(Oude) zomersprokkels (2): De Kerk en de sociale kwestie

13659060 975374195913237 4607422119473065760 n
Facebooktwittergoogle_plusmail

De bisschoppen van de Verenigde Staten lanceren een campagne tegen de sociale ongelijkheid. De pastorale brief is op hel wat punten in strijd met de filosofie en de politiek van de regering. Er kwam onmiddellijk een vijandige reactie van de conservatieve katholieken. Volgens hen kan de Kerk wel de waarheid prediken op het vlak van geloof en moraal, mar niet als het over economie gaat.

De bisschoppen onderstrepen dat de groeiende kloof tussen arm en rijk een ‘moreel en sociaal schandaal’ is, dat economische groei geen passend antwoord is op de misère, en dat liefdadigheid niet ‘voldoende’ is. Ze twijfelen er aan dat de markteconomie de maatschappelijke behoeften kan beantwoorden. ‘De Amerikaanse droom wordt voor miljoenen medeburgers niet ingelost’, aldus de brief.

(Le Monde, 20 november 1986)

 

Paus Johannes-Paulus II veroordeelt in Slovenië het ‘ongeremde liberalisme’.

De Heilige Stoel was de eerste om op 13 oktober 1992 de soevereiniteit van het land te erkennen. De Europese landen hebben het recht hun ‘nationale identiteit’ te verdedigen, aldus de paus. Deze Poolse paus komt uit een land dat door de geschiedenis is getekend en hij stelt de ‘cultuurgemeenschappen’ en de ‘naties’ boven de Staat, zeker wanneer die de morele waarden onderdrukken.

Toch worstelt Slovenië nog met een identiteitscrisis. Het heeft zich bekeerd tot de ‘liberaal-democratie’. De paus hield er een pleidooi tegen het ongeremde liberalisme, een ideologie die niet minder gevaarlijk is dan de totalitaire ideologie die ze vervangt. ‘Magiërs en astrologen bieden makkelijke antwoorden op existentiële vragen’, aldus de paus die de spirituele waarden tegenover een ‘cultuur van de dood’ stelt.

(Le Monde, 21 mei 1996)

 

Een nieuw Rerum Novarum?

De encycliek Laudato si van Franciscus zou wel eens de Rerum Novarum van de ecologie kunnen worden. We zullen alvast de nieuwe encycliek moeten inschrijven in de reeks van de sociale encyclieken. Voor paus Franciscus zijn immers ecologie en economie aan elkaar geklonken. Hij is ervan overtuigd dat de schade aan het milieu en de klimaatproblematiek grotendeels te maken hebben met onze consumptiesamenleving. De cultuur van de verspilling heeft geleid tot een verkwanseling van de natuur.

Hadden vorige pausen al in encyclieken de band gemaakt tussen het sociale vraagstuk en het ontwikkelingsvraagstuk, de huidige paus voegt er de derde component onlosmakelijk aan toe: het klimaatvraagstuk. De “duurzame omgang met de schepping” is geen volledig nieuw kerkelijk thema. Milieu is zowel in de oecumenische beweging als in de roomse kerk al decennia een bezorgdheid en vorige pausen hadden aan het vraagstuk al paragrafen gewijd. Benedictus XVI liet ecologisch bewust de daken van het Vaticaan van zonnepanelen voorzien.

Ecologie is geen afzonderlijke issue, ze is deel van het sociale vraagstuk waarin het economische, het ecologische en het sociale samen moeten worden bekeken… Je kunt voor paus Franciscus niet milieubewust zijn én asociaal, je kunt niet opkomen voor het klimaat én de vluchtelingen negeren. Zorg voor de mens en respect voor de natuur gaan hand in hand en zijn voor de paus de basis van een authentieke ontwikkeling.

(De Morgen, 17 juni 2015)

 

Om de tien jaar?

 

Francine Mestrum is doctor in de sociale wetenschappen en doet onderzoek naar sociale rechtvaardigheid, ontwikkeling en samenwerking, armoede, ongelijkheid en mondialisering. Zij is voorzitter van het mondiale netwerk van Global Social Justice (www.globalsocialjustice.eu) en werkt momenteel aan een project voor ‘social commons’ (www.socialcommons.eu ) voor een transformatieve en universele sociale bescherming.