Brazilië: Een open oorlog …

Foto: Francine Mestrum
Facebooktwittergoogle_plusmail

Gesprek met Dr Armando de Negri, Porto Alegre, initiatiefnemer van het Wereld Sociaal Forum voor Gezondheid en Sociale Bescherming

Francine Mestrum: Er is heel wat te doen rond de aanslag op Marielle Franco in Rio de Janeiro. Als buitenstaander vraag je je dan af wat er zo bijzonder is aan deze moord, gelet op het vele geweld in Brazilië en vooral in Rio?

Armando de Negri: Dit is een nieuwe situatie. Marielle was verkozen in de gemeenteraad en had vorig jaar haar mandaat opgenomen. Ze was ook benoemd als rapporteur in de commissie die de evaluatie moest maken van de militaire interventies in Rio. Ze deed o.m. onderzoek naar de moord op twee jongeren in een stadsdeel met erg veel geweld én veel militairen. Enkele dagen voor haar dood had ze de militaire politie aangeklaagd en een verband gelegd met de milities en met corruptie.

Er kan daarom terecht van een politieke moord gesproken worden. Het is niet zo maar een zwarte vrouw die werd vermoord, maar een autoriteit die vooral actief was ten voordele van de arme bevolking die in deze moeilijke sociale omstandigheden moet trachten te overleven.

Marielle wees uitdrukkelijk naar de militaire politie als verantwoordelijke voor het geweld. Sinds de regering Temer is aangetreden zijn al verschillende jongeren gedood. Ook de pastorale vredescommissie wees al op de selectieve moorden op jongeren en inheemsen het afgelopen jaar. Dit moet trouwens gezien worden in de context van de algemene militarisering van het politieke leven. De boodschap achter deze politieke moord is dat acties als die van haar niet getolereerd worden.

We zitten op dit ogenblik in een open oorlog. Er is erg veel verzet tegen het neoliberale beleid en de afbouw van de sociale bescherming.

FM: Ook voor voormalig president Lula wordt de situatie hachelijk. Hij was hier gisteren op het Sociaal Forum, maar kan morgen in de gevangenis zitten. Denkt U dat het zo ver komt?

AdN: Het zou me verbazen als de rechtse krachten in dit land niet tot het bittere einde doorgaan. Men wil dit voorstellen als vrije verkiezingen in oktober, maar ondertussen wordt iedereen die hun doelstellingen niet deelt gewoon uitgesloten. Lula moet als politiek kandidaat worden uitgeschakeld.

Dit is gewoon een consolidering van de coup die vorig jaar werd gepleegd tegen Dilma Roussef. Ook hun aanhang, de linkse basis en alle bewegingen die kritisch staan tegenover de regering moeten er aan geloven. Want ja, inderdaad, de linkerzijde staat hun doelstellingen in de weg.

Daarom wordt er angst gecreëerd, de sociale bewegingen worden gecriminaliseerd, alle garanties in het openbare leven en bij de gerechtelijke instanties worden afgebouwd. Het is een zeer gevaarlijk spel.

Er zijn momenteel twee hypothesen. Eén is dat Lula zijn kiezers wel voor een andere progressieve kandidaat kan laten stemmen. Het is niet uitgesloten dat er op die manier toch een linkse eenheid ontstaat.

De tweede hypothese is echter dat er helemaal geen verkiezingen komen en dat men het gebrek aan sociale en politieke stabiliteit inroept als excuus. Het regime heeft wel degelijk de middelen om zo iets te doen.

FM: Er is hier op het Wereld Sociaal Forum en sterke dynamiek aanwezig. Is er dan geen mogelijkheid dat dit zich over het hele land verspreidt, dat er een massale verzetsbeweging komt?

AdN: Wat ik al zei, alles is mogelijk, maar tot nog toe is er geen massale mobilisatie. Er zijn wel degelijk bewegingen die erg actief zijn, maar van de bevolking in het algemeen kan dat niet gezegd worden. Het is een erg moeilijke en gevaarlijke situatie.

De institutionele middelen zijn ook niet voorhanden en je moet zeker nadenken over wat juridisch mogelijk is. Er zijn momenteel geen rechters die bij de hoogste instanties van de magistratuur een en ander willen blokkeren.

Het is dus zeer onzeker wat er in de komende dagen, weken en maanden kan gebeuren.

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.