top werd veroorzaakt door een televisie-interview met vicepresident Mike Pence. Hij zei: “er werd vorige week wat gepraat over het Libische model, en weet je, zoals de president duidelijk heeft gemaakt, als Kim Jong-un geen deal maakt kan dit alleen eindigen zoals het Libische model is geëindigd.” Toen iemand opmerkte dat de vergelijking als een bedreiging kon worden geïnterpreteerd, antwoordde Mike: “Wel, ik denk dat het eerder een feit is.”

In 2003 had Moammar al-Qadhafi zijn nucleair programma ontmanteld. Acht jaar later, in 2011 vielen de Fransen en de Britten, ‘op de achtergrond’ gesteund door de Amerikanen, Libië aan. We herinneren ons allemaal hoe het is afgelopen voor Moammar al-Qadhafi. Mocht hij nog een nucleair arsenaal hebben gehad, zou hij misschien nog steeds aan de macht zijn. En dat is nu precies de reden waarom het Kim Yong-un te doen is: de bom als een garantie om niet te eindigen zoals de Libische leider geëindigd is. Als je dan ook nog aan de brutale finale voor Saddam Hoessein denkt, kan je Kim moeilijk verwijten dat hij op zijn hoede is.

De Noord-Koreaanse viceminister van Buitenlandse Zaken Choe Son Hui, die namens zijn baas sprak, noemde Pence “onwetend en dom”. Met alle respect voor de vicepresident van de Verenigde Staten, kunnen we daar alleen maar mee instemmen. Donald Trump moet waarschijnlijk niet erg christelijk gevloekt hebben want zijn ietwat ambitieuze droom om de Nobelprijs voor de Vrede te winnen, leek als sneeuw voor de zon weg te smelten. Met tegenzin annuleerde hij de Top van Singapore.

Uiteindelijk is die verleden weekend dan toch gered dank zij het massagewerk van de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in in een twee uur durende verrassingsbijeenkomst met Kim Jong-un aan de Noord-Koreaanse kant van de gedemilitariseerde zone die de twee Korea’s scheidt. De Noord-Koreaanse leider liet daar verstaan dat hij de ontmoeting met Trump dan toch wel wilde laten doorgaan. Donald moet heel gelukkig zijn geweest dat Kim de vredestop, hem en misschien zelfs zijn Nobelprijs redde. Hij was dan ook snel om opnieuw in te stemmen met de ontmoeting. De Amerikaanse en Noord-Koreaanse presidenten kwamen als het ware over als ‘gematigd’ vergeleken met Mike Pence.

De top is dus weer terug van weggeweest – tenminste tot de volgende uitschuiver. Mike Pence is immers niet alleen. Er moet ook rekening gehouden worden met het ongeleide projectiel John Bolton, Trump’s nationale veiligheidsadviseur. Het was immers hij die de geest van Moammar al-Qadhafi uit de fles liet ontsnappen toen hij expliciet Libië en al-Qadhafi vermeldde als model voor de denuclearisering van Noord-Korea. Waar Mike Pence misschien geleid werd door het perspectief van een bijbels nucleair armageddon tegen de goddelozen is John Bolton eerder de huidige keizer van de neo-cons die alleen maar leven van de jacht op vijanden: vroeger de Sovjet-Unie en nu het Rusland van Poetin, Cuba, Chávez, Saddam, Kim, Iran en zijn ayatollahs, al-Assad, de Hezbollah…

Hoewel hij officieel als ‘diplomaat’ te boek staat, zweet Bolton oorlog uit al zijn poriën. Hij verdeelt de wereld in vrienden (van zijn visie op Amerika) en vijanden. Praten is onzin, het enige alternatief is bombarderen of het regime veranderen met de hulp van de mariniers. Bolton is slim. Hoogst waarschijnlijk deed hij zijn uitspraak expres en was hij tevreden dat hij alles had kunnen opblazen. Hij wist dat zijn suggestie over Libië en al-Qadhafi Kim Jong-un woedend zou doen reageren, net zoals hij ook wist dat het opzeggen van de Iran-overeenkomst de onderhandelingen met Noord-Korea zou ondermijnen.

Het is merkwaardig dat de manicheïstische Bolton en de religieuze Pence werken voor een leider die niets spiritueels heeft en die de wereld bekijkt met de rekbaarheid van een zakenman. In zekere zin is president Trump de politieke versie van makelaar Trump: vijanden en vrienden zijn allemaal tegenstanders totdat het tegendeel is bewezen. Totdat er een deal is. Voor hem zijn de Europese Unie, Canada en Japan geen historische bondgenoten van de Verenigde Staten, maar concurrenten van zijn huidig bedrijf, de Verenigde Staten.

Zoals Trump het ziet is er dan ook geen paradox om aan de Europeanen te ‘vragen’ om opnieuw economische sancties tegen Iran op te leggen terwijl hij hen tegelijkertijd bedreigt met hogere douanetarieven voor de import van hun staal en aluminium. Zuid-Korea, Japan en China mogen op dezelfde benadering rekenen ondanks dat ze toch wel cruciale medespelers zijn om de nucleaire deal met Pyongyang rond te krijgen.

Zonder nieuw onheil is het nu afwachten welke resultaten de grootste en beste dealmaker ter wereld uit de brand kan slepen bij zijn ‘potentiële nieuwe vriend’ Kim Jong-un.