Wereldwijde militaire uitgaven stijgen opnieuw

Facebooktwittergoogle_plusmail

In 2017 stegen de totale wereldwijde militaire uitgaven tot 1.739 miljard dollar, een stijging met 1,1% t.o.v. 2016. Dat meldt het vermaarde Internationaal Vredesonderzoeksinstituut (SIPRI) vanuit Stockholm.

Volgens SIPRI zijn de blijvende hoge militaire uitgaven zorgwekkend: “ze ondermijnen de zoektocht naar vreedzame oplossingen voor conflicten wereldwijd”.

Van 1999 tot 2011 stegen de militaire uitgaven jaar na jaar om dan enkele jaren relatief stabiel te blijven en tenslotte in 2017 opnieuw te stijgen.

Sterke stijging in Azië

Azië is een van de regio’s waar de militaire uitgaven het snelst stijgen. In China groeiden de militaire uitgaven met 5,6% tot 228 miljard dollar in 2017. Het aandeel van China in de wereldwijde militaire uitgaven is sinds 2008 gestegen van 5,8% naar 13% in 2017. De Indische militaire uitgaven groeiden met 5,5% aan tot 63,9 miljard dollar. Zuid-Korea geeft 39,2 miljard uit, een stijging met 1,7%. De spanningen tussen China en verschillende buurlanden (met verschillende grote Amerikaanse militaire basissen) zijn een belangrijke drijvende kracht achter deze wapenwedloop.

Rusland: daling met 20%!

Opvallend is de scherpe daling van de Russische militaire uitgaven met 20% tot 66,3 miljard dollar, wat vooral een gevolg is van de economische problemen waar het land sinds 2014 mee kampt. Dat gegeven staat in sterk contrast met de cultivering van de perceptie dat Rusland een bedreiging vormt voor de Europese NAVO-lidstaten en de militaire opbouw die sinds 2017 aan de oostgrenzen van het bondgenootschap plaatsvindt. In Centraal-Europa en Oost-Europa stegen de militaire uitgaven met respectievelijk 12 en 1,7%.

Alle 29 NAVO-leden samen gaven in 2017 met 900 miljard dollar 13,5 keer meer uit dan Rusland.

NAVO: 52% van het wereldtotaal

De NAVO hanteert sinds 2014 de norm dat de militaire uitgaven van de lidstaten naar 2% zouden moeten stijgen. Volgens NAVO-cijfers is dat proces in 2017 pas goed op dreef gekomen, met een stijging van bijna 5%. Alle 29 NAVO-leden samen waren in 2017 goed voor 900 miljard dollar militaire uitgaven (de NAVO hanteert een hoger cijfer: 917 miljard dollar) wat goed is voor 52% van het wereldtotaal of 13,5 keer meer dan wat Rusland uitgeeft.

Zeven van de tien landen met de hoogste ‘militaire last’ komen uit het Midden-Oosten

Midden-Oosten: oorlogen drijvende kracht

Een andere regio die te maken krijgt met een nieuwe wapenwedloop is het Midden-Oosten, waar de militaire bestedingen met 6,2% toenamen. Vooral in Saoedi-Arabië swingen de militaire uitgaven de pan uit met een stijging van 9,2%. Met 69,4 miljard dollar bezet dat land na de VS en China de derde plaats. Saoedi-Arabië is buurland Jemen in een oorlog verwikkeld en is traditioneel een van de belangrijkste wapenimporteurs uit Europa en de VS. Iran (19%) en Irak (22%) tekenden ook erg belangrijke verhogingen van de militaire budgetten op. Iran is een belangrijke militaire actor in de Syrische oorlog, Irak voerde hevig strijd tegen de Islamitische Staat. In 2017 was de ‘militaire last’ (het aandeel van de militaire uitgaven in verhouding met het Bruto Binnenlandse Product, BBP) het hoogst in het Midden-Oosten: 5,2%. Zeven van de tien landen met de hoogste ‘militaire last’ komen uit de regio, aangevoerd door Oman (12% van het BBP) met verder Saoedi-Arabië (10% van het BBP), Koeweit (5,8%), Jordanië (4,8%), Israël (4,7%), Libanon (4,5%) en Bahrein (4,1%).

VS: goed voor een derde van de wereldwijde militaire uitgaven

De Verenigde Staten blijven veruit de belangrijkste militaire macht in de wereld, met 610 miljard dollar militaire uitgaven. In 2017 gaf de VS meer uit dan de volgende zeven staten op de militaire ranglijst samen. De verwachting is dat het VS-defensiebudget in 2018 sterk zal stijgen als gevolg van de aanwerving van nieuwe personeel en de modernisering van het conventionele en nucleaire wapenarsenaal.

In Latijns-Amerika stegen de militaire budgetten met 4,1% vooral als gevolg van de twee ‘groten’ in de regio: Argentinië (+15%) en Brazilië (+6,3%). In Midden-Amerika daalden ze met 6,6% vooral als gevolg van de lagere uitgaven in Mexico.

Omslag nodig van militaire naar menselijke noden

Volgens de Globale Campagne over Militaire Uitgaven (GCOMS), een internationaal netwerk van vredesorganisaties, is de wapenproductie een lucratieve sector die mensen doodt, terwijl de aankoop van wapens middelen onttrekt aan uitgaven die broodnodig zijn om menselijke noden te kunnen aanpakken. “De fondsen die nu aan het militaire worden besteed, zijn dringend nodig om de ongelijkheid te verminderen, om de wereldwijde samenwerking te verbeteren, om de energie-onrechtvaardigheid aan te pakken, om de drijvende krachten achter de vluchtelingencrisis aan te kunnen, om op de mens georiënteerde reguleringen van de globale markt te kunnen uitvoeren en om een vreedzame wereld uit te bouwen”, zo luidt het in een verklaring van GCOMS. GCOMS roept op tot een reductie van 10% op militaire bestedingen bij alle landen en bondgenootschappen. “De mensen moeten hun toekomst in eigen handen nemen.”

Ludo De Brabander studeerde pers- en communicatie aan de Universiteit Gent. Sinds 1995 werkt hij voor Vrede vzw, een linkse vredesorganisatie met kantoor in Gent. Tegenwoordig is hij er de woordvoerder. Hij is auteur van o.m. 'Als de NAVO de passie preekt' (EPO, 2009 - samen met Georges Spriet) en 'Oorlog zonder grenzen' (EPO, 2016). Hij is van bij de start (1999) redactielid van Uitpers